Erzurum İli Koyunculuk İşletmelerinin Barınak Özelikleri

Öz

Bu çalışma, Erzurum ili Aziziye, Aşkale, Palandöken, Çat ve Yakutiye ilçelerinde faaliyet gösteren koyunculuk işletmelerinin barınak özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma kapsamında 170 yetiştirici ile yüz yüze anket yapılmış ve elde edilen veriler SPSS programıyla analiz edilmiştir. Yetiştiricilerin çoğunluğunun 41–50 yaş aralığında ve %70,6’sının 1–3 kişilik ailelerden oluştuğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi genellikle ortaokul ve lise mezunu düzeyindedir. İşletmelerin %72,4’ü kapalı, %25,9’u yarı açık, %1,8’i ise açık ağıllarda üretim yapmaktadır. Ağılların çoğu müstakil yapılar olup, %94,1’inde havalandırma bacası bulunurken, yalnızca %48,2’sinde gölgelik mevcuttur. Temizlik sıklığı yılda bir (%60) veya ayda bir (%38,8) olarak yapılmakta; dezenfektan kullanımı ise yaygındır (%98,8). Ağılların büyük çoğunluğu beton tabanlı ve sac çatılıdır. Altlık kullanım oranı yalnızca %40 olup, altlık materyali olarak genellikle kuru gübre kullanılmaktadır. Kuzuların %80,8’i ayrı kuzu bölmelerinde barındırılmaktadırlar. Aydınlatma tamamen doğal yollarla sağlanmakta, hayvanlar çoğunlukla yalak ve köy çeşmeleri aracılığıyla sulanmaktadırlar. Gübre değerlendirilmesinde ise tarlada kullanım (%63,5) öne çıkmaktadır. Elde edilen bulgular, Erzurum’daki koyunculuk işletmelerinin barınak yapılarının iklim koşullarına uyum sağladığını ancak modernizasyon ve genç nüfusun teşviki açısından iyileştirme gerektirdiğini göstermektedir., Erzurum ili Aziziye, Aşkale, Palandöken, Çat ve Yakutiye ilçelerinde faaliyet gösteren koyunculuk işletmelerinin barınak özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Erzurum
• küçükbaş hayvancılık
• barınak özellikleri

Shelter Characteristics of Sheep Farms in Erzurum Province

Öz

This study was conducted to determine the barn characteristics of sheep farms operating in the Aziziye, Aşkale, Palandöken, Çat, and Yakutiye districts of Erzurum province. Face-to-face surveys were conducted with 170 breeders, and the data obtained were analyzed using SPSS. The majority of breeders were between 41 and 50 years of age, and 70.6% were from families of 1-3 people. The education level was generally at the secondary or high school level. 72.4% of the farms operate in closed pens, 25.9% in semi-open pens, and 1.8% in open pens. Most of the pens are detached structures, and 94.1% have ventilation shafts, while only 48.2% have shade. Cleaning frequency is annual (60%) or monthly (38.8%), and the use of disinfectant is common (98.8%). The majority of pens have concrete bases and metal roofs. The litter usage rate is only 40%, and dry manure is generally used as bedding material. 80.8% of lambs are housed in separate lambing pens. Lighting is provided entirely by natural means, and the animals are mostly watered using troughs and village fountains. Field use (63.5%) is the leading fertilizer utilization. The findings indicate that the barn structures of sheep farms in Erzurum are adapted to the climate conditions but require improvements in terms of modernization and encouraging a young population.

Anahtar Kelimeler

• Erzurum
• small livestock farming
• barn features

Kaynakça

1. Anonim. (2025). Erzurum damızlık koyun ve keçi birliği kayıtları.
2. Ayyıldız, T. (1994). Erzurum’da hayvancılığın durumu. Tarım Ekonomisi Dergisi, 2(2), 22–31.
3. Bastem, M. (2018). Erzurum ili Horasan ilçesi sığırcılık işletmelerinin mevcut durumu ve yapısal özellikleri (Tez No: 510995). [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
4. Bilginturan, S., & Ayhan, V. (2009). Burdur ili damızlık koyun ve keçi yetiştiriciler birliği üyesi koyunculuk işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma. Hayvansal Üretim, 50(1), 1–8.
5. Bostancı, M. M. (2006). Kırıkkale ilinde koyun yetiştiriciliğinin yapısal ve yetiştiricilik özellikleri (Tez No: 197469). [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi].
6. Çapadağ, M. (2016). Erzurum ili Yakutiye ilçesi büyükbaş hayvancılık işletmelerinin yapısal özellikleri (Tez No: 459088). [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
7. Çetin, B., & Koyuncu, M. (2000). Güney Marmara bölgesi’nde koyunculuk işletmelerinin yapısal özelliği ve ekonomisi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve İncelemeler, 22, 42.
8. Eltas, M. T. (2018). Doğu Anadolu Hayvancılığı Geliştirme Projesi kapsamında inşa edilen yeni sığır barınaklarının kullanımı, yetiştiricilerin memnuniyet durumu ve üretim üzerindeki etkileri (Tez No: 517700) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].

