Anti-Turkish Discourse between Nationalist Memory and Diplomacy

Öz

This article examines Turkish-Greek relations in 1980 through British diplomatic correspondence and analyzes how historical memory and public opinion dynamics shaped the relationship between the two countries. British diplomatic reports show that this period was characterized not only by legal and geopolitical tensions but also by a multilayered relational structure shaped by nationalist discourses, national memories, and propaganda activities. Throughout 1980, the intense anti-Turkish discourse in Greek public opinion, the media language, and various organizations’ “Lost Homeland” themed activities generated distrust on the Turkish side. Likewise, in the same year, the enactment of the Greek Foundations Law concerning the Muslim Turkish minority’s foundations in Western Thrace restricted the autonomy of the minority. Although Athens attempted to legitimize this law within a framework of democratization and modernization, Ankara defined it as a violation of the Lausanne Treaty and as a form of “tutelage regime,” interpreting it also as an extension of anti-Turkish activities. The year 1980 is also a period in which, despite everything, both sides sought to keep diplomatic dialogue alive. Although the negotiations between the foreign ministers created positive contacts, public reactions and nationalist memory rendered the détente efforts fragile. Throughout the process, the United Kingdom adopted a mediating position, taking care not to appear close to either side and seeking to preserve regional balance. In this sense, Turkish-Greek diplomacy inherently bears the traces of two rival nation-states that constructed themselves through war against each other and for whom the other functions as the “national other” embedded in their collective memory. The article demonstrates that the historical experience of two neighboring societies whose national identities were defined on the basis of conflict continued to shape their foreign policies within the framework of national identity even in 1980, a period that represents the later phase of the Cold War.

Anahtar Kelimeler

• National memory
• Lost Homeland
• Turkish-Greek Diplomacy
• Western Thrace Turks
• 1980

Milliyetçi Hafıza ve Diplomasi arasında Anti-Türk Söylemi

Öz

Bu makale, 1980 yılı Türk-Yunan ilişkilerini İngiliz diplomatik yazışmaları üzerinden inceleyerek iki ülke arasındaki tarihsel hafızanın ve kamuoyu dinamiklerinin ilişkileri nasıl belirlediğini analiz etmektedir. İngiliz diplomatik raporları, bu dönemin yalnızca hukuki ve jeopolitik gerilimlerle değil, aynı zamanda milliyetçi söylemler ve ulusal hafıza ile şekillenen çok katmanlı bir yapısı olduğunu göstermektedir. 1980 yılı boyunca Yunan kamuoyunda yoğun anti-Türk söylem, medya dili ve çeşitli örgütlerin “Kayıp Anavatan” temalı etkinlikleri Türk tarafında güvensizlik yaratmıştır. Keza aynı yıl, Batı Trakya’daki Müslüman Türk azınlığın vakıflarına ilişkin, Yunan Vakıflar Yasası’nın çıkması ile azınlıkların özerkliği daraltılır. Her ne kadar Atina bu yasayı demokratikleşme ve modernleşme çerçevesinde meşrulaştırmaya çalışsa da Ankara’da Lozan Antlaşması’nın ihlali ve bir “vesayet rejimi” olarak tanımlamış, aynı zamanda anti-Türk faaliyetlerin bir uzantısı olarak okunmuştur. 1980 yılı ayrıca her şeye rağmen iki tarafın diplomatik diyaloğu canlı tutmaya çalıştığı bir dönemdir. Dışişleri bakanlarının müzakereleri olumlu temaslar yaratsa da kamuoyu tepkileri ve milliyetçi hafıza, yumuşama girişimlerinin kırılgan kalmasına yol açmıştır. İngiltere ise süreç boyunca taraflardan birine yakın görünmemeye özen gösteren, bölgesel dengeyi korumaya çalışan bir arabulucu pozisyonu üstlenmiştir. Bu anlamda, Türk-Yunan diplomasisi özünde, ulusal hafızasında birbirlerinin ‘öteki’si olan ve birbirlerine karşı savaşarak kurulmuş iki rakip ulus devletin izlerini taşır. Makale, ulusal kimliğini savaş zemininde tanımlamış iki komşu toplumun tarihsel deneyiminin, 1980 yılı gibi Soğuk Savaş’ın geç bir döneminde bile, dış politikayı ne derece şekillendirdiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ulusal bellek
• Kayıp Anavatan
• Türk-Yunan Diplomasisi
• Batı Trakya Türkleri
• 1980

Kaynakça

1. Aarbakke, Vemund. “The Concept of Reciprocity and Its Significance for the Political Organisation of the Muslim Minority in Greece.” Reciprocity: Greek and Turkish Minorities Law, Religion and Politics, 49-72. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2008.
2. Akgönül, Samim. The Minority Concept in the Turkish Context: Practices and Perceptions in Turkey, Greece and France. Leiden: Brill, 2013.
3. Alexandris, Alexis. The Greek Minority of Istanbul and Greek-Turkish Relations 1918-1974. Athens: Centre for Asia Minor Studies, 1983.