Sugar Beet Market In Case Of Türkiye’s Full Membership Of The European Union: The Case Of Erzurum Province

Öz

Sugar beet production in Türkiye plays a central role in shaping agricultural activity and supporting the continuity of sugar-related industries. The prospect of Türkiye’s full membership in the European Union has raised a series of economic and structural questions regarding the future of the sector, making it necessary to assess the potential market adjustments that such a transition may require. This study aims to evaluate, in a comprehensive manner, the possible impacts of EU accession on Türkiye’s sugar beet market. To achieve this, an extensive review of national and European regulations, production structures and market characteristics was conducted. The analysis was further supported by a SWOT framework designed to identify the strengths and weaknesses of the sector, as well as the opportunities and risks associated with accession. In addition, qualitative information was gathered through interviews with producers, industry representatives and other relevant stakeholders to better understand sectoral expectations and perceptions. The findings indicate that Türkiye’s long-standing production experience, established producer base and processing capacity offer notable advantages, while cost pressures, productivity disparities and the regulatory adjustments required for alignment present significant challenges. Stakeholder views suggest that full membership may reshape competitive conditions, increase sensitivity in price formation and influence producer behaviour through changes in support mechanisms. The overall evaluation of the study highlights that EU membership could provide the sugar beet sector with meaningful opportunities but also impose constraints that must be carefully managed. As a result, sectoral preparedness and timely adaptation measures emerge as essential components of a successful transition.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• European Union
• Sugar Beet Market
• SWOT
• Stakeholder Evaluation

Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne Tam Üye Olması Halinde Şeker Pancarı Piyasası: Erzurum İli Örneği

Öz

Türkiye’de şeker pancarı üretimi hem tarımsal faaliyetlerin şekillenmesinde hem de ilgili sanayi kollarının sürdürülebilirliğinde önemli bir rol üstlenmektedir. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne tam üyeliğinin gündeme gelmesi, bu sektörün geleceğine ilişkin ekonomik, yapısal ve politik pek çok soruyu beraberinde getirmekte ve piyasada oluşabilecek değişimlerin değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, üyelik sürecinin şeker pancarı piyasası üzerinde yaratabileceği etkileri bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada ilk olarak Türkiye ve Avrupa Birliği’nin mevcut düzenlemeleri, üretim yapıları ve piyasa dinamikleri doğrultusunda kapsamlı bir literatür incelemesi gerçekleştirilmiş; ardından sektörün güçlü ve zayıf yönlerini, potansiyel fırsatlarını ve karşılaşabileceği riskleri belirlemek amacıyla GZFT analizi uygulanmıştır. Analizin desteklenmesi için üreticiler, sanayi temsilcileri ve ilgili paydaşlarla nitel veri toplama süreci yürütülmüş ve sektöre ilişkin beklentiler ile algılar derinlemesine değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’nin üretim geleneği, deneyimli üretici profili ve işleme kapasitesinin sektöre avantaj sağladığını; buna karşılık maliyet yapısı, verimlilik farkları ve uyum gerektiren düzenlemelerin sektör açısından zorluk oluşturabileceğini göstermektedir. Paydaş görüşleri, olası bir üyelik durumunda rekabet koşullarının yeniden şekillenebileceğini, fiyat mekanizmasının daha hassas hale gelebileceğini ve destek politikalarındaki değişikliklerin üretici davranışlarını etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Avrupa Birliği üyeliğinin şeker pancarı sektörü için hem önemli açılımlar hem de dikkatle yönetilmesi gereken sınırlamalar barındırdığı yönündedir ve sektörel uyum sürecine yönelik hazırlıkların kritik önem taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Avrupa Birliği
• Şeker Pancarı Piyasası
• GZFT Analizi
• Paydaş Değerlendirmesi

