Yem Fabrikalarının Üretim ve Sorunlarına İlişkin Anket Örneği: Diyarbakır Örneği

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 21 - 35, 27.06.2025

Cemal Budağ , İpek Aslan

https://doi.org/10.51970/jasp.1606200

Öz

Bu çalışmada, 2021 yılında Diyarbakır ilinde hayvan yemi üreticilerinin üretim durumu ve diğer özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla, altı işletme sahibi tarafından doldurulan 58 sorudan oluşan bir anket kullanılarak yüz yüze görüşme yoluyla veri toplanmıştır. Üreticilerden alınan yanıtlar istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu verilerden fabrikaların yıllık üretim kapasiteleri, üretim miktarları, kapasite kullanım oranları, üretilen yem miktarları, hammadde temin bölgeleri, üretilen ton başına elektrik giderleri ve fabrikaların yıllık üretim kapasiteleri tespit edilmiştir. Üretilen sığır yemleri arasında en çok üretilen yem türü besi bitirme yemi olarak belirlenmiş, koyun/keçi yemleri ise ağırlıklı olarak koyun besi ve koyun süt yemlerinden oluşmuştur. Veriler, hayvan yemi üretiminde kullanılan hammaddelerin çoğunun bölge dışından ve yurtdışından temin edildiğini ortaya koymuştur. Ayrıca üretilen yemin büyük çoğunluğunun kredili olarak satıldığı, üretilen yem tonu başına elektrik ve su maliyetlerinin sırasıyla 12,45 TL ve 0,28 TL olduğu belirlenmiştir. Hammadde alımları toplam ürün maliyetlerinin %71,67'sini oluştururken, personel giderleri toplam maliyetlerin %12,86'sını oluşturmuştur. Ayrıca, ulaştırma ve elektrik enerjisi maliyetleri sırasıyla toplam maliyetlerin %7,67'sini ve %5,67'sini temsil etmektedir. Araştırmada, hayvan yemi fabrikalarının yetersiz kapasite kullanım seviyelerinde çalıştığı ve sınırlı çeşitlilikte yem türü ürettiği görülmektedir. Hammadde temininin bölge dışından ve yurt dışından yapılması nedeniyle, hammaddeler için ulaşım mesafelerinin uzun olması, bunun sonucunda yüksek hammadde maliyetlerine yol açmaktadır. Bölgede faaliyet gösteren fabrikaların rekabet gücünün zayıf olduğu, rekabet karşısında pazar fırsatlarının sınırlı olduğu ve yem üretim maliyetlerinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

yem fabrikaları , sorunlar , üretim , Diyarbakır

Etik Beyan

Bu çalışmada, bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hareket edilmiştir. Araştırma sürecinde hiçbir aşamada etik ilkelere aykırı bir davranışta bulunulmamış, insan ve hayvan denekler üzerinde etik kuralları ihlal eden bir uygulama gerçekleştirilmemiştir. Çalışma kapsamında kullanılan tüm veriler, etik kurallara uygun şekilde elde edilmiştir. Ayrıca, makale yazım sürecinde intihal, sahtecilik, çarpıtma ve tekrarlayan yayın gibi etik ihlallerden kaçınılmıştır.

Destekleyen Kurum

No

Questionnaire Example on Production and Problems of Feed Mills: The Case of Diyarbakır

