Gastronomi Turizminin Sürdürülebilirliğinde Turist Rehberlerinin Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı, gastronomi turizminde sürdürülebilirliğin sağlanmasında turist rehberlerinin kritik rolünü vurgulamaktır. Çalışma, nitel araştırma teknikleri kullanılarak gerçekleştirilecek olup, yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar ve odak grup görüşmeleri gibi yöntemlerle veri toplanacaktır. Araştırmanın evrenini Batı Karadeniz bölgesindeki turizmin yoğun olarak yaşandığı Bartın ve Karabük illerinde faaliyet gösteren turist rehberleri oluştururken, örneklem bu evrenden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilecek 20 turist rehberinden oluşmaktadır. Ziyaret edilen destinasyonlardaki gastronomik unsurlar, yöresel ürünler, yemek kültürü, doğal güzellikler, kültürel değerler ve turistik özellikler turistlerin ilgisini çekmektedir. Turist rehberleri, ziyaretçilere bu unsurları tanıtarak gastronomik deneyimlerine başından sonuna kadar rehberlik etmektedir. Ancak, turizmin olumsuz çevresel etkileri göz önüne alındığında, sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda bilinçli bir turizm anlayışı benimsemek gerekmektedir. Turist rehberleri, doğal kaynakların etkili bir şekilde kullanılmasını teşvik etmeli, yerel lezzetleri tanıtarak yerel ekonomiyi desteklemeli ve organik gıda tüketim bilincini artırmalıdır. Bu bağlamda, araştırmanın öne çıkan bulguları, turist rehberlerinin gastronomi turizmindeki rolünü vurgulamaktadır. Yöreye gelen turistlerin tercihlerinde yerel restoranların, yöresel lezzetlerin ve yerel işletmelerin ön plana çıkmasında turist rehberlerinin etkisi büyük olmuştur. Bu sonuçlar, turist rehberlerinin sürdürülebilir gastronomi turizminin başarısı için kilit bir role sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, turist rehberlerinin sorumluluklarını vurgulayarak gastronomi turizminde sürdürülebilirliği desteklemek amacıyla bir rehberlik çerçevesi sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi
• Gastronomi Turizmi
• Turist Rehberleri
• Sürdürülebilirlik

The Role of Tourist Guides in the Sustainability of Gastronomic Tourism

Öz

The aim of this study is to highlight the critical role of tourist guides in ensuring sustainability in gastronomy tourism. The study will be conducted using qualitative research techniques, with data collected through methods such as semi-structured in-depth interviews and focus group discussions. The research population comprises tourist guides operating in Bartın and Karabük, provinces in the Western Black Sea region where tourism is prominent, while the sample consists of 20 tourist guides selected from this population using purposive sampling. The gastronomic elements, local products, culinary culture, natural beauty, cultural values, and tourist attractions at the visited destinations attract tourists' interest. Tourist guides lead visitors through these elements, guiding their gastronomic experiences from beginning to end. However, considering the negative environmental impacts of tourism, it is essential to adopt a conscious tourism approach in line with sustainability goals. Tourist guides should promote the effective use of natural resources, support the local economy by introducing local flavors, and raise awareness about the consumption of organic food. In this context, the study's prominent findings emphasize the role of tourist guides in gastronomy tourism. The influence of tourist guides has been significant in prioritizing local restaurants, regional flavors, and local businesses in the preferences of visiting tourists. These results indicate that tourist guides play a key role in the success of sustainable gastronomy tourism. The study presents a guidance framework to support sustainability in gastronomy tourism by emphasizing the responsibilities of tourist guides.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• Gastronomy Tourism
• Tourist Guides
• Sustainability

Kaynakça

1. Ak, S. (2022). Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Bağlamında Yerel Mutfağın Önemi: Mustafapaşa Örneği. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Nevşehir.
2. Akgöl, Y. (2012). Gastronomi Turizmi ve Türkiye’yi Ziyaret Eden Yabancı Turistlerin Gastronomi Deneyimlerinin Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
3. Aksoy, M. ve Sezgi, G. (2015). Gastronomi Turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi Gastronomik Unsurları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 79-89.
4. Alpaslan, K., Tanrısever, C. ve Tütüncü, B. (2018). Dağcılık Turizminde Moleküler Gastronomi Kullanılabilir mi?. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 1, 104-122.
5. Ar, H. (2015). Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunmasında Turist Rehberlerinin Rolü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Anabilim Dalı, Balıkesir.
6. Arıcı, S. ve Bayram, Ü. (2021). Gastronomi Turizmi Kavramlar, İlkeler ve Uygulamalar. S. Şengül ve A. Kurnaz (Eds.), Gastronomi turizmi ve ilişkili kavramlar (ss. 25-38). Ankara: Detay Yayıncılık
7. Arat, T. ve Bulut, H. Ç. (2019). Turist Memnuniyetinde Turist Rehberinin Rolü: Konya’da Bir Araştırma. Turist Rehberliği Dergisi, 2 (1), 31-43.