Kaynakça

1. Anonim, 2017. https://www.eubusiness.com/agri/sugar-quotas-end/?utm_source=
2. Anonim, 2021. https://www.milliyet.com.tr/egitim/haritalar/ turkiye-seker-pancari-uretim-haritasi-seker-pancari-en-cok-hangi-illerde-bolgelerde-yetisir-6307444
3. Anonim, 2023. https://tesvikrehberi.com/ab-horizon/
4. Anonim, 2024. https://www.turktarim.gov.tr/Haber/1055/ seker-sektorunun-uretim-degeri-2-milyar-dolari-asti#:~:text=Bizim%20y%C4%B1lda%20yakla%C5%9F%C4%B1k%203%20milyon,y%C3%BCzde%2014%2D15%20seviyelerinde%20artt%C4%B1.
5. Anonim, 2025a. https://www.ereglipancar.com.tr/ Kooperatif/Sayfa/2042
6. Anonim, 2025b. https://tim.org.tr/files/downloads/ Raporlar/ TarimVeHayvancilikSurdurulebilirlikRaporu2025.pdf
7. Aytüre, S., & Demir, N. (2008). AB- Türkiye ilişkileri sürecinde Türk şeker sektörü simülasyon sonuçları. Verimlilik Dergisi, (3), 85-100.
8. Baysan, S., Dilek, A., & Öztürk, A. A. (2021). Türkiye’de Şeker Endüstrisi: Politik Ekoloji Açısından Mevcut Durum, Sorunlar Ve Çözüm Önerileri. Ege Coğrafya Dergisi, 30(2), 225-246. https://doi.org/10.51800/ecd.931350

