Content Analysis of Picture Story Books for Hospitals: A Document Review for Children Aged 3-6

Öz

This study aims to reveal how medical personnel, medical equipment and procedures, symptoms, information about illness, accompanying persons, and recovery processes are addressed in hospital-themed picture books published for preschool children (ages 3-6). The study was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research methods. A total of 23 books were examined within the scope of the research. To collect the data for the study, the researchers conducted a literature review and created a “Hospital Story Book Review Form.” To increase the reliability of the form, opinions were sought from three experts, and the final version of the form was created. This form covers the general characteristics of the book (author, publisher, year of publication) and items related to the hospital theme. Among medical instruments, stethoscopes, thermometers, and needles/syringes were most frequently depicted in the books. Furthermore, while the healing process was explicitly described in most books, it was determined that this process was not depicted at all in ten books. Recommendations for researchers and families were provided based on the study results.

Anahtar Kelimeler

• Hospital
• illustrated children's books
• preschool period

Hastaneye Yönelik Resimli Hikâye Kitaplarının İçerik Analizi: 3-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Bir Doküman İncelemesi

Öz

Bu çalışmada okul öncesi dönem (3-6 yaş) çocukları için yayımlanmış hastane temalı resimli çocuk kitaplarında tıbbi personel, tıbbi alet ve işlemler, semptomlar, hastalıkla ilgili bilgilendirme, refakatçi ve iyileşme gibi süreçlerin nasıl ele alındığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 23 kitap incelenmiştir. Çalışmanın verilerini toplamak için araştırmacılar tarafından literatür taraması yapılarak “Hastaneye Yönelik Hikâye Kitaplarını İnceleme Formu” oluşturulmuştur. Formun güvenilirliğini artırmak amacıyla üç uzmandan görüş alınarak forma son hali verilmiştir. Bu form; kitabın genel özellikleri (yazar, yayınevi, basım yılı) ile hastane temasına ilişkin maddeleri kapsamaktadır. Kitaplarda tıbbi aletler arasında en çok stetoskop, termometre ve iğne/şırınga betimlenmiştir. Ayrıca kitapların büyük bölümünde iyileşme süreci açık biçimde anlatılırken, on kitapta bu sürecin hiç gösterilmediği belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına ilişkin olarak araştırmacılara ve ailelere yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hastane
• resimli çocuk kitapları
• okul öncesi dönem

Kaynakça

1. Akgün, E., & Karaman Benli, G. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarla bibliyoterapi: Bir uygulama örneği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 100–111. https://doi.org/10.18863/pgy.392346
2. Alak, V. (1993). Hastaneye ameliyat olmak üzere gelen 7–14 yaş grubu çocukların korkuları ve hemşirelik uygulamaları [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ege Üniversitesi.
3. Başbakkal, Z., Sönmez, S., Celasin, N. Ş., & Esenay, F. (2010). 3–6 yaş grubu çocuğun akut bir hastalık nedeniyle hastaneye yatışa karşı davranışsal tepkilerinin belirlenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 456–468.
4. Bayraktar, V. (2016). Okul öncesi eğitimin tanımı ve önemi. F. Alisinanoğlu & V. Bayraktar (Ed.), Okul öncesi eğitime giriş (ss. 1–12) içinde. Vize Yayıncılık.
5. Bhurtel, R., Pokhrel, R. P., & Kalakheti, B. (2022). Acute respiratory infections among under-five children admitted in a tertiary hospital of Nepal: A descriptive cross-sectional study. JNMA: Journal of the Nepal Medical Association, 60(245), 17–21. https://doi.org/10.31729/jnma.6889
6. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri (31. bs.). Pegem Akademi.
7. Carroll, S. M., & Rosa, K. C. (2015). Role and image of nursing in children’s literature: A qualitative media analysis. Journal of Pediatric Nursing, 30(1), 98–106. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2015.09.009
8. Ceylan, Ş., & Kılınç, N. (2022). Resimli çocuk kitaplarının incelenmesi: Öfke ve üzüntü duyguları. Yıldız Journal of Educational Research, 6(2), 106–121. https://doi.org/10.14744/yjer.2021.005

