Araştırma Makalesi

Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma

Cilt: 6 Sayı: 1 28 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma

Öz

Araştırmanın amacı, havacılık sektöründe yapay zekâ uygulamalarının pilotların gözünden durumlarının analiz edilmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden mülakat tekniği kullanılmıştır. Mülakat soruları literatürden destek alarak hazırlanmış ve çalışmaya uyarlanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmaya kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi ile 28 pilot dahil edilmiştir. Araştırmada cinsiyet, yaş, eğitim, havacılık sektöründeki rol, havacılık sektöründe deneyim olmak üzere beş tane demografik soru ve araştırmaya katılan pilotlara yöneltilen 11 mülakat sorusu bulunmaktadır. Elde edilen veriler MAXQDA 2022 nitel analiz programından destek alınarak analiz edilmiştir. Veriler programa aktarılmış ve içerik analiz yöntemi ile tema ve kodlar oluşturulmuştur. Örüntüler ve kod frekansları üzerinden içerik analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; araştırmaya katılan pilotların çoğunluğu yapay zekâyı faydalı ve kolaylık sağlayıcı bir teknoloji olarak görmekle birlikte, dikkat edilmesi gerektiği, kontrollü kullanılması gerektiği, karar destek için önemli olduğu, geleceğin belirleyicisi olduğunu düşünülmektedirler. Pilotların çoğunluğu yapay zekânın havacılık sektöründe kullanılması gerektiğini düşünmekle birlikte bazıları belirli alanlarda kullanılması gerektiğini düşünmektedirler. Pilotların çoğunluğunun yapay zekâya uyum sağlamada zorluk çekmeyeceklerini düşündükleri görülmektedir. Pilotlar iş yükünü azaltma, bilgiye ulaşma, planlama, maliyet, zaman tasarrufu, insan hatalarını azaltma, emniyet, hızlı ve doğru karar verme, destek, yakıt tasarrufu, doğru ve hızlı uçuş ve uçak planlaması gibi faydalarının olduğunu, yetenekleri köreltmesi ve rehavet, istihdam ve işgücünü azaltması, yapay zekânın kontrol edilememesi, her şeyi yapay zekâdan bekleme gibi olumsuz etkilerinin olabileceğini düşünmektedirler.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma için 02.10.2025 tarihinde İstanbul Gedik Üniversitesi Etik Kurulu Başkanlığı’ndan E-25155520-050.04-2025.173337.85 sayı numarası ile etik kurul onayı alınmıştır. Bu makale araştırma ve yayın etiği standartlarını karşılamaktadır.

Teşekkür

Yazar İstanbul Gedik Üniversitesi’ne teşekkür etmektedir.

Kaynakça

  1. Addepto. (2025). Top 10 practical applications of AI in the aviation industry. https://addepto.com/blog/top-10-practical-applications-and-use-cases-of-ai-in-the-aviation-industry
  2. Akpınar, M. T. (2023). Generative artificial intelligence for air transportation sector. 21. yüzyılda mühendislikte çağdaş araştırma uygulamaları üzerine disiplinler arası çalışmalar II içinde. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub95.c443
  3. Aksoy, C., & Dursun, Ö. O. (2018). A general overview of the development of the civil aviation sector in Turkey. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 1060–1076. https://doi.org/10.17755/esosder.343877
  4. Amit, J. (2024). The future of AI in aviation 2024: A flight path to success. Aiola. https://aiola.ai/blog/future-of-ai-in-aviation/
  5. Assured. (2025). AI in the aviation industry. https://zekâ.assured-systems.com/ai-in-the-aviation-industry/
  6. Bertaux, D. (1981). From the life-history approach to the transformation of sociological practice. D. Bertaux (Ed.), Biography and society: The life history approach in the social sciences içinde. SAGE Publications.
  7. Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory: A practical guide through qualitative analysis. SAGE Publications.
  8. Chaudhari, T. (2024). Artificial intelligence, its types and application in various fields. International Journal of Commerce and Management Research, 10(6), 49–51.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

4 Ekim 2025

Kabul Tarihi

26 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Okan, İ. F. (2026). Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 6(1), 54-72. https://doi.org/10.52995/jass.1797012
AMA
1.Okan İF. Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma. JASS. 2026;6(1):54-72. doi:10.52995/jass.1797012
Chicago
Okan, İdris Feyzi. 2026. “Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 (1): 54-72. https://doi.org/10.52995/jass.1797012.
EndNote
Okan İF (01 Şubat 2026) Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 1 54–72.
IEEE
[1]İ. F. Okan, “Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma”, JASS, c. 6, sy 1, ss. 54–72, Şub. 2026, doi: 10.52995/jass.1797012.
ISNAD
Okan, İdris Feyzi. “Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6/1 (01 Şubat 2026): 54-72. https://doi.org/10.52995/jass.1797012.
JAMA
1.Okan İF. Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma. JASS. 2026;6:54–72.
MLA
Okan, İdris Feyzi. “Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Şubat 2026, ss. 54-72, doi:10.52995/jass.1797012.
Vancouver
1.İdris Feyzi Okan. Havacılık sektöründe yapay zekâ: Pilot deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma. JASS. 01 Şubat 2026;6(1):54-72. doi:10.52995/jass.1797012