Bölgesel Turizm Paydaşlarının Sürdürülebilir Turizme Yönelik Tutumu: Hasankeyf Örneği

Öz

Toplumsal değişimi yönlendiren etmenler, bir toplumdan diğer topluma göre değişiklik göstermektedir. Her bir paradigma bir yenisinin ortaya çıkmasına mahal oluştururken, bazı olguların çıktıları dünyayı ortak paydalarda buluşturabilmektedir. Tarihsel süreç içerisinde turizm devinimi gelişim ve değişim ekseninde yol alırken, hem ulusal hem de uluslararası alanda ortaya çıkan turizm merkezleri ile uluslararası turizm hareketlerinin artmasını sağlamıştır. Dünya çapında uluslararası turizm endüstrisinin ekonomik çıktıları her ne kadar katma değer yaratsa da, bölgelere etki eden diğer unsurları açısından tartışılması önem ifade etmektedir. Bu araştırmanın amacı, Hasankeyf'teki turizm paydaşlarının sürdürülebilir turizmin gelişimine yönelik tutumlarını araştırmaktır. Aynı zamanda; “topluluk katılımı”, uzun vade planlama”, “algılanan sosyal maliyet”, “çevresel sürdürülebilirlik”, “algılanan ekonomik fayda” “ziyaretçi memnuniyeti” ve “toplum merkezli ekonomi” gibi çeşitli boyutlar kapsamında sürdürülebilirlik ve turizm ilişkisinin bölgesel bazda başlıca karakteristiklerini belirlemek ve turizm potansiyeli içerisinde sürdürülebilirliğin rolünün ne olduğunu ortaya çıkarmak araştırmanın bütünsel amaçları içerisinde yer almaktadır. Sürdürülebilir turizmin gelişimine yönelik turizm paydaşlarının tutumlarını analiz etmek için Sürdürülebilir Turizm Tutum Ölçeği (SUS-TAS) kullanılmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS ve AMOS istatistik paket programları kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları, Hasankeyf’in sürdürülebilir turizm faaliyetlerini desteklemek için gerçekten iyi paydaşlara sahip olduğunu göstermiştir. Bunun yanı sıra yerel halkın turizme katılımı noktasında bölgesel çıkarımlar yapılmış ve yönetişim odağında bölgesel öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Turizm
• Turizm Paydaşları
• Hasankeyf

Local Tourism Stakeholders' Attitude Towards Sustainable Tourism: The Case of Hasankeyf

Öz

The factors that drive social change differ from one society to another. While each paradigm creates a space for a new one to emerge, the outputs of some cases can bring the world together on common ground. It has increased the international tourism movements with the tourism centers that emerged both nationally and internationally while the tourism movement has progressed on the axis of development and change in the historical process, Although the economic outputs of the international tourism industry create added value around the world, it is important to discuss it in terms of other factors affecting the regions. The aim of this research is to investigate the attitudes of tourism stakeholders towards sustainable tourism development in Hasankeyf. At the same time, determining the main characteristics of the sustainability and tourism relationship on a regional basis within the scope of various dimensions such as “community participation”, “long-term planning”, “perceived social cost”, “environmental sustainability”, “perceived economics benefits”, “visitor satisfaction”, “community centred economy” and revealing the role of sustainability in tourism potential are among the holistic objectives of the research. The Sustainable Tourism Attitude Scale (SUS-TAS) is used to analyze the attitudes of tourism stakeholders towards sustainable tourism development. IBM SPSS and AMOS statistical package programs were used to analyze the data. The results of the study show that Hasankeyf has really good stakeholders to support sustainable tourism activities. And also regional implications have been made for the participation of local people in tourism and regional recommendations have been developed in the focus of governance.

