Araştırma Makalesi

Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi

Cilt: 6 Sayı: 2 31 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi

Öz

Uçak kumanda yüzeyi tahrik sistemlerinde, sınırlı montaj hacmi içinde istenen açısal hareketin güvenilir ve kinematik açıdan elverişli biçimde elde edilmesi, kavramsal tasarım aşamasında önemli bir mühendislik problemidir. Bu çalışmada, kavramsal bir uçak kumanda yüzeyi tahrik gereksinimi için düzlemsel dört-çubuk tabanlı bir mekanizmanın performans odaklı sentezi ve kinematik değerlendirilmesi sunulmuştur. Dört çubuk mekanizmasının tahrik uzvunda ve hedef hareketin elde edileceği çıkış uzvunda belirli bir dönüş aralığı tanımlanmıştır. Bu tanımlama bir uçak kontrol yüzeyinin basitleştirilmiş bir tahrik senaryosu çerçevesinde gerçekleştirilerek aday mekanizmaların boyutsal sentezi gerçekleştirilmiştir. Aday mekanizma havuzu montaj alanı ve çalışma aralığına uyum gibi kısıtlar çerçevesinde filtrelenmiştir. Elde edilen filtrelenmiş adaylar iletim açısı uyumu, tekillikten uzaklık, çıkış hareketinin tekdüze olması gibi ölçütlerle değerlendirilmiştir. Önerilen yaklaşım, yalnızca hedef hareketin elde edilmesine değil, gerçek görev aralığı içindeki hareket iletim kalitesine ve yerleşim uygunluğuna da odaklanmaktadır. Sonuçlar, aynı hareket gereksinimini sağlayan birden fazla geometrik çözümün kinematik performans bakımından belirgin farklılıklar gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, havacılıkta erken tasarım aşamasında ayrıntılı CAD/CAE (bilgisayar desteklik tasarım/bilgisayar destekli mühendislik) süreçlerinden önce kullanılabilecek, analitik olarak şeffaf ve hesap yükü düşük bir mekanizma seçim çerçevesi önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makale araştırma ve yayın etiği standartlarını karşılamaktadır.

Kaynakça

  1. Annaz, F. Y., & Kaluarachchi, M. M. (2023). Progress in redundant electromechanical actuators for aerospace applications. Aerospace, 10(9), 787. https://doi.org/10.3390/aerospace10090787
  2. Ao, M., Yu, G., Wang, L., Sun, L., & Ye, B. (2025). Integrated optimization synthesis of linkage mechanism structures and dimensions free from kinematic defects. Mechanism and Machine Theory, 214, 106121. https://doi.org/10.1016/j.mechmachtheory.2025.106121
  3. Chakraborty, I., Trawick, D. R., Jackson, D., & Mavris, D. (2013). Electric control surface actuator design optimization and allocation for the more electric aircraft. In: AIAA Aviation Technology, Integration, and Operations Conference (p. 4283).
  4. Charrier, J. J., & Kulshreshtha, A. (2007). Electric actuation for flight and engine control: Evolution and current trend. In: AIAA Aerospace Sciences Meeting and Exhibit (p. 1391). https://doi.org/10.2514/6.2013-4283
  5. Chung, M. G., Han, J. Y., Kim, K. B., & Yun, G. J. (2025). MBD-CFD coupled analysis for design verification of aircraft flap mechanism. International Journal of Aeronautical and Space Sciences, 26(1), 78–96. https://doi.org/10.1007/s42405-024-00755-z
  6. Durham, W. (2013). Aircraft Flight Dynamics and Control. Wiley & Sons.
  7. El-Shakery, S., Ramadan, R., & Khader, K. (2020). Analytical and graphical optimal synthesis of crank-rocker four-bar mechanisms for achieving targeted transmission angle deviations. Jordan Journal of Mechanical and Industrial Engineering, 14(3), 303.
  8. Ge, Q. J., Purwar, A., Zhao, P., & Deshpande, S. (2017). A task-driven approach to unified synthesis of planar four-bar linkages. Journal of Computing and Information Science in Engineering, 17(3), 031011. https://doi.org/10.1115/1.4035528

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Havacılık Yapıları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2026

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yavuz, S. (2026). Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, 6(2), 292-308. https://doi.org/10.52995/jass.1926633
AMA
1.Yavuz S. Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi. JASS. 2026;6(2):292-308. doi:10.52995/jass.1926633
Chicago
Yavuz, Samet. 2026. “Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 (2): 292-308. https://doi.org/10.52995/jass.1926633.
EndNote
Yavuz S (01 Ağustos 2026) Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6 2 292–308.
IEEE
[1]S. Yavuz, “Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi”, JASS, c. 6, sy 2, ss. 292–308, Ağu. 2026, doi: 10.52995/jass.1926633.
ISNAD
Yavuz, Samet. “Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2026): 292-308. https://doi.org/10.52995/jass.1926633.
JAMA
1.Yavuz S. Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi. JASS. 2026;6:292–308.
MLA
Yavuz, Samet. “Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi”. Havacılık ve Uzay Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2026, ss. 292-08, doi:10.52995/jass.1926633.
Vancouver
1.Samet Yavuz. Uçak kumanda yüzeyi tahrik mekanizmaları için kavramsal bir dört-çubuk tabanlı düzlemsel mekanizmanın sentezi ve kinematik performans analizi. JASS. 01 Ağustos 2026;6(2):292-308. doi:10.52995/jass.1926633