8. Aslan, Z. ve Akay, N. S. (2017). Ege Bölgesi Mutfak Kültürünün Gastronomi Turizmi Açısından Deherlendirilmesi. Eurasian Academy of Sciences Social Science Journal, UKTM, 446-464.

9. Ateş, M. ve Pelit, E. (2022). Turist Rehberlerinin Mesleki Canlılıklarının Mesleki Bağlılıkları Üzerindeki Etkisi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 9-27.
10. Bahtiyar Sarı, D., Tetik, G.N. (2019). Gastronomi Turizmi Kapsamında Bulgaristan Göçmenlerinin Yemek Kültürü. ANASAY, 3 (8), 73-89.
11. Baran, Z. ve Karaca, Ş. (2021), Coğrafi İşaretin Sürdürülebilir Gastronomi Turizminde Önemi. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11 (2), 253-263.
12. Başoda, A., Aylan, S., Kılıçhan, R. ve Acar, Y. (2018). Gastronomi Uzmanlığı, Turları Ve Rehberliği: Kavramsal Bir Çerçeve. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 1809-1826.
13. Bucak, T. ve Ateş, U. (2014). Gastronomi Turizminin İl Turizmine Etkisi: Çanakkale örneği, The Journal of Academic Social Science Studies, 28, 315-328.
14. Ceyhun Sezgin, A. ve Akbıyuk, T. (2021). Dünyadaki Gastronomi Müzelerinin Tematik Analizi. Journal Of Tourism And Gastronomy Studies, 9 (1), 153-184.
15. Cömert, M. ve Durlu Özkaya, F. (2014). Gastronomi Turizminde Türk Mutfağının Önemi, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 62-66.
16. Cömert, M. ve Sökmen, A. (2017). Türkiye’de Gastronomi Turizmi: Antalya’da Konaklayan Turistler Üzerine Bir Araştırma, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14 (3), 6-26.
17. Çapar, G. ve Yenipınar, U. (2017). Kültürel ve Doğal Mirasın Sürdürülebilirliğinde Turist Rehberlerinin Rolüne İlişkin Turist Algısı. Balıkesir University The Journal of Social Sciences Institute, 20 (38), 397-423.
18. Çavuş, O., & Eker, Şenay. (2022). Coğrafi İşaretli Ürünlerin Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Bağlamında Değerlendirilmesi: Bolu Kanlıca Mantarı, Mengen örneği, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 303-320.
19. Çavuş, A., Işık, M.F. ve Yalçın, C. (2018). Gastronomi Turizmi Çekiciliği Açısından Zigana Yöresi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22, 3043-3057.
20. Çavuşoğlu, M. ve Çavuşoğlu, O. (2018). Gastronomi Turizmi Ve Gökçeada Lezzet Rotası, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2 (1), 347-359.
21. Çelik, S. (2018). Şırnak İlinin Gastronomi Turizmi Potansiyeli. International Journal of Contemporary Tourism Research, 2 (2), 41-51.
22. Çetin, A. S., Çirişoğlu, E., ve Albayrak, A. (2021). Sürdürülebilir Gastronomi Kapsamında Slow Food ve Yaşayan Mutfak Uygulamalarına Eleştirel Bir Bakış. 2. Uluslararası Turizmde Yeni Jenerasyonlar ve Yeni Trendler Kongresi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi.
23. Dalahmetoğlu, K. B. ve Avcı, M. (2021). Covid-19 Salgınının Gastronomi Turizm Üzerine Etkisi: Kastamonu Örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 11 (4), 645-668.
24. Demir, B., ve Türkmen, S. (2022). Turist Rehberlerinin Algılanan Marka Kişiliği, Turist Duyguları, Turist Memnuniyeti ve Turist Sadakati Arasındaki Yapısal İlişkilerin İncelenmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6 (3), 645–664.
25. Durlu Özkaya, F., Sünnetçioğlu, S. ve Can, A. (2013). Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Hareketliliğinde Coğrafi İşaretlemenin Rolü. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 1 (1), 13-20.
26. Egeli, S., Kızıldemir, Ö. ve Hülaga Kaderoğlu, G. (2022). Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Kapsamında Yenilebilir Böcekler, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10 (3), 2638-2664.
27. Emekli, G. (2005). Avrupa Birliği’nde Turizm Politikaları ve Türkiye’de Kültürel Turizm, Ege Coğrafya Dergisi, 14, 99–107.
28. Erciyas, N. ve Yılmaz, İ. (2021). Gastronomi Turizminin Gelişiminde Gastronomi Festivalleri ve Türkiye’deki Mevcut Durum. ART/icle: Sanat ve Tasarım Dergisi, 1 (1), 91-108.