9. Çağatay, S., & Teoman, O. (2006). Türkiye'de Şeker Pancarı Pazarının Yeniden Yapılandırılması: Bozulmanın Azaltılması Yoluyla Transfer Verimliliğinin Artırılması. Yeni Medit, 5 (3), 4.
10. Çiçek, Ö. (2022). Türkiye Şeker Sanayiinde Üretici Ve İşçi Dayanışmasına Yönelik Alternatif Bir Model Arayışı. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 9(1), 455-482. https://doi.org/10.30798/makuiibf.912906
11. Demirdöğen, A. (2022). Türkiye’de Şeker: Üretim, Tüketim, Ticaret ve Politikaların Kısa Bir Tartışması. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 8(1), 85-95.
12. Demirdöğen A. (2023). Before Privatization There was Its Impact: Sugar Factories in Turkey. Review of industrial organization, 62 (2), 199–218.
13. Demirtaş, C., & Ilıkkan Özgür, M. (2022). Türkiye’de İklim Değişikliği ile Şeker Pancarı Üretimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Zamanla Değişen Simetrik ve Asimetrik Nedensellik Analizi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 611-628. https://doi.org/10.21547/jss.995302
14. Duru, S., Hayran, S., & Gül, A. (2021). Türkiye Şeker Dış Ticaretinin Yapısı ve Rekabet Gücü. Eurasian Journal Of Agricultural Economics (EJAE), 1(1), 41-51.
15. Erdal, G., & Durmuş, A. (2022). Turhal Şeker Fabrikasının Özelleştirilmesinin Çiftçi Üzerindeki Etkisinin Değerlendirmesi. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11(3), 291-305.
16. Eştürk, Ö. (2018). Türkiye’de Şeker Sektörünün Önemi ve Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 2 (1) 2018, 67-81.
17. European Commission. (2017). EU sugar quota system comes to an end. https://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-3487_en.htm
18. Gül Yavuz, G. (2009). Türkiye ve Avrupa Birliği’nde Tarımsal Üretim Karşılaştırması. Ziraat Mühendisliği (353), 44-51.
19. Güneş, D., & Şimşek, K. (2025). Şeker Pancarı Üretim Maliyetlerinin Tekdüzen Hesap Planı ve Türkiye Muhasebe Standartları Tms 41 Kapsamında Muhasebeleştirilmesi: Bir İşletme Örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 27(1), 27-56.
20. Kadakoğlu, B., Karlı, B., Taşci, N., & Özyürek, H. (2023). Şeker Pancarı Üretim Maliyeti ve Kârlılık Analizi: Burdur İli Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım veDoğa Dergisi, 26(2), 385-392. https://doi.org/10 .18016/ksutarimdoga.v26i75874.1146948
21. Kaya, F. (2015). Küresel ve bölgesel şeker politikalarının Türkiye şeker fabrikalarına etkilerine bir örnek; Ağrı Şeker Fabrikası. Journal of Geography, (31), 41-61.
22. Merdan, K. (2023). Türkiye’de Şekerin Zaman Serileri Analizine Göre Gelecek Eğilimlerinin Belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 41(3), 497-532. https://doi.org/10.17065/huniibf.1186497
23. Öksüz, A., & Topak, R. (2015). Azot Eksikliği Sulamasıyla Birlikte Azot Eksikliği Uygulamalarının Şeker Pancarı Şeker Verimi ve Azot Kullanım Performansı Üzerindeki Etkisi. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 2(1), 33-41.
24. PANKOBİRLİK. (2015, July). Presentation at the 5th Meeting of the COMCEC Agriculture Working Group. https://www.comcec.org/wp-content/uploads/2021/07/ 5-Mr.-Cem-KAPTAN-PANKOBIRLIK.pdf
25. PANKOBİRLİK. (2018, Şubat). Şeker piyasası: Mevcut durum ve değerlendirme raporu. https://pankobirlik.com.tr/ pankobirlikraporu.pdf
26. PANKOBİRLİK. (2021, Aralık). Pancar şekeri sektörü durum raporu. https://pansek.org.tr/wp-content/uploads/2021/12/PANCAR-SEKERI-SEKTORU-DURUM-RAPORU-ARALIK-2021.pdf
27. PANKOBİRLİK. (n.d.). About us. https://en.pankobirlik.com.tr/Home/AboutUs
28. Semerci, A. (2016). Tarımsal Verimlilik Düzeyleri ile Avrupa Birliği-Türkiye Tarımı. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 33(3), 203-213. https://doi.org/10.13002/jafag1046
29. Semerci, A., & Ural, M. (2024). Şeker Pancarı Üretiminde Kaynak Kullanım Etkinliğinin Analizi: Balıkesir İli Örneği. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 11(3), 616- 629. https://doi.org/10.30910/turkjans.1371695
30. Şahin, K. (2022). Kayseri İlinde Şeker Pancarı Kota Uygulamalarının Şeker Pancarı Üretimine Etkileri. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(3), 1801-1807. https://doi.org/10.21597/jist.1030385
31. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2024. IV. Tarım Orman Şûrası. https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetGaleriFile/505/DosyaGaleri/8547/iv._tarim_orman_surasi__sura_kitabi.pdf?utm_source=
32. Topcu, Y., Uzundumlu, A. S., & Karadaş, K. (2012). Erzurum İlinde Şekerpancarı Üretim Maliyeti. Journal of the Institute of Science and Technology, 2 Ek:A(2 Sp:A), 41-50.
33. TÜRKŞEKER (2024). Sektör Raporu. https://www.turkseker.gov.tr/data/dokumanlar/Sektor_Raporu_2024.pdf?utm_source=
34. USDA. (2022). Sugar annual: Turkey. https://apps.fas.usda.gov/newgainapi/api/Report/DownloadReportByFileName?fileName=Sugar+Annual_Ankara_Turkey_TU2022-0021.pdf
35. Yılmaz, Ö. T. (2013). Evolution And Level Of Agricultural Support In Turkey And In The European Union. Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, 21(2), 195-216.
36. Yılmaz, H., Dağ, M. M., & Kaştan, M. A. (2023). Sürdürülebilir Şeker Pancarı Üretimi için Üreticilerin Münavebe Uygulamalarını Etkileyen Faktörlerin Analizi. Akademik Ziraat Dergisi, 12(1), 83-90. https://doi.org/10.29278/azd.1183227