9. Çelebi, A., Aytekin, A., Küçükoğlu, S., & Çelebioğlu, A. (2015). Hastanede yatan çocuk ve oyun. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Dergisi, 5(3), 156–160.
10. Domínguez Aurrecoechea, B., & Lorenzo, J. A. (1998). Acompañantes de los niños a la consulta de pediatría: ¿Algo está cambiando? Atención Primaria, 22(7), 444–449.
11. Emiroğlu, F. N., & Akay, A. P. (2008). Kronik hastalıklar, hastaneye yatış ve çocuk. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 22(2), 99–105.
12. Er, M. (2006). Çocuk, hastalık, anne-babalar ve kardeşler. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 49(2), 155–168.
13. Ersoy, A. Ö., & Bayraktar, V. (2017). Okul öncesi dönemde çocuk edebiyatı kitaplarının özellikleri. A. Turla (Ed.), Her yönüyle okul öncesi eğitim: Çocuk edebiyatı (4. bs., ss. 9–42) içinde. Hedef CS Basın Yayın.
14. Gökler, B. (1999). Ölümcül hastalık karşısında çocuk, aile ve hekim. A. Ekşi (Ed.), Ben hasta değilim: Çocuk sağlığı ve hastalıklarının psikososyal yönü (ss. 471–475) içinde. Nobel Tıp Kitabevleri.
15. Gündüz, S., Yüksel, S., Aydeniz, G. E., Aydoğan, R. N., Türksoy, H., Dikme, İ. B., & Efendiler, İ. (2016). Çocuklarda hastane korkusunu etkileyen faktörler. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 59(4), 161–168.
16. Kaytez, N. (2018). Bebeklik ve erken çocukluk döneminde gelişim. F. A. Güngör Aytar (Ed.), Gelişim psikolojisi içinde (s. 198). Hedef CS Basın Yayın.
17. Kılınç, F. (2020). Çocuk edebiyatının çocukların gelişimlerine katkısı. Ş. Ceylan (Ed.), Çocuk edebiyatı (ss. 57–82) içinde. Eğiten Kitap.
18. Köle, G. S., & Yıldız, İ. (2025). The relationship between fear of medical procedures and psychosocial symptoms in hospitalized children: A cross-sectional study. Journal of Pediatric Nursing, 84, 149–155. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2025.05.025
19. Kurt, G., & Serdaroğlu, H. U. (2024). Prevalence of infectious diseases in children at preschool education institutions and stakeholder opinions. Children, 11(4), 447. https://doi.org/10.3390/children11040447
20. Li, C., Chen, Q., Zhuang, X., Wu, Y., & Hu, R. (2025). The effectiveness of picture books on reducing preoperative anxiety in children: A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Journal of Clinical Nursing, 34(8), 3406–3416. https://doi.org/10.1111/jocn.17747
21. McKeon, L., Gildersleeve, J., & Mullens, A. B. (2025). The strategies of picture books as a mode of health communication for young children with coeliac disease. Children, 12(5), 530. https://doi.org/10.3390/children12050530
22. Mehar, D.-E.-N., Nichols, S., Jordan, A., Moseley, G. L., Noel, M., & Wallwork, S. B. (2025). Representation of pain and injury in children’s picture books: A content analysis. European Journal of Pain, 29(8), e70102. https://doi.org/10.1002/ejp.70102
23. Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 273–294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
24. Mülayim, B., & Feyman Gök, N. (2023). Erken çocukluk dönemine yönelik pandemi temalı çocuk kitaplarının içerik özelliklerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1993–2013. https://doi.org/10.17755/esosder.1259853
25. Nagera, H. (1978). Children’s reactions to hospitalization and illness. Child Psychiatry and Human Development, 9(1), 3–19. https://doi.org/10.1007/BF01463215
26. Oğuzhan, M., & Erden, G. (2012). Kronik ve ölümcül hastalığı olan çocuklarda ve ailelerinde ortaya çıkan sorunlar ve psikososyal müdahalenin önemi. New Symposium Journal, 50(3), 167–179.
27. Özen, M., Baysan, M. P., Koyunoğlu, E., & Yükselen, A. (2022). 3–6 yaş resimli öykü kitaplarındaki kadın ve erkek karakterlerin mesleki açıdan incelenmesi. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 77–90. https://izlik.org/JA77FY99WE
28. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Pegem Akademi.
29. Rapti, C., Dinas, P. C., Chryssanthopoulos, C., Mila, A., & Philippou, A. (2023). Effects of exercise and physical activity levels on childhood cancer: An umbrella review. Healthcare, 11(6), 820. https://doi.org/10.3390/healthcare11060820
30. Rennick, J. E., Dougherty, G., Chambers, C., Stremler, R., Childerhose, J. E., Stack, D. M., Harrison, D., Campbell-Yeo, M., Dryden-Palmer, K., Zhang, X., & Hutchison, J. (2014). Children’s psychological and behavioral responses following pediatric intensive care unit hospitalization: The Caring Intensively Study. BMC Pediatrics, 14, 276. https://doi.org/10.1186/1471-2431-14-276
31. Santrock, J. W. (2017). Yaşam boyu gelişim: Gelişim psikolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
32. Sever, S. (2019). Çocuk ve edebiyat. Tudem Yayınları.
33. Szeremy, Y. (2018). Sağlık temasını içeren Türkçe ve yabancı dillerdeki çocuk kitaplarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
34. Van der Ziel, S., Gol, J. M., van Vliet, M. J., & Rosmalen, J. G. M. (2022). “One time I fell, but I didn’t have to cry”: A qualitative study on everyday physical complaints in children. BMC Pediatrics, 22(1), 383. https://doi.org/10.1186/s12887-022-03442-8
35. Van der Ziel, S., Hogendoorn, E., Jorge, B. A., van Dijk, M. W. G., van Vliet, M. J., & Rosmalen, J. G. M. (2025). ‘Bear feels sick’: A systematic review of picture books about physical symptoms in Dutch children’s literature. Child: Care, Health and Development, 51(2), e70069. https://doi.org/10.1111/cch.70069
36. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.