29. Eren, S. (2020). Gastronomi ve Turizmde Sağlıklı Yiyecek Üretimi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3 (2), 228-241.
30. Gökdemir, S., Korkmaz, H., Bozdoğan, S. ve Kahraman, D. (2021). Turist Rehberliği Eğitimi Alan Öğrencilerin Kariyer Algıları: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Turizm Fakültesi Örneği, Journal of Travel and Tourism Research, 18, 102-130.
31. Gökdeniz, A., Erdem, B., Dinç, Y. ve Çelik Uğuz, S. (2015). Gastronomi Turizmi: Ayvalık’ta Yerli Turistler Üzerinde Görgül Bir Araştırma, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(1), 14-29.
32. Gungor, A. & Kök, A. (2021). Coğrafi İşaretli Ürünlerin Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Açısından Önemi: Akçakoca-Melengücceği Tatlısı Örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 5 (1), 61-74.
33. Gülen, M. (2017). Gastronomi Turizm Potansiyeli ve Geliştirilmesi Kapsamında Afyonkarahisar İlinin Değerlendirilmesi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 31-42.
34. Güllü, K. ve Atasoy, B. (2019). Gastronomi Turistlerinin Motivasyon Faktörlerinin İncelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (4), 269-280.
35. Gün, S. ve Kılıç, G.D. (2022). Eko Gastronomi ve Sürdürülebilir Gastronomi, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10 (2), 999-1015.
36. Kabakulak, A. ve Pelit, E. (2022). Turist Rehberlerinin Kişilik Özelliklerinin Liderlik Davranışlarına Etkisi. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 5 (1), 46-66.
37. Karacaoğlu, S. ve Yolal, M. (2019). Kültürel Mirasın Korunması ve Sürdürülmesinde Turist Rehberlerinin Rolü, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3 (4), 833-847.
38. Kendir, H. ve Arslan, E. (2020). Gastronomi Turizmi Açısından Yöresel Lezzetlerin Duygusal Değer Boyutunda İncelenmesi Tokat İli Örneği. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, (Sonbahar Özel Sayı I/I), 130-138.
39. Kizıldemir, Ö. ve Kaderoğlu, G.H. (2021). Yiyecek İçecek İşletmelerindeki Menü Tasarımlarının Sürdürülebilirlik Kapsamında Değerlendirilmesi, Journal of Tourısm Intellıgence And Smartness, 4 (2), 296-322.
40. Koç Apuhan, A. & Beyazkaya, T. (2019). Bingöl’ün Yenilebilir Yabani Bitkilerinin Gastronomi Turizmine Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Tourism and Recreation, 1 (1), 31-37.
41. Köroğlu, Ö., Köroğlu, A. ve Alper, B. (2012). Doğaya Dayalı Gerçekleştirilen Turizm Faaliyetleri İçerisinde Turist Rehberlerinin Rolleri Üzerine Bir İnceleme, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, (1), 131-139.
42. Köroğlu, Ö. (2013). Turist Rehberlerinin İş Yaşamındaki Rolleri Üzerine Kavramsal Bir Değerlendirme, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 91-112.
43. Küçükkömürler, Ş., Şirvan, U.N.B. ve Sezgin, A.C. (2018). Dünyada ve Türkiye’de Gastronomi Turizmi, Uluslararası Turizm, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2 (2), 78-85.
44. Onur, N. (2021). Gastronomi Turizmi ve Hatay Lezzet Rotası. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 3 (2), 150-162.
45. Özbay, G. ve Semint, S. (2020). Gastronomi Temalı Festivallerde Katılımcı Deneyimi Üzerine Bir Araştırma: Uluslararası Pişmaniye Festivali Örneği, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (38), 315-341.
46. Özdemir, G. ve Dülger Altıner, D. (2019). Gastronomi Kavramları ve Gastronomi Turizmi Üzerine Bir İnceleme. ESBDER, 12 (1), 1-14.
47. Sabancı, M. ve Sarıışık, M. (2021). Gastronomi Turizmi Potansiyelinin Değerlendirilmesine Yönelik Nitel Bir Çalışma: Manisa Örneği. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 10 (2), 22-46.
48. Sarıışık, M. ve Özbay, G. (2015). Gastronomi Turizmi Üzerine Bir Literatür İncelemesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 26 (2), 264-278.
49. Savaşkan, Y. (2021). Türkiye’deki Gastronomi Müzelerine Genel Bakış, Turizm Çalışmaları Dergisi, 3(2), 61-78.
50. Sevimli, Y., Tatlı, M. ve Kızıldemir, Ö. (2021). Göbeklitepe’nin Gastronomi Turizmi Bağlamında Değerlendirilmesi, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5 (2), 263-286.
51. Solmaz, C. (2012). Turizm Politikalarının Oluşturulmasında Turist Rehberlerinin Rolü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı, Antalya.
