Araştırma Makalesi

Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizmasının Türkiye’nin AB İhracatına Olası Etkileri

Cilt: 8 Sayı: 1 31 Mart 2024
PDF İndir
EN TR

Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizmasının Türkiye’nin AB İhracatına Olası Etkileri

Öz

Amaç: Bu çalışmada, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının (SKDM) Türkiye’nin AB’ye gerçekleştirdiği imalat sanayi ihracatı üzerindeki olası etkileri incelenmiştir. Yöntem: OECD tarafından türetilen veriler kullanılarak Türkiye imalat sanayi sektörleri karbon salınımları, AB ülkeleri ve AB’ye ihracat yapan (rakip) ülkeler ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular: Üretim karbon emisyon faktörü ve ihracatın karbon emisyon yoğunluğu göstergeleri bir arada değerlendirildiğinde, SKDM uygulamasının AB’ye olan imalat sanayi ihracatımız üzerinde potansiyel riskler ve fırsatlar barındırdığı görülmektedir. SKDM uygulamasının mevcut çerçevesi dikkate alındığında, çimento üretiminin içinde yer aldığı diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatının uygulamadan olumsuz yönde etkilenecek başlıca sektör olduğu gözlenmektedir. Demir-çelik ve alüminyum üretimlerinin kapsandığı ana metal sektörü ile gübre üretiminin içinde yer aldığı kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı sektörlerinin ise göreli düşük karbon salınım düzeyleri ile SKDM uygulamasından olumlu yönde etkilenmeleri söz konusudur. Dolayısıyla, SKDM uygulamasının mevcut çerçevesinin Türkiye için ihracatı artırma anlamında riskten çok fırsat barındırdığı söylenebilir. Uzun vadede uygulamanın diğer sektörlere yayılması varsayımı altında ise manzara değişmekte ve riskler ağırlık kazanmaktadır. Böyle bir durumda AB’ye olan ihracatımızın yüzde 65’inin SKDM uygulamasından olumsuz yönde etkilenmesi söz konusu olabilecektir. Böyle bir senaryoda, tekstil ve motorlu kara taşıtları sektörleri SKDM’den olumsuz yönde etkilenecek büyük ihracatçı sektörler olarak ön plana çıkmaktadırlar. Sonuç ve Katkılar: SKDM’nin Türkiye’nin AB ihracatı üzerinde uzun vadede ortaya çıkabilecek olumsuz etkilerinin önüne geçmek adına, Ticaret Bakanlığı tarafından ortaya konulan Yeşil Mutabakat Eylem Planı’ndaki unsurların ivedilikle hayata geçirilmesi önem arz etmektedir. Ulusal emisyon ticaret sisteminin kurulması, bu kapsamda oluşacak gelirlerin düşük karbonlu üretime geçişe aktarılması yoluyla SKDM’nin olumsuz etkilerinin bertaraf edilebilmesi, karbon fiyatlaması çerçevesinde ülke ekonomisinin yeşil dönüşümüne yönlendirilebilecek öz kaynakların AB’ye aktarılmaması açısından da önem arz etmektedir. Sınırlılıklar: Türkiye’de tesis düzeyinde karbon salınım verisine erişim sağlanamadığından çalışma sektör düzeyinde toplulaştırılmış veri ile sınırlı tutulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aşıcı, A (2021) “AB Sınırda Karbon Uyarlama Mekanizmasının Türkiye Çimento ve Seramik Ürünleri Sektörlerine Etkileri”, Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği için hazırlanan rapor, https://serfed.com/upload/sunum/AB%20Ye%C5%9Fil%20Mutabakat%20Raporu.pdf (Erişim tarihi: 27.11.2023)
  2. Böhringer, C., Fischer, C., Rosendahl, K.E. ve diğerleri (2022). Potential impacts and challenges of border carbon adjustments. Nat. Clim. Chang. 12, 22–29. https://doi.org/10.1038/s41558-021-01250-z (Erişim tarihi: 10.10.2023).
  3. Beaufils, T., Ward, H., Jakob, M. ve Diğerleri (2023). Assessing different European Carbon Border Adjustment Mechanism implementations and their impact on trade partners. Commun Earth Environ 4, 131. https://doi.org/10.1038/s43247-023-00788-4 (Erişim tarihi: 10.10.2023)
  4. Dünya Bankası (2022). Türkiye: Country Climate and Development Report, https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/ffa637a2-d07c-40b1-9992-cc350a46fe6a/content , (Erişim tarihi: 28.11.2023)
  5. EBRD (2023). Potential Impact of the Carbon Border Adjustment Mechanism on the Turkish Economy, https://iklim.gov.tr/db/turkce/haberler/files/20230523%20Impacts%20of%20CBAM%20on%20Turkiye%20phase%202%20report%20FV3%20(2)-sayfalar-1,3,5-16%20(1)%20(1).pdf (Erişim tarihi: 28.11.2023)
  6. Koç, B.E., Kaynak, S. (2023), Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının Türkiye- AB-27 Dış Ticaret İlişkisi Üzerine Olası Etkisi, Verimlilik Dergisi Cilt / Volume 57 | Sayı / Issue 2 | 273-288.
  7. OECD (2021). Carbon dioxide emissions embodied in international trade. https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=IO_GHG_2021 (Erişim tarihi: 10.10.2023)
  8. YMEP (2021). Ticaret Bakanlığı Yeşil Mutabakat Eylem Planı, https://ticaret.gov.tr/data/60f1200013b876eb28421b23/MUTABAKAT%20YE%C5%9E%C4%B0L.pdf (Erişim tarihi: 10.10.2023)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometri (Diğer) , Çevre Ekonomisi , Uluslararası İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

27 Ekim 2023

Kabul Tarihi

18 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Eken, A. A., & Yazıcı, D. (2024). Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizmasının Türkiye’nin AB İhracatına Olası Etkileri. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-15. https://izlik.org/JA56EF48EA