Öz

This study examines the production status and other characteristics of animal feed manufacturers in Diyarbakır during 2021. For this purpose, data were collected through face-to-face using a questionnaire consisting of 58 questions, completed by six business owners. The responses obtained from producers were statistically analyzed. The study determined the annual animal feed production capacities, production volumes, mill capacity utilization rates, , raw material supply regions and electricity per ton of feed produced, and the annual production capacities of the mills. Among the cattle feeds produced, finishing feed for fattening was identified as the most produced type, while sheep/goat feeds primarily consisted of sheep fattening and sheep dairy feeds. The data revealed that most of the raw materials used in animal feed production were sourced from outside region and abroad It was also determined that the majority of the feed produced was sold on credit, with electricity and water costs amounting to 12.45 TL and 0.28 TL per ton of feed produced, respectively. Raw material purchases accounted for 71.67% of total product costs, while personnel expenses constituted 12.86% of total costs. Additionally, transportation and electric energy costs represented 7.67% and 5.67% of total costs, respectively. The research highlighted that animal feed mills operated at insufficient capacity utilization levels and produced a limited variety of feed types. Due to the reliance on raw material procurement from outside region and abroad, the transportation distances for raw materials were long, resulting in high raw material costs. It was concluded that the mills operating in the region had weak competitive power, limited market opportunities in the face of competition, and high feed production costs.

Anahtar Kelimeler

feed mils , problems , production , Diyarbakır

Etik Beyan

Bu çalışmada, bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hareket edilmiştir. Araştırma sürecinde hiçbir aşamada etik ilkelere aykırı bir davranışta bulunulmamış, insan ve hayvan denekler üzerinde etik kuralları ihlal eden bir uygulama gerçekleştirilmemiştir. Çalışma kapsamında kullanılan tüm veriler, etik kurallara uygun şekilde elde edilmiştir. Ayrıca, makale yazım sürecinde intihal, sahtecilik, çarpıtma ve tekrarlayan yayın gibi etik ihlallerden kaçınılmıştır.

