Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme

Berfin Yıldız; Gülen Çağdaş

Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme

Öz

Tasarım süreçlerinin artan karmaşıklığı, tasarımcı ile kullanıcı arasındaki mesafeyi arttırmakta ve bu da tasarımda kullanıcı deneyimini göz önünde bulundurmayı zorlaştırmaktadır. Kullanıcıların otonom karar verme varlıkları olarak temsil edildiği hesaplamalı modeller kullanıcı davranışlarının benzetim modelleri ile temsil edilmesinde yardımcı olmaktadır. Bu bağlamda, modellerin geliştirilmesi kentsel tasarımın erken aşamasında karar vermeyi desteklemektedir. Bu çalışmanın amacı, kullanıcının kentsel mekâna nasıl dahil olduğunu araştırmak ve kullanıcı hareketinin benzetimi için bir model geliştirebilmek ve kentsel alan bileşenleri ile kullanıcıların hareketi arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Bu makale beş aşamalı ardışık bir süreci takip etmektedir: Gözlem çalışmaları ve çevresel analiz ile veri toplama; Verilerin bulanık mantık kullanarak yorumlanması; Etmen tabanlı model geliştirme; Model uygulama; Değerlendirme ve doğrulama. Gözlem verilerinin yorumlanması, kentsel mekân bileşenlerinin etki değerlerini bulanık mantıkla hesaplama süreçleridir. Bu değer, daha sonra etmen tabanlı benzetim modelinde etki kuvveti olarak tanımlanır. Benzetim modeli sonuçları, gözlem çıktıları ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Örnek vaka incelemesi olarak, bir kentsel meydan seçilmiştir (Konak Meydanı, İzmir, Türkiye). Sabah ve akşam zaman dilimleri için iki model tanımlanmış ve meydandaki kullanıcı hareketinin benzetimi için test edilmiştir. Daha sonra model sonuçları ve gözlem verileri Ortalama Mutlak Yüzde Hata (Mean Absolute Percentage Error - MAPE) ve Sekant Kosinüs Hesaplama yöntemleri ile karşılaştırılarak modelin verimliliği incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Andresen, E., Haensel, D., Chraibi, M., & Seyfried, A. (2016). Wayfinding and cognitive maps for pedestrian models. Traffic and Granular Flow '15, 249-256. https://doi.org/10.1007/978-3-319-33482-0_32
Batty, M. (2001). Agent-based pedestrian modeling. SAGE Publications. https://doi.org/10.1068/b2803ed
Becker-Asano, C., Ruzzoli, F., Hölscher, C., & Nebel, B. (2014). A Multi-Agent System based on Unity 4 for virtual perception and wayfinding. Transportation Research Procedia, 2, 452–455. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2014.09.059
Bradshaw, C. (1993). Creating—and using—a rating system for neighborhood walkability: towards an agenda for “local heroes.” 14th Intl Pedestrian Conf.
Chen, C.-H. (2009). A Prototype Using Multi-Agent Based Simulation in Spatial Analysis and Planning. The 14th Annual Conference of the Association of Computer Aided Architectural Design. CAADRIA.
Crawley, D. B., Lawrie, L. K., Pedersen, C. O., & Winkelmann, F. C. (2000). Energy plus: energy simulation program. ASHRAE Journal, 42(4), 49–56.
Drogoul, A., & Ferber, J. (1995). Multi-agent simulation as a tool for analysing emergent processes in societies. Proceedings of Simulating Societies Symposium.
Gilbert, N., & Doran, J. (1994). Simulating societies: the computer simulation of social phenomena. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351165129-6