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Tourism
• Tourism Stakeholders
• Hasankeyf

Kaynakça

1. Albu, R. G. (2020). Study on The Effects of Tourism Development on The Local Community of Brasov. Series V – Economic Sciences, 12(61), 37–42.
2. Ayaş, N. (2007). Çevresel Sürdürülebilir Turizm Gelişmesi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 59-69.
3. Aydın, B. (2021). Sürdürülebilirlik Yönetim Sistemleri. Ü. Can (Ed.) Profesyonel Mutfak Yönetimi İçinde (ss. 121-132). Ankara: Detay Yayıncılık.
4. Bramwell, B., ve Lane, B. (2013). Getting From Here to There: Systems Change, Behavioural Change and Sustainable Tourism. Journal of Sustainable Tourism, 21(1), 1-4.
5. Büyüköztürk, Ş. (2002). Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
6. Choi, H. S. C., ve Sirakaya, E. (2005). Measuring Residents’ Attitude Toward Sustainable Tourism: Development of Sustainable Tourism Attitude Scale. Journal of Travel Research, 43(4), 380-394.
7. Dilek, S. E., Çoban, Ö. ve Harman, S. (2017). Hasankeyf Halkının Turizmin Gelişimine Yönelik Tutumu. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 6(2), 59-72.
8. Ding, G. F., Li, X. X., ve Zhao, R. (2009). Service Sabotage Behaviors: The Conception, Measurement and Relevant Variables. Advances in Psychological Science, 17(02), 426.

