Reel Sektörün Yapısal Cari İşlemler Dengesi ve İthal Girdi Kullanımı

Öz

Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde son yıllarda gözlemlenen yapısal cari işlemler dengesindeki iyileşmenin, sanayinin ithal girdi kullanımındaki değişimle olan ilişkisini araştırmaktadır. Bulgular, yapısal cari dengedeki iyileşmenin ana kaynağının reel sektör olduğunu göstermektedir. İyileşmenin arkasında, reel sektör tasarruflarındaki artışın yanı sıra, sanayi genelinde doğrudan ithal girdi kullanımındaki göreli yavaşlama yatmaktadır. Sektörel analiz, tekstil, otomotiv ve rafine petrol ürünleri gibi sektörlerde ithal ikamesine dayalı bir iyileşme olduğunu ortaya koyarken; ana metal ve kimya sektörlerinde ithal girdi bağımlılığının arttığını ve bu durumun yapısal kazanımlar için risk oluşturduğunu tespit etmektedir. Çalışma, sürdürülebilir bir dış denge için, ithal girdi bağımlılığı yüksek sektörlerde Ar-Ge ve yerli tedarik zincirlerini destekleyen sektörel politikaların gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yapısal Cari Denge
• İthal Girdi Bağımlılığı
• Girdi-Çıktı Analizi

Structural Current Account Balance of the Real Sector and Use of Imported Inputs

Öz

This study investigates the relationship between the recent improvement in Turkey's structural current account balance and the changing use of imported inputs in the manufacturing industry. The findings reveal that the real sector is the primary source of improvement in the structural current account balance. Behind this improvement lies not only an increase in real sector savings but also a relative slowdown in the use of direct imported inputs across the industry. Sectoral analysis demonstrates an import-substitution-driven improvement in sectors such as textiles, automotive, and refined petroleum products, while it identifies an increased dependence on imported inputs in basic metals and chemicals sectors, posing a risk to structural gains. The study emphasizes the necessity of sectoral policies supporting R&D and domestic supply chains in sectors with high import dependency for a sustainable external balance.

Anahtar Kelimeler

• Structural Current Account Balance
• Import Input Dependency
• Input-Output Analysis

Kaynakça

1. Akgündüz Y. E., Fendoğlu, S. (2019). Exports, imported inputs, and domestic supply networks. TCMB Çalışma Tebliği No. 19/08.
2. Alp Coşkun, E., & Başkol, M. O. (2022). Türkiye Ekonomisinin İthalat Bağımlılığının İncelenmesi: Girdi-Çıktı Modeli (2002-2012). Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 9(1), 294-318. https://doi.org/10.30798/makuiibf.862579
3. Duman, A., Özgüzer G. (2012). An Input-Output Analysis of Rising Imports in Turkey. Ekonomik Yaklaşım,23(84), 39-54.
4. Erduman, Y., Eren, O., & Gül, S. (2020). Import content of Turkish production and exports: A sectoral analysis. Central Bank Review, 20(4), 155-168.
5. Eren, O. & Tuzun, G. (2019). Cyclically Adjusted Current Account Balance of Turkey, Working Papers 1934, Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
6. Eren, O. (2022). Çevrimsel Etkilerden Arındırılmış Cari Denge, Merkezin Güncesi (https://tcmbblog.org/wps/wcm/connect/blog/tr/main%20menu/analizler/cevrimsel%20etkilerden%20arindirilmis%20cari%20denge )
7. Ersungur, Ş. M., Ekinci, E. D., Takım. A. (2011). Türkiye Ekonomisinde İthalata Bağımlılıktaki Değişme: Girdi Çıktı Yaklaşımıyla Bir Uygulama. Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonometri ve İstatistik Sempozyumu Özel Sayısı, 1-11.
8. Hummels, David, Ishii, Jun and Yi, Kei-Mu, (2001). The nature and growth of vertical specialization in world trade, Journal of International Economics, 54, issue 1, p. 75-96, https://EconPapers.repec.org/RePEc:eee:inecon:v:54:y:2001:i:1:p:75-96.

9. IMF External Sector Report 2025 (https://www.imf.org/en/Publications/ESR/Issues/2025/07/22/external-sector-report-2025 )
10. Kara, H. ve Sarıkaya Ç. (2023), Current Account Balance and External Adjustment in Türkiye, Koç University- Tüsiad Economic Research Forum Working Paper Series, Working Paper No: 2306, August 2023.
11. Mise, E., Kim, T.-H., & Newbold, P. (2005). On suboptimality of the Hodrick-Prescott filter at time series endpoints. Journal of Macroeconomics, 27(1), 53–67. https://doi.org/10.1016/j.jmacro.2003.09.003
12. Ravn, M. O., & Uhlig, H. (2002). On Adjusting the Hodrick-Prescott Filter for the Frequency of Observations. Review of Economics and Statistics, 84, 371-376. https://doi.org/10.1162/003465302317411604
13. Saygılı, Ş., C. Cihan, C. Yalçın ve T. Hamsici (2012). The Structure of Imports of the Turkish Manufacturing Industry. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışma Tebliği, 10/02.
14. Timmer, M., Erumban, A., Los, B., Stehrer, R. and Gaaitzen J. de Vries (2014). Slicing Up Global Value Chains. Journal of Economic Perspectives 28 (2): 99–118. DOI: 10.1257/jep.28.2.99.
15. Tok, Elif Özcan, & Sevinc, Orhun. (2019). Üretimin Ithal Girdi Yogunlugu: Girdi-Çikti Analizi (No. 1906). Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
16. TÜİK Girdi-Çıktı Tabloları (2025). İnternet Erişim (https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Arz-ve-Kullanim-Tablolari,-Girdi-Cikti-Tablolari-2023-57943)
17. TÜİK Kurumsal Sektör Hesapları 2024 (https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kurumsal-Sektor-Hesaplari-2024-57929 )
18. Williamson, J. (1994). Estimating Equilibrium Exchange Rates, Peterson Institute for International Economics, https://EconPapers.repec.org/RePEc:iie:ppress:17.
19. Yalçın, C. (2024). İhracatın İthal Girdi İçeriği ve Ekonomik Performans: Panel Veri Analizi, TCMB Ekonomi Notu, Sayı: 2024-01.
20. Yükseler, Z., Türkan, E. (2008). Türkiye’nin Üretim ve Dış Ticaret Yapısında Dönüşüm: Küresel Yönelimler ve Yansımalar. TÜSİAD-T/2008-02/45.