Ottoman-English Trade in Light of the Activities of the Levant Company in the 100-Year Era (1675-1775)

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1, 137 - 155, 13.01.2026

Tuğrul Arık

Öz

The official beginning of commercial relations between the Ottoman Empire and the English dates back to May 1580. In that year, a capitulation consisting of 22 articles was granted by the Ottoman Sultan, through which the English obtained a privileged customs duty rate of 3%. This low tariff advantage, which the French could only secure nearly a century later on November 10, 1679, enabled the English to establish a merchant network within the Ottoman Empire up until 1675. Trade between the Ottoman Empire and England was conducted under the framework of the Levant Company, which held the monopoly over Anglo-Ottoman commerce. However, during the 100-year period from 1675 to 1775, the trade volume of the company experienced a significant decline. This downturn can be attributed to various factors, including the activities of the East India Company, wars during the period, decisions taken by Levant Company officials in London, and the increasing commercial presence of the French. One of the most critical reasons was Britain's trade with its American colonies. The profitability of commerce in the Americas was so high that the Levant region was largely neglected by company executives throughout this century. This study examines these developments in light of the Levant Company's trade statistics. Particularly after the 1750s, the Company began to reconsider many of its monopoly-based decisions and lifted several restrictions. This transformation process should be carefully analyzed to better understand both the dissolution of the Levant Company in 1825 and the developments that culminated in the Anglo-Ottoman Commercial Treaty of 1838.

Anahtar Kelimeler

Economic History , Ottoman Empire , England , Trade , Economy

Levant Kumpanyası’nin 100 Yıllık (1675-1775) Faaliyetleri Işığında Osmanlı-İngiliz Ticareti

Öz

Osmanlı Devleti ile İngilizler arasındaki ticari ilişkilerin resmi başlangıç tarihi 1580 yılının Mayıs ayıdır. Bu tarihte Osmanlı Sultanı tarafından verilen 22 maddelik bir ahidname ile İngilizler, %3 gümrük vergisi imtiyazı elde etmişlerdir. Fransızların ancak 99 yıl sonra 10 Kasım 1679’da elde edebildiği bu düşük oranlı vergi avantajı, İngilizlerin 1675 yılına kadarki dönemde Osmanlı Devleti’nde bir tüccar ağı kurmalarına yardımcı olmuştur. Osmanlı Devleti ile İngiltere arasındaki ticari faaliyetler, iki ülke arasında ticaret yapma tekel hakkına sahip olan Levant Kumpanyası’nın çatısı altında yürütülmekteydi. 1675-1775 dönemindeki 100 yılda kumpanyanın ticaret hacminde ciddi bir gerileyiş ortaya çıkmıştır. Bu gerileyişin nedenleri olarak Doğu Hindistan Kumpanyası’nın ticari faaliyetleri, dönem içerisinde girilen savaşlar, Londra’daki Levant Kumpanyası yöneticilerinin aldıkları kararlar ve Fransızların ticari faaliyetlerindeki artışlar gibi pek çok neden sayılabilir. En önemli nedenlerden biri de Büyük Britanya’nın, Amerika’daki kolonileri ile olan ticaretidir. Amerika bölgesindeki ticaret öylesine yüksek kârlar sunmaktaydı ki Levant bölgesi bu 100 yıllık dönemde kumpanya yöneticileri tarafından ciddi oranda göz ardı edilmiştir. Bu çalışma tüm bunları Levant Kumpanyası’nın ticaret istatistikleri ışığında incelemektedir. Bilhassa 1750’lerden sonra Levant Kumpanyası, tekel hakkı çerçevesindeki birçok kararını yeniden gözden geçirip bazı sınırlamaları kaldırmıştır. Bu değişim süreci, Levant Kumpanyası’nın 1825 yılında lağvedilmesine ve sonra da 1838 Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması’na giden yolun anlaşılması bakımından da dikkatle incelenmelidir.

Anahtar Kelimeler

İktisat Tarihi , Osmanlı Devleti , İngiltere , Ticaret , Ekonomi

Kaynakça

• Akdes, Nimet Kurat, “III. Murad’dan Kraliçe Elizabet’e Gönderilen Nâme”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, C.7, Sayı.1, (1949), ss.19-24.
• Arıkan, Zeki, “Sir Paul Rycaut: Osmanlı İmparatorluğu ve İzmir”, Osmanlı Araştırmaları Dergisi, C.XXII, İstanbul, 2003.
• Faroqhi, Suraiya, “Krizler ve Değişim 1590-1699”, Halil İnalcık ve Donald Quataert (Ed.), Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi Cilt 2: 1600-1914, Üçüncü Baskı, İstanbul: Eren Yayıncılık, Ocak 2009, ss.545-757.