9. Fornell, C. ve Larcker, F. D. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50
10. Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L. ve Black, W. C. (1998). Multivariate Data Analysis, Fifth Edition, Prentice-Hall Inc., New Jersey.
11. Harman, S. (2014). Sivil Toplum Kuruluşlarının Turizm Sistemindeki İşlevleri Üzerine Bir İnceleme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(26), 343-360.
12. Hassan, S. S. (2000). Determinants of Market Competitiveness in an Environmentally Sustainable Tourism Industry. Journal of Travel Research, 38(3), 239-245.
13. İmre, N. (2020). Turizm Sektöründe Sosyal Medya Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1655-1670.
14. Jeronen, E. (2013). Sustainability and Sustainable Development. In S. O. Idowu, N. Capaldi, L. Zu, & A. D. Gupta (Eds.), Encyclopedia of Corporate Social Responsibility (pp. 88–101). Springer
15. Kim, J. H. ve Song, H. (2022). Examining The Influence of Multiple Dimensions of Authentic Dining Experiences. The Service Industries Journal, 1-25.
16. Kline, R. B. (1998). Principles and Practice of Structural Equation Modeling, New York: Guilford Press
17. Kuznetsov, A., Dinwoodie, J., Gibbs, D., Sansom, M. ve Knowles, H. (2015). Towards A Sustainability Management System for Smaller Ports. Marine Policy, 54, 59-68.
18. Liu, Z. (2003) Sustainable Tourism Development: A Critique, Journal of Sustainable Tourism, 11:6, 459-475.
19. Lovelock, B. (2003). A Comparative Study of Environmental NGOS’ Perspectives of the Tourism Industry and Modes of Action in the South and South‐East Asia and Oceania Regions. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 8(1), 1–14.
20. Lu, J., ve Nepal, S. K. (2009). Sustainable Tourism Research: An Analysis of Papers Published in the Journal of Sustainable Tourism. Journal of Sustainable Tourism, 17(1), 5-16.
21. Nunnally, C. Jum (1978). Psychometric Methods. New York: Mcgraw Hill.
22. Obradović, S., ve Stojanović, V. (2022). Measuring Residents’ Attitude Toward Sustainable Tourism Development: A Case Study of the Gradac River Gorge, Valjevo (Serbia). Tourism Recreation Research, 47(5-6), 499-511.
23. Obradović, S., Stojanović, V., Kovačić, S., Jovanovic, T., Pantelić, M., ve Vujičić, M. (2021). Assessment of Residents’ Attitudes Toward Sustainable Tourism Development-A Case Study of Bačko Podunavlje Biosphere Reserve, Serbia. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 35, 100384.
24. Pelit, E., Baytok, A., ve Sobalı, H. (2015). Sürdürülebilir Turizm mi? Turizmde sürdürülebilirlik mi? Kavramsal bir tartışma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 6(14), 39–58.
25. Reid, J., Barr, T. ve Lambert, S. J. (2013). Indigenous Sustainability Indicators for Maori Farming and Fishing Enterprises: A Theoretical Framework. The NZ Sustainability Dashboard Research Report.
26. Selvi, M. S., ve Şahin, S. (2019). Yerel Yönetimler Perspektifinden Sürdürülebilir Turizm: Batı Karadeniz Bölgesi Örneği. International Journal of Social and Economic Sciences, 2(2), 23–36.
27. Sinanoğlu, D., Siyako, M., Karadoğan, S. ve Erdem, N. Ö. (2017). Kültürel Jeoloji Açısından Hasankeyf (Batman) Yerleşmesi. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60(1), 35-48.
28. Sirakaya-Turk, E. ve Gursoy, D. (2013). Predictive Validity of Sustas. Tourism Analysis, 18(5), 601–605
29. Szromek, A. R., Kruczek, Z. ve Walas, B. (2021). Stakeholders’ Attitudes Towards Tools for Sustainable Tourism in Historical Cities. Tourism Recreation Research, 1-13.
30. T.C. Hasankeyf Kaymakamlığı (2023). Hasankeyf Tarihi. [http://www.hasankeyf.gov.tr/hasankeyf-tarihi](http://www.hasankeyf.gov.tr/hasankeyf-tarihi). Erişim Tarihi: 23.05.2023
31. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (203). Hasankeyf. [https://tanitma.ktb.gov.tr/TR-22819/hasankeyf.html](https://tanitma.ktb.gov.tr/TR-22819/hasankeyf.html). Erişim Tarihi: 22.05.2023.
32. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics. (Sixth Ed.) Boston: Pearson.
33. Thetsane, R. (2019). Local community participation in tourism development: The case of Katse Villages in Lesotho. Athens Journal of Tourism, 6(2), 123–140.
34. Türkiye Kültür Portalı (2013). Hasankeyf Örenyeri-Batman. [https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/batman/gezilecekyer/hasankeyf-orenyeri](https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/batman/gezilecekyer/hasankeyf-orenyeri) Erişim Tarihi: 23.05.2023
35. Türker, A., Güzel, F. Ö., Özaltin Türker, G. ve Duman, F. (2014). Destinasyon Yönetimi Projesi Kapsamında Dalaman Havzasında Yer Alan Suya Dayalı Rekreasyon Faaliyetlerinin Markalaştırılması Önerisi. International Journal of Science Culture and Sport, 2, 53-69.
36. UNWTO (2004) Tourism Market Trends. Madrid: UNWTO. [https://www.e-unwto.org/doi/epdf/10.18111/9789284408030](https://www.e-unwto.org/doi/epdf/10.18111/9789284408030) Erişim Tarihi: 20.03.2023
37. UNWTO (2017). Tourism Highlights 2016 Edition. UNWTO Publications. [https://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284419029](https://www.e-unwto.org/doi/pdf/10.18111/9789284419029) Erişim Tarihi: 25.03.2023
38. WCED (1987). World Commission On Environment and Development. Our Common Future, [https://digitallibrary.un.org/record/139811](https://digitallibrary.un.org/record/139811) Erişim Tarihi: 10.04.2023
39. Yang Y., Wani, G. A., Nagaraj, V., Haseeb, M., Sultan, S., Hossain, M. E., Kamal, M. ve Shah, S. M. R. (2023). Progress in Sustainable Tourism Research: An Analysis of the Comprehensive Literature and Future Research Directions. Sustainability. 3, 2755.
40. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal Bilimlerde Faktör Analizi ve Geçerlilik: Keşfedici ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerinin Kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46: 74-85.
41. Yoopetch C., ve Nimsai, S. (2019). Science Mapping the Knowledge Base on Sustainable Tourism Development, 1990–2018. Sustainability. 11(13), 36-31.
42. Yüksek, G., Dinçer, F. İ., ve Dinçer, M. Z. (2019). Seyitgazi İlçesi Paydaşlarının Sürdürülebilir Turizm Farkındalıkları. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 107-121.