Türkiye’nin Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde Buzağı Yetiştirme Uygulamaları: Erzurum İli Horasan İlçesi Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı, Erzurum ilinin Horasan ilçesinde faaliyet gösteren 500 sığırcılık işletmesinde uygulanan buzağı yetiştirme yöntemlerini değerlendirmektir. Çalışmada kullanılan veriler, sığır yetiştiricileri ile yüz yüze yapılan anketler yoluyla elde edilmiştir. Horasan ilçesinde faaliyet gösteren işletmelerin %69,5'inde buzağılar annelerinden süt emerek beslendikleri için buzağıların tükettikleri süt miktarı net olarak tespit edilememiştir. Öte yandan, buzağıları günde 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 litre sütle besleyen işletmelerin oranları sırasıyla %0,4, %0,6, %5,7, %3,6, %8,9 ve %11,3 olarak belirlenmiştir. İlçedeki sığırcılık işletmelerinin %38,4'ünde buzağılar anneleri sağıldığı süreçte sütle beslenirken, sığırcılık işletmelerinin %27,6'sında buzağılar 4 aylıkken, %24,3'ünde ise 5 aylıkken sütten kesilmektedir. Ayrıca, yetiştiricilerin çoğunluğunun (%72,7) buzağılara verilecek süt miktarına karar vermek için buzağıların doğum ağırlığını bir kriter olarak kabul ettiği de gözlemlenmiştir. Bu çiftliklerde buzağılara kolostrum verme yöntemi olarak %54,3'lük bir oranla annelerini emme yöntemi kullanılırken, bunu %45,5'lik bir oranla biberonla besleme ve %0,2'lik çok düşük bir oranla kova yöntemi takip etmiştir. Ayrıca, Horasan ilçesindeki buzağılara genellikle 2 haftalık (%28,3) veya 3 haftalık (%28,1) yaşta buzağı başlangıç yemi verilmeye başlanırken, kuru saman buzağıların çoğuna (%42,0) genellikle 2 haftalık yaşta verilmektedir. Sonuç olarak, Erzurum ili Horasan ilçesinde buzağı yetiştirme uygulamalarında yapılan yanlışlıklar belirlenmiş ve bu sorunların giderilmesi için çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Buzağılar
• sütten kesim
• kolostrum
• buzağı başlatma yemi
• Erzurum

Calf Rearing Practices in the Northeast Anatolian Region of Türkiye: A Case of Horasan County of Erzurum Province

Öz

The aim of this study was to assess calf rearing methods applied in 500 cattle farms in the Horasan district of Erzurum province. Data used in this study were obtained through face-to-face interviews with cattle breeders. In 69.5% of the enterprises operating within Horasan county, the exact quantity of milk consumed by calves could not be determined due to the fact that they are fed by nursing from their mothers. On the other hand, the proportions of farms feeding calves 1, 2, 3, 4, 5 and 6 liters of milk per day were determined as 0.4%, 0.6%, 5.7%, 3.6%, 8.9%, and 11.3%, respectively. In 38.4% of cattle enterprises in the county, calves were fed with milk while their mothers were being milked, whereas in 27.6% of cattle farms, calves were weaned at 4 months of age, and in 24.3% at 5 months. Furthermore, it was also observed that the most of breeders (72.7%) considered the birth weight of calves as a criterion to decide on the quantity of milk to be provided to them. On these farms, the methods of feeding colostrum to calves were by sucking their mothers with a percentage of 54.3%, followed by bottle feeding with a percentage of 45.5% and the bucket method with a very low percentage of 0.2%. Furthermore, calves in Horasan County usually begin to be given calf starter feed either at the age of 2 weeks (28.3%) or 3 weeks (28.1%), while dry hay is generally introduced to the most of calves (42.0%) at the age of 2 weeks. In conclusion, some inaccuracies in calf rearing practices were identified in Horasan county of Erzurum province and solutions were proposed to address these problems.