52. Şeker, İ. T. ve Hastaoğlu, E. (2020). Gastronomi Turizmi Kapsamında Sivas Yöresel Yemeklerinin Mikro Ve Makro Besin Öğelerinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (4), 1879-1894.
53. Şen, M. A. (2022). Trabzon Su Değirmenlerinin Gastronomi Turizmi Bakımından Değerlendirilmesi. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 6 (2), 323-338.
54. Şen, N. ve Silahşör, Y. (2018). Gastronomi Turizmi Kapsamında Erzincan İli Yiyecek İçecek İşletmelerinde Sunulan Yöresel Yemekler Üzerine Bir Araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, Ek Sayı 1, 414-429.
55. Şenel, P., Kalyoncu, M. ve Demiral, G. N. (2022). Turist Rehberleri Rollerinin Yerel Mutfak Kültürü Bağlamında İncelenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10 (2), 918-943.
56. Şimşek, A. ve Aytuğar, S. (2021). Bolu İlinin Gastronomi Turizmi Potansiyelinin Belirlenmesi, Sivas İnterdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 110-124.
57. Tetik, N. (2006). Türkiye'de Profesyonel Turist Rehberliği Ve Müşterilerin Turist Rehberlerinden Beklentilerinin Analizi (Kuşadası örneği). (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
58. Topsakal, Y. (2021). Lisansüstü Düzeyde Turist/Turizm Rehberliği Eğitimi Veren Programların Müfredatlarının İncelenmesi ve Öneriler. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 24 (1), 99-115.
59. Uçuk, C. ve Kayran, M. F. (2020). Gaziantep Mutfağının Tarihsel Gelişimi: Milli Mücadele Döneminde Gaziantep’te Yeme İçme Faaliyetleri. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 258-272.
60. Işkın, Merve. (2021) Gastronomi Turizmi Tesisleri Üzerine Kavramsal Bir İnceleme, Turizm ve İşletme Bilimleri Dergisi, 1(2), 57-74.
61. İbiş, S. (2021). Sürdürülebilir Gastronomide Organik Tarım İle İyi Tarım Uygulamalarının Yeri ve Önemi, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 4 (5), 487-498.
62. İnce, C., Gök, T., Samatova, G., Turganbayeva, N. ve İsakova, D. (2020). Kırgızistan Gastronomi Haritası, Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 3 (3), 360-382.
63. Yazıcıoğlu, İ., Işın, A. ve Yalçın, E. (2019). Coğrafi işaretli ürünlerin gastronomi turizmi kapsamında değerlendirilmesi: Akdeniz bölgesi örneği, Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, (IV. Uluslararası Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumu Özel Sayı), 861-871.
64. Yenipınar, U. & Zorkirişci, A. (2013). Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde Turist Rehberliği Eğitimi, Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (2), 111-136.
65. Yücel Güngör, M., Şenel, P. ve Doğan, S. (2021). Türkiye ve İtalya’da Gastronomi Turu Düzenleyen Seyahat İşletmelerinin Tur İçeriklerinin Karşılaştırılması, Turizm ve İşletme Bilimleri Dergisi, 1 (2), 75-84.
66. Yıldız, S. (2019). Turist Rehberliği Mesleğinde Robot Rehberlerin Yükselişi, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 10 (23), 164-177.
67. Yıldız, M. ve Yılmaz, M. (2019). Türkiye’de Gastronomi Turizmi Üzerine Bir Literatür İncelemesi. Sivas Interdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 4, 51-60.
68. Yılmaz, G. (2017). Gastronomi ve Turizm İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14 (2), 171 – 191.
69. Yılmaz, M., Madenci, A.B., Sormaz, Ü. (2020). Sürdürülebilir Turizm Kapsamında Konya İli Gastronomi Turizminin SWOT Analizi ve Geliştirilmesine Yönelik Öneriler, International Social Sciences Studies Journal, 6 (58),1101-1108
70. Yılmaz, I. (2019). Bingöl Mutfak Kültürü ve Gastronomi Turizmi. Bingöl Araştırmaları Dergisi, 6 (1), 111-144.
71. Zağralı, E. ve Akbaba, A. (2015). Turistlerin Destinasyon Seçiminde Yöresel Yemeklerin Rolü: İzmir Yarımadası’nı Ziyaret Eden Turistlerin Görüşleri Üzerine Bir Araştırma. Journal of Yasar University, 10 (40), 6633-6644.
72. Zengin, B., Eker, N. ve Erkol Bayram, G. (2017). Turist Rehberliği Meslek Kanununun Profesyonel Turist Rehberlerince Değerlendirilmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14 (2), 142-156.
73. Zengin, B. ve Gürkan, A.S. (2019). Afyonkarahisar Mutfağının Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 2 (2), 225-240.