AN ATTEMPT AT A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE REPORTS ON THE GAGAVUZ BY HAMDULLAH SUPHİ TANRIÖVER AND TEVFİK KÂMIL KOPERLER

Öz

This article aims to examine and analyze the cultural reports written by Hamdullah Suphi Tanrıöver and Tevfik Kamil Koperler on the Gagauz Turks from a comparative perspective. While both reports provide important data on the ethnic origin, language, religious identity, and socio-cultural structure of the Gagauz, they show distinct differences in terms of the authors’ perspectives on the subject, the methods they use, and the goals they aim to achieve. Hamdullah Suphi Tanrıöver’s assessments emphasize the Turkish identity of the Gagauz people and reveal an idealistic and nationalistic approach aimed at strengthening cultural and national ties. Tanrıöver considers the Gagauz people an integral part of the Turkish world and argues that Turkey should develop cultural relations with this community. In contrast, Tevfik Kamil Koperler’s reports were shaped more by the political conditions of the period, regional balances, and the strategic importance of the geography where the Gagauz people lived. Koperler, evaluating the Gagauz society from a sociological and pragmatic perspective, argued that Turkey should adopt a more cautious and realistic stance in its policies towards the Gagauz. This study aims to examine and present, from a new perspective, Turkey’s perception of the Gagauz, its cultural policy pursuits, and its foreign policy approaches during the early Republican period by comparing the aforementioned reports.

Anahtar Kelimeler

• Hamdullah Suphi Tanrıöver
• Tevfik Kamil Koperler
• Gagavuzia
• Cultural Report
• Comparative Analysis.

Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Tevfik Kamil Koperler’in Gagavuzlara Yönelik Raporları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz Denemesi

Öz

Bu makale çalışması Hamdullah Suphi Tanrıöver ile Tevfik Kamil Koperler’in Gagavuz Türklerine ilişkin olarak kaleme aldıkları kültürel raporları karşılaştırmalı bir bakış açısıyla ele almayı ve analiz etmeyi hedeflemektedir. Her iki rapor da Gagavuzların etnik kökeni, dili, dinî kimliği ve sosyo-kültürel yapısı hakkında önemli veriler sunmakla birlikte; yazarların konuya bakış açıları, kullandıkları yöntemler ve varmak istedikleri hedefler bakımından belirgin farklılıklar göstermektedir. Hamdullah Suphi Tanrıöver’in değerlendirmelerinde, Gagavuzların Türk kimliği vurgusu ön planda olup kültürel ve millî bağların güçlendirilmesine yönelik idealist ve milliyetçi bir yaklaşım dikkati çekmektedir. Tanrıöver, Gagavuzları, Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olarak ele almakta ve Türkiye’nin bu toplulukla kültürel ilişkiler geliştirmesi gerektiğini savunmaktadır. Buna karşılık Tevfik Kamil Koperler’in raporları, daha çok dönemin siyasal koşulları, bölgesel dengeler ve Gagavuzların yaşadığı coğrafyanın stratejik önemi çerçevesinde şekillenmiştir. Koperler, Gagavuz toplumunu sosyolojik ve pragmatik bir perspektiften değerlendirerek, Türkiye’nin Gagavuzlara yönelik politikalarında daha temkinli ve gerçekçi bir tutum benimsemesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bu çalışma, söz konusu raporları karşılaştırarak erken Cumhuriyet döneminde Türkiye’nin Gagavuzlara yönelik algısını, kültürel politika arayışlarını ve dış politika yaklaşımlarını irdelemeyi ve yeni bir bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hamdullah Suphi Tanrıöver
• Tevfik Kamil Koperler
• Gagavuzya
• Kültürel Rapor
• Karşılaştırmalı Analiz.

Kaynakça

1. Altınkaynak, Erdoğan, “Gagavuzlar”, Uzaklarda Bir Yerde: Müslüman Olmayan Türkler, (ed.) F. Rezzan Ünalp, Yakın Yayınları, Ankara, 2025.
2. Erendor, Metin, Gagavuz Türkleri Gök-Oğuzlar, Bilge Oğuz Yayınları, İstanbul, 2021.
3. Mor, Hakan; Sezgin Güçlüay, Gagavuzlar Kültürel Direncin Var Ettiği Türk Topluluğu, Akademisyen Kitabevi, Ankara, 2025.
4. Toros, Taha. Mazi Cenneti, İletişim Yayınları, İstanbul, 1992.