6 Şubat 2023 Depreminin Malatya İlinde Küçükbaş ve Büyükbaş Hayvancılık İşletmelerinin Yapısal Özellikleri Üzerine Etkileri

Öz

6 Şubat 2023 depremleri, Türkiye’de kırsal hayvancılık sistemlerinde ciddi aksamalara yol açmış ve yalnızca hayvan kayıplarıyla sınırlı kalmayan yapısal kırılganlıkları ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma, Malatya ilinde hayvancılık kırılganlığını biyolojik, altyapısal, lojistik ve sosyoekonomik göstergeleri bütünleştiren çok boyutlu bir dayanıklılık çerçevesi kullanarak değerlendirmektedir. 120 hayvancılık işletmesini kapsayan bir saha araştırması yürütülmüştür. Bulgular, işletmelerin %69.2’sinde hayvan kaybı yaşandığını, %58.3’ünde altyapı çökmesi meydana geldiğini ve %74.2’sinin yem tedarik kesintisiyle karşılaştığını göstermektedir. Lojistik regresyon sonuçları, altyapı hasarı ve yem kesintisinin yüksek riskli kırılganlık olasılığını anlamlı biçimde artırdığını ortaya koymaktadır. Oluşturulan bileşik hayvancılık kırılganlık indeksi, daha düşük ölüm oranlarına rağmen büyükbaş işletmelerde daha yüksek sistemik kırılganlık bulunduğunu göstermektedir. Bulgular, hayvancılık kırılganlığının yalnızca hayvan kaybı üzerinden değil, sistem düzeyinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Yem lojistiği, afet sonrası çöküşü tetikleyen gizli kritik darboğaz olarak belirlenmiştir. Politika çıkarımları; deprem dayanıklı hayvancılık yapıları, bölgesel yem rezervleri ve entegre kırsal afet planlamasının önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• hayvancılık dayanıklılığı
• deprem etkisi
• kırsal kırılganlık
• afet tarımı
• yem lojistiği

Livestock System Vulnerability After the 6 February 2023 Earthquake: A Multidimensional Assessment from Malatya, Türkiye

Öz

The February 6, 2023 earthquakes in Türkiye caused severe disruption to rural livestock systems, exposing structural fragilities beyond immediate animal loss. This study evaluates livestock vulnerability in Malatya province using a multidimensional resilience framework integrating biological, infrastructural, logistical, and socioeconomic indicators. A cross-sectional survey of 120 livestock enterprises was conducted. Results show that 69.2% of farms experienced animal mortality, 58.3% suffered infrastructure collapse, and 74.2% faced feed supply disruption. Logistic regression indicates that infrastructure damage and feed interruption significantly increase high-risk vulnerability probability. A composite Livestock Vulnerability Index reveals greater systemic fragility in cattle enterprises despite lower mortality. The findings demonstrate that livestock resilience must be understood as a system property rather than an animal-level outcome. Feed logistics emerged as the hidden critical bottleneck driving post-disaster collapse. Policy implications emphasize seismic livestock housing, regional feed reserves, anda integrated rural disaster planning.

Anahtar Kelimeler

• livestock resilience
• earthquake impact
• rural vulnerability
• disaster agriculture
• feed logistics

Kaynakça

1. Acıbuca, V., & Budak, D. B. (2021). Türkiye’de küçük ölçekli hayvancılık işletmelerinde sağlık yönetimi sorunları. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 92(2), 115–124.
2. Bakır, G., & Mikail, N. (2019). Küçükbaş hayvancılık işletmelerinde yapısal sorunlar ve ekonomik sürdürülebilirlik. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 12(2), 85–94.
3. Barışık, S. (1996). Türkiye’de hayvancılık sektörünün yapısal sorunları ve gelişme potansiyeli. Tarım Ekonomisi Dergisi, 2(1), 15–27.
4. Ergün, G., & Bayram, B. (2021). Türkiye’de hayvancılık işletmelerinde yapısal sorunlar ve sürdürülebilirlik. Hayvansal Üretim, 62(1), 1–12.
5. European Commission, (2022). Agricultural risk management strategy. EU Publications.
6. FAO, (2022). Disaster risk reduction in agriculture. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
7. FAO, (2023). The impact of disasters on agriculture and food security 2023. FAO.
8. FAOSTAT, (2023). Global livestock losses dataset. Food and Agriculture Organization.

9. Field, A, (2018). Discovering statistics using SPSS (5th ed.). Sage.
10. Folke, C, (2016). Resilience (Republished). Ecology and Society, 21(4), 44.
11. Gül, S., Yılmaz, H., & Kaya, A. (2022). Küçükbaş hayvancılık işletmelerinde afet sonrası üretim kayıpları. Tarım Bilimleri Dergisi, 28(3), 455–468.
12. Hallegatte, S. (2022). Shock waves and poverty traps: Climate change and disaster resilience. World Bank.
13. IFAD, (2022). Rural livelihoods resilience framework. International Fund for Agricultural Development.
14. IPCC, (2023). Climate change 2023: Impacts, adaptation and vulnerability. Intergovernmental Panel on Climate Change.
15. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi (22. baskı). Nobel Yayıncılık.
16. Kaymakçı, M., Eliçin, A., Tuncel, E., & Taşkın, T. (2000). Türkiye küçükbaş hayvancılığı: Mevcut durum ve gelecek perspektifi. Hayvansal Üretim, 41(1), 1–12.
17. OECD, (2021). Climate resilience in agriculture and food systems. OECD Publishing.
18. OECD, (2023). Building agricultural resilience to natural hazards. OECD Publishing.
19. Sarıözkan, S., Demir, P., & Yalçın, C. (2020). Hayvancılık işletmelerinde yem maliyetleri ve ekonomik kırılganlık. Tarım Ekonomisi Dergisi, 26(1), 45–56.
20. Shimizu, H., Tanaka, K., & Ito, R. (2022). Livestock recovery dynamics after major earthquakes. Agricultural Systems, 198, 103392.
21. Tanay, A, (2014). Doğu Anadolu’da hayvancılık işletmelerinin afet sonrası yeniden yapılanması. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 45(2), 89–97.
22. UNDP, (2023). Disaster recovery governance in rural economies. United Nations Development Programme.
23. UNDRR, (2023). Global disaster risk assessment report. United Nations Office for Disaster Risk Reduction.
24. World Bank, (2022). Rural recovery frameworks after natural disasters. World Bank.
25. World Bank, (2024). Türkiye earthquake recovery report. World Bank.
26. World Organisation for Animal Health, (2023). Disaster management and livestock protection guidelines. WOAH.