Kültüre duyarlı bir eğitim programı geliştirme çalışması: Türkiye'de sağlık çalışanlarına yönelik işyeri şiddeti

Öz

İş yerinde hekimlere yönelik şiddet, Türkiye’de önlenmesi gereken kritik bir sorundur. Bu makale, Türk hekimlerine iş yerinde şiddeti etkili bir şekilde önleyebilmeleri için gerekli beceri ve bilgileri kazandırmayı amaçlayan kültürel olarak duyarlı bir eğitim programının geliştirilmesi sürecini ele almaktadır. Eğitim program, Türk hekimleriyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden, 136 sağlık çalışanının katıldığı ulusal bir anketten, Türkiye'de yer alan gazete arşivlerinde hekimlere yönelik iş yeri şiddetine ilişkin tarihsel çözümlemelerden ve hekimler, tıp fakültesinde çalışan profesörler, iletişim uzmanları ve hastalarla yapılan bir çalıştaydan elde edilen bulgulara dayanmaktadır. Eğitim programı, kültürel duyarlılığı ve ampirik kanıtları bir araya getirerek, sağlık ortamlarında şiddeti azaltmaya yönelik sağlam bir çerçeve oluşturmayı amaçlamıştır. Eğitim programı, her biri Türkiye’deki hastane ortamlarına özgü iş yeri şiddeti ve bu şiddetin önlenmesi ile ilgili farklı yönlere odaklanan 16 etkileşimli üniteden oluşmaktadır. Gerçek yaşam senaryoları, pratik öneriler ve şiddeti etkili bir şekilde azaltma konusundaki yasal kılavuzları içermektedir. Üniteler, gerçek durumları simüle ederek, uygulamalı deneyim ve pratik bilgi sağlamayı hedeflemiştir. Eğitimin önemli bir yönü de, Türkiye'deki sağlık kurumlarındaki özgün kültürel dinamikleri ve hassasiyetleri ele alan kültürel olarak duyarlı yaklaşımıdır. Bu program, Türk hekimlerinin, Türk toplumunun kültürel değerlerine ve dinamiklerine saygı gösterip anlayarak, şiddet korkusu olmadan görevlerini yerine getirmelerini sağlamaktadır. Bu kültürel olarak duyarlı boyut, Türkiye’deki sağlık profesyonellerinin güvenliğini ve refahını artıran etkili ve etkileyici bir eğitim programı yaratmanın anahtarıdır.

Anahtar Kelimeler

• işyeri şiddeti
• doktorlar
• eğitim programı
• kültüre duyarlı
• sağlık çalışanları

Developing a culturally-responsive training program: Workplace violence against physicians in Türkiye

Öz

Workplace violence against physicians is a critical issue in Türkiye, requiring comprehensive strategies for prevention and management. This paper outlines the development of a culturally-responsive training program aimed at equipping Turkish physicians with the skills and knowledge needed to effectively address workplace violence. The program is built on the findings from semi-structured interviews with Turkish physicians, a national survey of 136 healthcare workers, historical analysis of workplace violence against physicians in Turkish online newspaper archives, and a workshop with practicing physicians, medical professors, communication experts, and patients. The training program integrates cultural sensitivity and empirical evidence to create a robust framework for mitigating violence in healthcare settings. The training consists of 16 interactive units, each focusing on different aspects of workplace violence and its management specific to Turkish hospital settings. They incorporate real-life scenarios, practical suggestions, and legislative guidelines on effectively managing and mitigating violence. By simulating actual situations, the modules provide hands-on experience and practical knowledge. A crucial aspect of the training is its culturally-responsive approach, which addresses the unique cultural dynamics and sensitivities within Turkish healthcare environments. This program ensures that Turkish physicians can perform their duties without fear of violence while respecting and understanding the cultural values and dynamics of Turkish society. This culturally-responsive dimension is key to creating an effective and impactful training program that enhances the safety and well-being of healthcare professionals in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• workplace violence
• physicians
• Türkiye
• training program
• culturally responsive
• healthcare