9. FAO. (2022). FAOSTAT livestock primary data. Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://www.fao.org/faostat
10. Güler, O., Aydın, R., Diler, A., Yanar, M., Koçyiğit, R., & Maraşlı, M. (2017). Sığırcılık işletmelerinin barınak özellikleri üzerine bir araştırma; Erzurum ili Narman ilçesi örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 27(3), 396–405.
11. Günlü, A., Atasever, M., & Karakaya, Y. (2006). Erzurum ili hayvancılığının yapısal özellikleri ve yakın gelecekteki durumu üzerine genel değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 1(3–4), 55–68.
12. İlter, M. S. (2019). Kırsal kalkınmada tarım ve hayvancılığın kırsal yoksulluğu azaltmadaki etkileri: Yatağan’ın sosyo-ekonomik yapısı ve tarımsal nitelikleri. Sosyal Politika Çalışma Dergisi, 19(44), 630–654.
13. Kaylan, V. (2019). Iğdır ili büyükbaş hayvan yetiştiriciliğinin genel özellikleri (Tez No: 557216). [Yüksek lisans tezi, Iğdır Üniversitesi].
14. Kaymakçı, M. (2006). İleri koyun yetiştiriciliği. İzmir İli Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği Yayınları No: 1.
15. Kızıloğlu, S., & Karakaya, E. (2014). Bingöl ilinde küçükbaş hayvan işletmelerinin yapısal durumu, sorunları ve çözüm önerileri. Ulusal Tarım Kongresi, 3(5), 584–595. Samsun.
16. Kocaman, İ., & Yüksel, A. N. (2001). Türkgeldi ve İnanlı tarım işletmelerindeki bağlı (duraklı) süt sığırı ahırlarınıniklimsel çevre koşulları ve denetimi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 33(1), 69–78.
17. Koyuncu, E., Pala, A., Savaş, T., Konyalı, A., Ataşoğlu, C., Daş, G., Ersoy, E., Uğur, F., Yurtman, İ., & Yurt, H. (2006). Çanakkale koyun ve keçi yetiştiricileri birliği üyesi keçicilik işletmelerinde teknik sorunların belirlenmesi üzerine bir araştırma. Hayvansal Üretim, 47(1), 21–27.
18. Özsağlıcak, S. (2019). Erzincan ili Merkez ilçesi sığırcılık işletmelerinin yapısal özellikleri (Tez No: 553434) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
19. Saçlı, Y. (2005). Türkiye sığırcılığında alternatif gelişme olasılıkları ve geleceğe ilişkin politikaların belirlenmesi üzerine bir araştırma (Tez No: 169665). [Doktora tezi, Ege Üniversitesi].
20. Şahin, A., & Yıldırım, İ. (2002). Economic analysis of sheep farms in center district of Van province. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi, 12(2), 47–52.
21. Şahin, K., & Yılmaz, İ. H. (2008). Van ilinde yem bitkileri tarımı, mera kullanımı ve sosyo ekonomik yapı üzerine bir araştırma. Tarım Bilimleri Dergisi, 14(4), 414–419.
22. Şanal, A. (2013). Erzurum ili büyükbaş hayvancılık işletmelerinin etkinlik analizi (Tez No: 352120). [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi].
23. Tüfekçi, H., & Oflaz, M. (2013). Kastamonu ili küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin sorunları ve çözüm önerileri. In 8. Ulusal Zootekni Kongresi (pp. 375–380). Çanakkale.
24. Yamane, T. (2006). Temel örnekleme yöntemleri (Çev. A. Esin, M. A. Bakır, C. Aydın, & E. Güzbüzsel). Literatür Yayınları: 53. İstanbul.
25. Yaylak, E., Konca, Y., & Koyubenbe, N. (2015). İzmir ili Ödemiş ilçesinde damızlık sığır yetiştiricileri birliği üyesi işletmelerde sığırların barındırılması. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(5), 316–324.