Anahtar Kelimeler

• Calves
• weaning
• colostrum
• calf starter
• Erzurum

Kaynakça

1. Akkuş, Z., 2009. Konya ilinde süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 39 s.
2. Anonymous, 2023. Food and Agriculture Organization of the United Nations, http://www.fao.org/faostat/en/#data/ Erişim tarihi: 01.05.2023.
3. Arıkan, R. (2007):Araştırma Teknikleri ve Rapor Hazırlama. Asil Yayın Dağıtım Ltd. Şti. ISBN:975-8784-35-8, Ankara.
4. Aydın, R., Yanar, M., Diler, A., Koçyiğit, R., Özdemir, V. F., Tosun, M., 2022. Feed usage and feeding practices in cattle farms in İspir county of Erzurum province. Atatürk University Journal of Agricultural Faculty. 53(2): 105-113.
5. Çapadağ, M., 2016. Erzurum İli Yakutiye İlçesi Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinin Yapısal Özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 107 s.
6. Costa, J., Hötzel, M., Longo, C., Balcão, L., 2013. A survey of management practices that influence production and welfare of dairy cattle on family farms in Southern Brazil. Journal of Dairy Science. 96(1): 307-317.
7. Diler, A., Koçyiğit, R., Yanar, M., Aydin, R., Güler, O., Avcı, M., 2016. Erzurum İli Hınıs İlçesi Sığırcılık İşletmelerinde Sığır Besleme Uygulamaları Üzerine Bir Araştırma. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi. 31(1):149-156.
8. Diler, A., Güler, O., Aydın, R., Yanar, M., Koçyiğit, R., 2017. Erzurum ili Narman ilçesi sığırcılık işletmelerinde çiftlik yönetimi ve buzağı yetiştirme uygulamaları. Alınteri Zirai Bilimler Dergisi. 32(1): 39-45.