Kaynakça

1. 1. Çocuğunu muayene eden doktora saldırdı, yerlerde sürükledi. CNN Turk. 2017 July 21. Available from: https://www.cnnturk.com/turkiye/cocugunu-muayene-eden-doktora-saldirdi-yerlerde-surukledi?page=1
2. 2. Bursa’da Prof. Dr. Murat Biçer hasta yakınlarının saldırısına uğradı. Evrensel. 2023 May 4. Available from: https://www.evrensel.net/haber/489119/bursada-prof-dr-murat-bicer-hasta-yakinlarinin-saldirisina-ugradi
3. 3. Kahraman İ. Sağlıkta Şiddet: Hem Randevuya Geç Geldi Hem de Doktora Saldırdı. Onedio Haber ve Gündem. 2023 January 5. Available from: https://onedio.com/haber/saglikta-siddet-hem-randevuya-gec-geldi-hem-de-doktora-saldirdi-1119238
4. 4. Beyaz koda başvuran sağlıkçı sayısı 101 bine yükseldi. Bianet: Bağımsız iletişim ağı. 2022 July 12. Available from: https://bianet.org/haber/beyaz-kod-a-basvuran-saglikci-sayisi-101-bine-yukseldi-264392
5. 5. Pınar T, Açıkel C, Pınar G, Karabulut E, Saygun M, Barışkın E, et al. Workplace Violence in the health sector in Turkey: A national study. J Interpers Violence. 2017;32(15):2345-65.
6. 6. Ayrancı U, Yenilmez C, Balcı Y, Kaptanoğlu C. Identification of violence in Turkish health care settings. J Interpers Violence. 2006;21(2):276-96.
7. 7. Bickici F. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet ve neden olan faktörler: Bir devlet hastanesi örneği. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi. 2013;5(1):43-56.
8. 8. Er T, Ayoğlu F, Açıkgöz B. Violence against healthcare workers: Risk factors, effects, evaluation and prevention. Turk J Public Health. 2020;19(1):1-18.