Gehl, J. (2011). Life between buildings: using public space. Island Press.
Helbing, D. (1998). A fluid dynamic model for the movement of pedestrians. ArXiv Preprint Cond-Mat/9805213.
Helbing, D., Farkas, I. J., Molnar, P., & Vicsek, T. (2002). Simulation of pedestrian crowds in normal and evacuation situations. Pedestrian and Evacuation Dynamics, 21(2), 21–58.
Helbing, D., & Molnar, P. (1995). Social force model for pedestrian dynamics. Physical Review E, 51(5), 4282. https://doi.org/10.1103/physreve.51.4282
Helbing, D., Molnár, P., Farkas, I. J., & Bolay, K. (2001). Self-organizing pedestrian movement. Environment and Planning B: Planning and Design, 28(3), 361–383. https://doi.org/10.1068/b2697
Heliövaara, S., Korhonen, T., Hostikka, S., & Ehtamo, H. (2012). Counterflow model for agent-based simulation of crowd dynamics. Building and Environment, 48, 89–100. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2011.08.020
Hollmann C. (2015). A cognitive human behaviour model for pedestrian behaviour simulation [Doctoral dissertation]. https://gala.gre.ac.uk/id/eprint/13831/1/Claudia_Hollmann_2015.pdf
Jiang, B. (1999). SimPed: simulating pedestrian flows in a virtual urban environment. Journal of Geographic Information and Decision Analysis, 3(1), 21–30.
Johansson, F. (2013). Microscopic modeling and simulation of pedestrian traffic. Linköping University Electronic Press. https://doi.org/10.3384/lic.diva-101085
Khair, U., Fahmi, H., Al Hakim, S., & Rahim, R. (2017). Forecasting error calculation with mean absolute deviation and mean absolute percentage error. Journal of Physics: Conference Series, 930(1), 12002. IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1742-6596/930/1/012002
Kormanová, A. (2013). A review on macroscopic pedestrian flow modelling. Acta Informatica Pragensia, 2(2), 39–50. https://doi.org/10.18267/j.aip.22
Lewin, K. (1951). Field theory in social science: selected theoretical papers. (D. Cartwright, Ed.). Harper. https://doi.org/10.1086/638467
Luo, L., Zhou, S., Cai, W., Low, M. Y. H., Tian, F., Wang, Y., … Chen, D. (2008). Agent‐based human behavior modeling for crowd simulation. Computer Animation and Virtual Worlds, 19(3‐4), 271–281. https://doi.org/10.1002/cav.238
Mamdani, E. H., & Assilian, S. (1975). An experiment in linguistic synthesis with a fuzzy logic controller. International Journal of Man-Machine Studies, 7(1), 1–13. https://doi.org/10.1016/b978-1-4832-1450-4.50032-8
Narimatsu, K., Shiraishi, T., & Morishita, S. (2004). Acquisition of local neighbor rules in the simulation of pedestrian flow by cellular automata. International Conference on Cellular Automata, 211–219. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-30479-1_22
Padgham, L., & Winikoff, M. (2005). Developing intelligent agent systems: A practical guide (Vol. 13). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/0470861223
Peacock, R. D., Reneke, P. A., Davis, W. D., & Jones, W. W. (1999). Quantifying fire model evaluation using functional analysis. Fire Safety Journal, 33(3), 167–184. https://doi.org/10.1016/s0379-7112(99)00029-6
Pelechano, N., & Malkawi, A. (2008). Evacuation simulation models: Challenges in modeling high rise building evacuation with cellular automata approaches. Automation in Construction, 17(4), 377–385. https://doi.org/10.1016/j.autcon.2007.06.005
Puusepp, R., Cerrone, D., & Melioranski, M. (2016). Synthetic Modelling of Pedestrian Movement-Tallinn case study report [Paper presentation]. 34th eCAADe Conference, Finland.
Rahm, J., & Johansson, M. (2018). Assessing the pedestrian response to urban outdoor lighting: A full-scale laboratory study. PLoS One, 13(10), e0204638. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0204638
Raubal, M. (2001). Human wayfinding in unfamiliar buildings: a simulation with a cognizing agent. Cognitive Processing, 2(3), 363–388.
Reynolds, C. W. (1999). Steering behaviors for autonomous characters. Game Developers Conference, 1999, 763–782. Citeseer.
Ronchi, E., Kuligowski, E. D., Reneke, P. A., Peacock, R. D., & Nilsson, D. (2013). The process of verification and validation of building fire evacuation models. US Department of Commerce, National Institute of Standards and Technology. https://doi.org/10.6028/nist.tn.1822
Rose, J., Ligtenberg, A., & Spek, S. van der. (2014). Simulating pedestrians through the inner-city: an agent-based approach. Social Simulation Conference.
Scheflen, A. E., & Ashcraft, N. (1976). Human territories: How we behave in space-time. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.1976.447_5_5.x
Schelhorn, T., O’Sullivan, D., Haklay, M., & Thurstain-Goodwin, M. (1999). STREETS: An agent-based pedestrian model.
Sugeno, M. (1985). An introductory survey of fuzzy control. Information Sciences, 36(1–2), 59–83. https://doi.org/10.1016/0020-0255(85)90026-x
Tavares, R. M., & Galea, E. R. (2009). Evacuation modelling analysis within the operational research context: A combined approach for improving enclosure designs. Building and Environment, 44(5), 1005–1016. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2008.07.019
Tisue, S., & Wilensky, U. (2004). Netlogo: A simple environment for modeling complexity. International Conference on Complex Systems, 21, 16–21. Boston, MA.
Waldau, N., Gattermann, P., Knoflacher, H., & Schreckenberg, M. (2007). Pedestrian and evacuation dynamics 2005 (Vol. 319). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-47064-9
Zadeh, L. A. (1999). Fuzzy sets as a basis for a theory of possibility. Fuzzy Sets and Systems, 100(1), 9–34. https://doi.org/10.1016/s0165-0114(99)80004-9
Zheng, X., Zhong, T., & Liu, M. (2009). Modeling crowd evacuation of a building based on seven methodological approaches. Building and Environment, 44(3), 437–445. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2008.04.002

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mimarlık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Berfin Yıldız ^*
Türkiye

Gülen Çağdaş
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

20 Ağustos 2020

Kabul Tarihi

5 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA32CL52HK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldız, B., & Çağdaş, G. (2021). Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme. Journal of Computational Design, 2(1), 243-264. https://izlik.org/JA32CL52HK

AMA

1.Yıldız B, Çağdaş G. Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme. JCoDe. 2021;2(1):243-264. https://izlik.org/JA32CL52HK

Chicago

Yıldız, Berfin, ve Gülen Çağdaş. 2021. “Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme”. Journal of Computational Design 2 (1): 243-64. https://izlik.org/JA32CL52HK.

EndNote

Yıldız B, Çağdaş G (01 Mart 2021) Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme. Journal of Computational Design 2 1 243–264.

IEEE

[1]B. Yıldız ve G. Çağdaş, “Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme”, JCoDe, c. 2, sy 1, ss. 243–264, Mar. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32CL52HK

ISNAD

Yıldız, Berfin - Çağdaş, Gülen. “Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme”. Journal of Computational Design 2/1 (01 Mart 2021): 243-264. https://izlik.org/JA32CL52HK.

JAMA

1.Yıldız B, Çağdaş G. Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme. JCoDe. 2021;2:243–264.

MLA

Yıldız, Berfin, ve Gülen Çağdaş. “Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme”. Journal of Computational Design, c. 2, sy 1, Mart 2021, ss. 243-64, https://izlik.org/JA32CL52HK.

Vancouver

1.Berfin Yıldız, Gülen Çağdaş. Bulanık Mantık ile Kullanıcı Hareketlerinde Etmen Tabanlı Modelleme. JCoDe [Internet]. 01 Mart 2021;2(1):243-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA32CL52HK