9. Diler, A., Koçyiğit, R., Yanar, M., Aydın, R., Güler, O., 2018. Erzurum İli Narman İlçesi Sığır Yetiştiricilerinin Sığır Besleme Tercihleri. Iğdır Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Dergisi, 8(1): 341-349.
10. Elmaz, Ö, Saatcı, M, Özçelik Metin, M, Sipahi, C, 2010. Burdur ili süt sığırcılığı ve özellikleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Veteriner Fakültesi Yayınları, Burdur.
11. Erez, İ., Göncü, S., 2012. Siyah Alaca Buzağılarda Erken Sütten Kesmenin Performans Üzerine Etkileri. Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 28(3): 68-78.
12. Ermetin, O., Erkan Can, M., 2023. Determination of structural characteristics of large-scale dairy farms: Example of Yozgat province. Black Sea Journal of Agriculture. 6(5): 444-451.
13. Gümüş, E., Küçükersan, S., 2018. Buzağılarda preruminant dönem beslenmesinin rumen gelişimi üzerine etkisi. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 13(1): 98-105.
14. Heinrichs, A.J., Kiernan, N.E., Graves, R.E., Hutchinson, L.J., 1987. Survey of calf and heifer management practices in Pennsylvania dairy herds. Journal of Dairy Science. 70(4): 896-904.
15. Hozman, S.B., Akçay, H., 2016. Sivas İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliğine Üye Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Bazı Teknik ve Ekonomik Özellikleri. Tarım Ekonomisi Dergisi. 22(1): 57-65.
16. Jones, C., Heinrichs, J., 2007. Early weaning strategies. The Pennsylvania State University, Collage of Agricultural Sciences, Cooperative Extension. DAS, 07-117.
17. Karaca, M., 2020. Hendek İlçesi Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Buzağılarda Yaşama Gücü İle İlgili Yönetsel Uygulamalar. Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 145 s.
18. Kaygısız, A., Tapkı, İ., Daş, Ö., 2022. Kahramanmaraş İli Andırın İlçesinde Faaliyet Gösteren Sığırcılık İşletmelerinde Buzağı Yetiştirme Teknikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 12(3): 1857-1870.
19. Kaygısız, A, Aydın, R. ve Özdemir C. Y., 2023. Gümüşhane İli Torul İlçesi Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Buzağı Yetiştirme ile İlgili Yönetimsel Uygulamalar. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 13(1): 713-725.
20. Kaygısız, A., Tümer, R., Orhan, H., Vanlı, Y., 2008. Kahramanmaraş Bölgesi Süt Sığırı İşletmelerinin Yapısal Özellikleri. I. Yetiştirme Uygulamaları. Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi. 3(2): 23-31.
21. Kaylan, V., Yılmaz, İ., Yanar, M., 2019. Iğdır İlinde Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Buzağı Yetiştirme Üzerine Bir Araştırma. KSU Tarım ve Doğa Dergisi 22(Ek Sayı 1): 169-178.
22. Koçyiğit, R., Diler, A., Yanar, M., Güler, O., Aydın, R., Avcı, M., 2015. Erzurum İli Hınıs İlçesi Sığırcılık İşletmelerinin Yapısal Durumu, Çiftlik Yönetimi ve Buzağı Yetiştirme Uygulamaları. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 5(4): 85-97.
23. Koçyiğit, R., Diler, A., Yanar, M., Güler, O., Aydın, R., Avcı, M., 2016. Süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan sağlığı, veteriner sağlık hizmetleri ve yetiştirici memnuniyeti: Erzurum ili Hınıs ilçesi örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 3(1): 24-32.
24. Koçyiğit, R., Yanar, M., Aydın, R., Diler, A., Güler, O. 2018. Sığırcılık işletmelerinde hayvan sağlığı, veteriner sağlık hizmetleri ve yetiştirici memnuniyeti ve beklentileri: Erzurum İli Narman ilçesi örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi. 21(2): 203- 208.
25. Koçyiğit, R., Yanar, M., Diler, A., Aydın, R., Özdemir, V. F., Yılmaz, A., 2021. Cattle and calf raising practices in the Eastern Anatolia region: An example of central county of Ağrı province. International Journal of Agricultural and Natural Sciences. 14(3): 152-163.
26. Koçyiğit, R., Yanar, M., Aydın, R., Özdemir, V.F., Ergün, O.F., Bayram, B., Diler, A., Şat, O. 2023. Erzurum İli Aşkale İlçesindeki Süt Sığırı İşletmelerinin Yapısal Barınak Özellikleri ile İşletme Büyüklükleri Arasındaki İlişkiler. Bahri Dağdaş Hayvancılık Araştırma Dergisi. 12(1): 38-49.
27. Kum, G., 2006. Antalya İli Holstein Irkı Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliğine Üye İşletmelerin Mevcut Durumu, Besleme Alışkanlıkları ve Sorunları. Yüksek Lisans Tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 56 s.
28. Kurt, Ö., Şahin, O., Çoban, Ö.B., 2020. Muş ili merkez ilçesi sığırcılık işletmelerinde ineklerin ve buzağıların beslenmesi açısından mevcut durum ve çözüm önerileri. Akademik Ziraat Dergisi. 9(2): 337-344.
29. Oğuz, F., Oğuz, M., Si̇pahi̇, C., 2013. Burdur ili süt sığırcılık işletmelerinde hayvan besleme ve beslenme hastalıklarına ilişkin yapısal durum. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi. 84 (2): 7-19.
30. Özhan, M., Tüzemen, N., Yanar, M., 2015. Büyükbaş Hayvan Yetiştirme (Düzeltilmiş 6. Baskı). Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Notu, Yayın No:134, Erzurum.
31. Özsağlıcak, S., Yanar, M., 2021. Feed usage and cattle feeding practices in cattle enterprises in the Eastern Anatolia Region: The case of central County of Erzincan Province, Journal of Animal Science and Products. 4(2): 136-152.
32. Öztürk, N., 2009. Mardin İlindeki Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Yapısal Özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 65 s.
33. Sezer, Y., Baytok, E., Akçay, A., 2020. Nevşehir İli süt sığırcılığı işletmelerinin yapısı ve hayvan besleme uygulamaları yönünden değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 17(3): 235-241.
34. SPSS, 2013. IBM SPSS Statistics 21.0 for Windows. Armonk, NY, USA.
35. Tatar, A. M., 2007. Ankara ve Aksaray Damızlık Sığır Yetiştiricileri İl Birliklerine Üye Süt Sığırı İşletmelerinin Yapısı ve Sorunları. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 118 s.
36. Tatar, Y. E., Esenbuğa, N. 2022. İzmir İli Ödemiş İlçesi Sığırcılık İşletmelerinin Sürü Yönetim Tekniklerinin İncelenmesi. Palandöken Journal of Animal Sciences Technology and Economics, 1(1):16-23 .
37. Tüzemen, N., Yanar, M. 2013. Buzağı Yetiştirme Teknikleri. Düzeltilmiş 4. Baskı. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Yayınları, No : 232 , Erzurum.
38. Ünalan, A., Serbester, U., Çınar, M., Ceyhan, A., Akyol, E., Şekeroğlu, A., Erdem, T., Yılmaz, S., 2013. Niğde ili süt sığırcılığı işletmelerinin mevcut durumu, başlıca sorunları ve çözüm önerileri. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi. 1(2): 67-72.
39. USDA, 2008. Dairy 2007, Part III: Reference of Dairy Cattle Health and Management Practices in the United States, 2007. USDA, National Animal Health Monitoring System, Fort Collins, CO. USA.
40. Vasseur, E., Borderas, F., Cue, R.I., Lefebvre, D., Pellerin, D., Rushen, J., 2010. A survey of dairy calf management practices in Canada that affect animal welfare. Journal of Dairy Science. 93:1307–1315.
41. Yener, C., Yaylak, E., 2015. Balıkesir ili Gönen ilçesinde buzağı yetiştiriciliğinin mevcut durumu. 9. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi. Konya 3-5 Eylül 2015.
42. Yeşil, Z., 2015. Iğdır İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliğine Üye Merkez İlçe Tarım İşletmelerinin Mevcut Durumu ve Yapısal Özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Iğdır Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 91 s.