9. 9. Demiroğlu T, Kılınç E, Atay E. Sağlık çalışanlarına uygulanan şiddet: Kilis ili örneği. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2015;24(1):49-55.
10. 10. Zeren GY. Sağlıkta şiddetle mücadelenin simgesi olan ‘Dr. Ersin Arslan’ın ardından neler değişti? Bilim ve Sağlık Haber Ajansı. 2023 April 19. Available from: https://www.bsha.com.tr/saglikta-siddetle-mucadelenin-simgesi-olan-dr-ersin-arslanin-ardindan-neler-degisti/
11. 11. Maral, T, Özdemir, M. Medyaya yansıyan söylemlerin sağlık çalışanları ile hasta arasındaki şiddete etkisi. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 2023;80(3):407 - 418.
12. 12. Görevi başında öldürülen Dr. Kamil Furtun, ölümünün 8. yılında anıldı. Medimagazin. 2023 May 29. Available from: https://medimagazin.com.tr/hekim/gorevi-basinda-oldurulen-dr-kamil-furtun-olumunun-8-yilinda-anildi-105788
13. 13. Doktoru öldürüp intihar eden emekli polisin hemşire eşine ‘azmettirme’ gözaltısı. Milliyet. 2017 March 30. Available from: https://www.milliyet.com.tr/gundem/doktoru-oldurup-intihar-eden-emekli-polisin-hemsire-esine-azmettirme-gozaltisi-2423233
14. 14. Doktor Ekrem Karakaya’nın hatırası, hastanedeki odasında yaşatılıyor. Anadolu Ajansı. 2022 October 18. Available from: https://www.aa.com.tr/tr/yasam/doktor-ekrem-karakayanin-hatirasi-hastanedeki-odasinda-yasatiliyor/2714226
15. 15. Diken S. Türkiye’de ölümle sonuçlanan kronolojik sırayla sağlıkta şiddet vakaları ve yetersiz önlemler. Hemşireler ve Tüm Sağlık Profesyonelleri Sendikası. 2023. Available from: https://www.hepsen.org.tr/kose-yazilari/turkiye-de-olumle-sonuclanan-kronolojik-sirayla-saglikta-siddet-vakalari-ve-yetersiz-onlemler
16. 16. Caruso R, Toffanin T, Folesani F, Biancosino B, Romagnolo F, Riba MB, et al. Violence against physicians in the workplace: Trends, causes, consequences, and strategies for intervention. Curr Psychiatry Rep. 2022;24(12):911-24.
17. 17. Icbay MA. Workplace violence against physicians in Türkiye: The manager/physician perspective. Medicine, Conflict & Survival. Under review.
18. 18. Colaizzi, P. F. Psychological research as the phenomenologist views it. In Existential phenomenological alternatives for psychology. Oxford University Press, 1978, p. 48-71.
19. 19. Beck, C. T. The lived experience of postpartum depression: A phenomenological study. Nursing Research. 1992;41(3): 166-170.
20. 20. Salimi, N., Karimi-Shahanjarini, A., Rezapur-Shahkolai, F., Hamzeh, B., Roshanaei, G., Babamiri, M. Aggression and its predictors among elementary students. Journal of Injury & Violence Research. 2019;11(2): 159–170.
21. 21. Abou-Abbas, L., Nasrallah, R., Yaacoub, S., Mendoza, J. Y. R., Al Wais, M. Healthcare workers’ experiences of workplace violence: a qualitative study in Lebanon. Conflict and Health. 2023;(17): 45.
22. 22. Davey, K., Ravishankar, V., Mehta, N., Ahluwalia, T., Blanchard, J., Smith, J., Douglass, K. A qualitative study of workplace violence among healthcare providers in emergency departments in India. International Journal of Emergency Medicine. 2020;13(33): 1-9.
23. 23. Chakraborty, S., Mashreky, S. R., Dalal, K. Violence against physicians and nurses: a systematic literature review. Journal of Public Health. 2022; 30(8): 1837-1855.
24. 24. Shafran-Tikva, S., Chinitz, D., Stern, Z., Feder-Bubis, P. Violence against physicians and nurses in a hospital: How does it happen? A mixed-methods study. Israel Journal of Health Policy Research. 2017; 6(1): 59.
25. 25. Tucker, J. D., Cheng, Y., Wong, B., et al. Patient–physician mistrust and violence against physicians in Guangdong Province, China: a qualitative study. BMJ Open. 2015;5: e008221.
26. 26. Zafar, W., Siddiqui, E., Ejaz, K., Shehzad, M. U., Khan, U. R., Jamali, S., Razzak, J. A. Health care personnel and workplace violence in the emergency departments of a volatile metropolis: results from Karachi, Pakistan. Journal of Emergency Medicine. 2013; 45(5): 761-772.
27. 27. Sevik AE, Icbay MA. Workplace violence against healthcare workers in Türkiye: Experiences, opinions, and suggestions. Under review.
28. 28. Jakobsson, J., Axelsson, M., Ormon, K. The face of workplace violence: Experiences of healthcare professionals in surgical hospital wards. Nursing Research and Practice. 2020; 1854387.
