Intertextual Thinking Reflections in the 6th Grade Turkish Coursebook Prepared in the Context of the Türkiye Century Education Model

Öz

Intertextual theory, which is based on the idea that texts have influenced one another and have been passed down to the present day, is an approach that examines the relationships a literary text establishes with other texts. In language education, it is important for students to recognize these types of relationships so that they can interpret texts from a multidimensional and critical perspective. In this context, examining the texts included in Turkish textbooks in terms of intertextual relationships has the potential to contribute to the development of students’ reading, comprehension, and interpretation skills. The purpose of this study is to reveal the reflections of intertextual thinking in the texts found in 6th-grade Turkish textbooks prepared within the framework of the Turkey Century Education Model. The document analysis design, one of the qualitative research models, was used in this study. Accordingly, the texts in the textbook were carefully examined, sections bearing traces of intertextual relationships were identified, and these were analyzed using sample sentences. Coşkun Ögeyik’s classification of intertextual relationships was taken into account during the analysis process. The results of the study indicate that the 6th-grade Turkish language textbook incorporates elements of intertextual thinking, and that these elements help students build bridges of meaning between different texts. It has been observed that intertextual theory is used effectively, particularly in the transmission of national and cultural values, and that cultural continuity is supported by establishing an intellectual link between the past and the present.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye's century education model
• intertextuality
• Turkish coursebook
• 6th grade

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında Hazırlanan 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabına Metinlerarası Düşünme Yansımaları

Öz

Metinlerin birbirlerinden etkilenerek günümüze kadar geldiği düşüncesine dayanan metinler arası kuram, edebî bir metnin diğer metinlerle kurduğu ilişkileri inceleyen bir yaklaşımdır. Dil öğretiminde öğrencilerin bu tür ilişkileri fark etmesi, metinleri çok boyutlu ve eleştirel bir bakış açısıyla yorumlayabilmeleri açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin, metinler arası ilişkiler bakımından incelenmesi, öğrencilerin okuma, anlama ve yorumlama becerilerinin gelişmesine katkı sağlayacak niteliktedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde hazırlanan 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin, metinler arası düşünme yansımalarını ortaya çıkarmaktır. Araştırmada nitel araştırma modellerinden doküman incelemesi deseni kullanılmıştır. Bu doğrultuda, ders kitabındaki metinler dikkatlice incelenmiş, metinler arası ilişkilerin izlerini taşıyan bölümler belirlenmiş ve örnek cümleler üzerinden çözümlenmiştir. Analiz sürecinde Coşkun Ögeyik’in metinler arası ilişki sınıflandırması dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda, 6. sınıf Türkçe ders kitabında metinler arası düşünme unsurlarına yer verildiği, bu unsurların öğrencilerin farklı metinler arasında anlam köprüleri kurmasına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle millî ve kültürel değerlerin aktarımında metinler arası kuramın etkili bir biçimde kullanıldığı, geçmişle bugün arasında düşünsel bir bağ kurularak kültürel sürekliliğin desteklendiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• Metinlerarasılık
• Türkçe Ders Kitabı
• 6. Sınıf

Kaynakça

1. Akyol, H. (2003). Metinlerden anlam kurma. TÜBAR Türklük Bilimi Araştırmaları, 13, 49-58.
2. Aktulum, K. (2007). Metinlerarası ilişkiler. Öteki Yayınları.
3. Aydın, İ., & Çinpolat, E. (2018). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki anlatı metinlerinde metinlerarası ilişkiler. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(2), 161-177.
4. Bakhtin, M. M. (2001). Dostoyevski poetikasının sorunları (C. Soydemir, Çev.). Metis Yayınları.
5. Bulut, F. (2018). ‘Metinlerarasılık’ kavramının kavramsal çerçevesi. Edebi Eleştiri Dergisi, 2(1), 1-19. https://doi.org/10.31465/eeder.397704
6. Edmunds, L. (2001). Intertextuality and the reading of roman poetry. The Johns Hopkins Univesity Press.
7. Görmez, A. (2007). “Hacivat ve Karagöz Neden Öldürüldü?” filmi ile “Rosencrantz ve Guildenstern Öldüler” oyunu arasında metinlerarasılık izleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9(1), 47-63.
8. Günay, D. (2007). Metin bilgisi (1. baskı). Multilingual Yayınları.

9. Göçer, A. (2012). Türkçe öğretmen adaylarının yetizleme çalışmalarıyla oluşturdukları metinlerde öngönderim ve artgönderim kullanımının görünümü. DPUJSS, 2(1), 241-254.
10. Gürses, İ. (2016). Uzam olarak beden: Morimura’nın otoportre fotoğraflarında metinler arasılık. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4 (26), 84-101. https://doi.org/10.16992/ASOS.1132
11. Karatay, H. (2010). Türkçe dersi öğretim araçlarında yapılandırmacılık metinlerarasılık. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 155–178.
12. Kristeva, J. (1980). Desire in language: a semiotic approach to literature and art. Columbia University Press.
13. Kitiş, E. (2017). A Study on intertextual reading in Turkish textbooks. Idil Journal of Art and Language, 6(39), 2999-3009. https://doi.org/10.7816/idil-06-39-01
14. MEB. (2015). Türkçe dersi öğretim programı (1-8. sınıflar) öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
15. MEB. (2017). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8.sınıflar) öğretim programı ve kılavuzu. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basım Evi.
16. MEB. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5–8. sınıflar) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
17. MEB. (2025a). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 6. sınıf ders kitabı 1. kitap. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
18. MEB. (2025b). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe 6. sınıf ders kitabı 2. kitap. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
19. Ögeyik, M. C. (2008). Metinlerarasılık ve yazın eğitimi (1. baskı). Anı Yayıncılık.
20. Seale, C. (1999). Quality in qualitative research. Qualitative Inquiry, 5(4), 465-478. https://doi.org/10.1177/107780049900500402
21. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Seçkin Yayıncılık.