Destekleyen Kurum

Yok

Kaynakça

• Anıç, H. Ş. 2006. Trakya bölgesindeki yem fabrikalarının hammadde temini ve pazarlama sorunları üzerine bir araştırma (PhD), Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 76 s.
• Anonymous, 2011. Doğu Anadolu Bölgesi büyükbaş hayvancılık çalıştay raporu. T.C. Serhat Kalkınma Ajansı. Temmuz 2011. Ardahan Türkiye. Access date: 14.11.2024. https://www.serka.gov.tr/assets/upload/dosyalar/71f9cf7ef29ba32b9b3b0cf70135fc9a.pdf
• Anonymous, 2022. Dış Ticaret Verileri 2022. Türkiye Gıda ve İçecek Sanayi Dernekleri Federasyonu (TGDF). Access date: 24.10.2023. https://www.tgdf.org.tr/turkiye-gida-ve-icecek-sektorleri-dis-ticaret-verileri-ots/
• Ahsan, M. M., Duman, D. 2022. Kırsal yerleşimlerde gençlerin göç etme eğilimleri ve etkileri: Bitlis ili Adilcevaz ilçesi Örneği. Journal of Academic Value Studies, 8 (3), 231-243. http://dx.doi.org/10.29228/javs.63782
• Akbay, R., Yalçın, S., Ceylan, N., Olhan, E. 2000. Türkiye tavukçuluğunda gelişmeler ve hedefler. 2000. Türkiye Ziraat Mühendisliği, 5, 795-810.
• Akbay, K. C., Ak, İ. 2018. Karma Yem Teknolojisindeki Gelişmelerin karma yem kalitesine ve yem değerine etkileri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32 (2), 175-188.
• Akdeniz, R. C., Ak, İ., Boyar, S. 2005. Türkiye karma yem endüstrisi ve sorunları. VI. Türkiye Ziraat Mühendisliği Teknik Kongresi. Ankara, Türkiye.
• Aral, Y., Altın, O., Şahin, T. S., Gökdal, A. 2020. Türkiye sığır besiciliğinde yapısal durum ve sektörel analiz. Veteriner Hekimler Dergisi, 91 (2), 182-192. https://doi.org/10.33188/vetheder.672270
• Bayraktar, F. 1999. Yem Sektörü. Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. sektörel araştırmalar, (s. 99). Araştırma Müdürlüğü, Ankara, TKB Matbaası.
• Başer, U., Bozoğlu, M. 2021. Yem Fabrikalarında kapasite kullanımının üretim ve ekonomik performans açısından değerlendirilmesi: Samsun ili Örneği, Türkiye. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11 (2), 1533-1539. https://doi.org/10.21597/jist.821104
• Budağ, C. 2011a. Van’da bulunan yem fabrikalarının üretim durumları ve sorunları. YYÜ. Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 16 (2), 59-66.
• Budağ, C. 2011b. Yem fabrikalarında hijyen sorunu ve zoonoz hastalıklar. Journal of the Institute of Science and Technology, 1(2), 141-154.
• Çelik, K., Ertürk, M. M., Ersoy, İ. E. 2003. Farklı yem fabrikalarından örneklenen karma yem ve yem ham maddelerinde bazı kalite öğelerinin kantitatif araştırılması. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16 (2), 161-168.
• Demir, P., Aral, S. 2009. Kars ilinde faaliyet gösteren süt sığırcılık işletmelerinin karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 88 (3), 17-22.
• Demir, P., Elmalı, D. A. 2011. Doğu Anadolu Bölgesindeki Kimi Yem Fabrikalarının Mevcut Durumu ve Sorunları. Veteriner Hekimler Dergisi, 82 (1), 29-34
• Denli, M., Demirel, R., Sessiz, A. 2015. Diyarbakır ili karma yem endüstrisinin durumu. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3 (9), 701-706. DOI: 10.24925/turjaf.v3i9.701-706.467
• ILO, International Labour Organization Monitor. 2020. COVID-19 and the World of Work. 4th edition. Access date: 20.11.2024. http://www.ilo.org/ global/topics/coronavirus/impacts-andresponses/WCMS_745963/lang–en/index. htm.
• Karabulut, A., Ergül, M., Ak, İ., Kutlu, H. R., Alçiçek, A. 2000. Karma yem endüstrisi. Türkiye Ziraat Mühendisliği V. Teknik Kongresi, Ankara, Türkiye.
• Karadağ, E., Okur, A. A. 2022. Nutrient contents of some food industry by-products and their usage possibilities as alternative feed raw materials in animal nutrition. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 10 (11), 2180-2187. https://doi.org/10.24925/turjaf.v10i11.2180-2187.5387
• Karahocagil, P., H, Ege. 2004. Karma yem sanayi. Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü, Bakış. 5 (9), 1–4.
• Karakuş, M. Ü. (2012). Türkiye’de karma yem üretimi ve sorunları. Access date: 24.02.2024. http://www. zmo. org. tr/resimler/ekler/aa903e40952a84b_ek. pdf
• Kuvat, Ö., Abatay, G. 2020. Karma yem üretiminde müşteri ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik kalite fonksiyonu göçerimi uygulaması. BAUN Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 22 (2), 717-740. DOI: 10.25092/baunfbed.757345
• Özek, K. 2020. Balıkesir ili karma yem üretimi ve karma yem fabrikalarının mevcut durumları. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10 (2), 1438-1448. https://doi.org/10.21597/jist.655497
• Tekerli, N. 2010. Ege Bölgesi karma yem sanayinin mevcut durumunun incelenmesi ve geliştirilmesi üzerine bir araştırma. (Master's thesis), Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Entitüsü, 85 s.
• Sıkar, B., Çimrin, T. 2020. Hatay ilinde karma yem ve hammadde işletmelerinin sosyo-demografik yapısı. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 23 (4), 1096-1105. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.666269
• Somuncu, B. 2021. The general situation, problems and solutions of forage crops agriculture in the Central Anatolia Region. Science And Technıque in The 21 st Century, 8 (15), 33-42. doi: 10.51801/turkjrfs.942253
• Şirin, A. H. 2006. Trakya Bölgesi'ndeki yem fabrikalarının hammadde temini ve pazarlama sorunları üzerine bir araştırma. Access date: 24.02.2024. info:eu-repo/semantics/openAccess
• Yalçın, G. E., Kara, F. Ö. 2016. Kırsal göç ve tarımsal üretime etkileri. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 20 (2), 154-158. https://doi.org/10.29050/harranziraat.259106