29. 29. Hamdan, M., Abu Hamra, A. Workplace violence towards workers in the emergency departments of Palestinian hospitals: a cross-sectional study. Human Resources for Health. 2015; 13: 28.
30. 30. Icbay MA. Violence against physicians: The history of workplace violence in Turkish healthcare. Medicine, Conflict & Survival. Under review.
31. 31. Beyazadam, D., Kaya, F., Taşdemir, İ. M., Alimoğlu, O. Analysis of physical violence incidents against physicians in Turkey between 2008 and 2018. Ulusal Travma Acil Cerrahi Dergisi. 2022; 28(5): 641-647.
32. 32. Şantaj, G., Erdoğan, B. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet haberlerinin içerik analizi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi. 2021; 7(2): 308-317.
33. 33. Hoşgör, H., Türkmen, İ. Bitmeyen çile: Sağlıkta şiddet (Medimagazin haber portalı üzerinden bir araştırma). İzmir Demokrasi University Health Sciences Journal. 2021; 4(2): 192-211.
34. 34. Küçükavcı, N. Sağlık çalışanlarına şiddet haberlerinin çerçeveleme yaklaşımı ile incelenmesi. Unpublished thesis. 2021; Necmettin Erbakan University.
35. 35. Al, B., Zengin, S., Deryal, Y., Gökçen, C., Yılmaz, D. A., Yıldırım, C. Increased violence towards health care staff. Journal of Academic Emergency Medicine. 2012; 11: 115-124.
36. 36. Phillips JP. Workplace violence against health care workers in the United States. N Engl J Med. 2016;374(17):1661-9.
37. 37. Stevenson KN, Jack SM, O’Mara L, LeGris J. Registered nurses’ experiences of patient violence on acute care psychiatric inpatient units: An interpretive descriptive study. BMC Nurs. 2015;14(1):35.
38. 38. Gates DM, Gillespie GL, Succop P. Violence against nurses and its impact on stress and productivity. Nurs Econ. 2011;29(2):59-66.
39. 39. Roche M, Diers D, Duffield C, Catling-Paull C. Violence toward nurses, the work environment, and patient outcomes. J Nurs Scholarsh. 2010;42(1):13-22.
40. 40. Arnetz JE, Arnetz BB, Petterson IL. Violence in the nursing profession: Occupational and lifestyle risk factors in Swedish nurses. Work Stress. 2011;8(2):121-7.
41. 41. Spector PE, Zhou ZE, Che XX. Nurse exposure to physical and nonphysical violence, bullying, and sexual harassment: A quantitative review. Int J Nurs Stud. 2014;51(1):72-84.
42. 42. Campbell JC, Messing JT, Kub J, Agnew J, Fitzgerald S, Fowler B, et al. Workplace violence: Prevalence and risk factors in the safe at work study. J Occup Environ Med. 2011;53(1):82-9.
43. 43. Lamontagne AD, Keegel T, Louie AM, Ostry A, Landsbergis PA. A systematic review of the job-stress intervention evaluation literature, 1990–2005. Int J Occup Environ Health. 2010;13(3):268-80.
44. 44. Biesta G, Burbules NC. Pragmatism and educational research. Rowman & Littlefield Publishers; 2003.
45. 45. Dewey J. Logic: The theory of inquiry. Henry Holt and Company; 1938.
46. 46. Sleezer CM, Russ-Eft DF, Gupta K. A practical guide to needs assessment. John Wiley & Sons; 2014.
47. 47. Rosiek JL. Pragmatism and post-qualitative futures. Int J Qual Stud Educ. 2013;26(6):692-705.
48. 48. Campinha-Bacote J. The process of cultural competence in the delivery of healthcare services: A model of care. J Transcult Nurs. 2002;13(3):181-4.
49. 49. Betancourt JR, Green AR, Carrillo JE, Ananeh-Firempong O. Defining cultural competence: A practical framework for addressing racial/ethnic disparities in health and health care. Public Health Rep. 2005;118(4):293-302.
50. 50. Morgan G. Pragmatism and organizational research. In: The Sage handbook of organizational research methods. Sage Publications; 2014. p. 505-22.
51. 51. Ertürk AE. Kaymakam bey, devletin doktorunu ayağına çağırdı. Sözcü. 2017 August 6. Available from: https://www.sozcu.com.tr/kaymakam-bey-devletin-doktorunu-ayagina-cagirdi-wp1962073
52. 52. Doktora hakaret eden AKP ilçe başkanına hapis. Artı Gerçek. 2019 November 15. Available from: https://artigercek.com/guncel/doktora-hakaret-eden-akp-ilce-baskanina-hapis-31657h
53. 53. AbuAlRub, R. F., Al Khawaldeh, A. T. Workplace physical violence among hospital nurses and physicians in underserved areas in Jordan. Journal of Clinical Nursing. 2014; 23: 1937-1947.