Türkiye’de Yeşil Finansın Bankacılık Sistemi Üzerindeki Dönüştürücü Etkisi: Düzenleyici Çerçeve, Kurumsal Uyum ve Finansal Refleks Perspektifi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de yeşil finansın bankacılık sistemi üzerindeki etkisini düzenleyici metinler, sektör raporları ve seçilmiş akademik çalışmalar eşliğinde incelemektedir. Çalışmanın çıkış noktası, yeşil finansın yalnızca çevreye duyarlı projeler için oluşturulmuş dar bir finansman alanı olarak görülmemesi gerektiğidir. Aksine bu yaklaşımın kredi verme ölçütlerinden risk izleme pratiklerine, raporlama düzeninden kurumsal koordinasyona kadar uzanan daha geniş bir değişim alanı ürettiği kabul edilmektedir. Araştırma nitel tasarım çerçevesinde yürütülmüş ve temel yöntem olarak doküman analizi tercih edilmiştir. İnceleme kapsamına OECD ve Dünya Bankası gibi uluslararası kuruluşların politika belgeleri, BDDK, SPK ve KGK düzenlemeleri, Türkiye Bankalar Birliği ile seçilmiş bankalara ait raporlar ve 2020-2025 arasında yayımlanmış akademik çalışmalar alınmıştır. Belgeler; kavramsal ayrımlar, düzenleyici yapı, bankacılık uygulamaları, veri ve raporlama kapasitesi ile politika ihtiyaçları başlıkları altında birlikte değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de yeşil finansın bankacılık sistemini birbiriyle bağlantılı üç düzlemde etkilediğini göstermektedir. İlk düzlemde, yeşil tahvil, sürdürülebilir tahvil ve sürdürülebilirlik bağlantılı kredi gibi araçlar bankaların kaynak yapısını çeşitlendirmekte ve daha uzun vadeli finansmana erişim ihtimalini artırmaktadır. İkinci düzlemde, çevresel ve iklim kaynaklı risklerin kredi kararlarına taşınması; müşteri değerlendirmesi, portföy tercihi ve risk alma eğiliminde belirgin değişimler yaratmaktadır. Üçüncü düzlemde ise TSRS uyumu, dış değerlendirme süreçleri ile tahsis ve etki raporlaması gibi uygulamalar çevresel verinin banka içi karar süreçlerinde daha görünür hale gelmesini sağlamaktadır. Bulgular ayrıca sürdürülebilirlik kapasitesinin yalnızca mevzuata uyumla açıklanamayacağını; veri kalitesi, iç kontrol mekanizmaları, sektörel uzmanlık ve yatırımcılarla kurulan iletişim düzeyiyle birlikte şekillendiğini göstermektedir. Bununla birlikte taksonomi eksikliği, veri standardizasyonundaki sınırlılıklar, doğrulama maliyetleri, KOBİ’lerin düşük uyum kapasitesi ve uzun vadeli finansman açığı piyasanın derinleşmesini zorlaştırmaktadır. Çalışmanın özgün katkısı, bu dönüşümü “finansal refleks” kavramı üzerinden yorumlamasıdır. Finansal refleks, bankaların çevresel risk ve fırsatları zamanında fark ederek bunları kredi politikalarına, izleme araçlarına ve stratejik karar süreçlerine yansıtabilme yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Politika düzeyinde ise ortak sınıflandırma yaklaşımının güçlendirilmesi, banka-müşteri veri akışının standartlaştırılması, geçiş finansmanına yönelik denetlenebilir ölçütlerin geliştirilmesi ve KOBİ odaklı destek mekanizmalarının yaygınlaştırılması öne çıkmaktadır. Bu yönüyle çalışma, ileride yapılacak nicel araştırmalar için de kullanılabilecek bir tartışma zemini sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yeşil finans
• sürdürülebilir finans
• bankacılık sistemi
• yeşil dönüşüm
• finansal refleks

The Transformative Impact of Green Finance on the Banking System in Türkiye: Regulatory Framework, Institutional Alignment and a Financial Reflex Perspective

Öz

This study examines how green finance affects the Turkish banking system through regulatory texts, sector reports, and selected academic studies. It argues that green finance should not be viewed merely as a narrow funding channel for environmentally friendly projects. Rather, it represents a broader transformation that influences lending standards, risk monitoring, reporting practices, and institutional coordination. The research is qualitative and uses document analysis. The material includes OECD and World Bank policy papers, regulations issued by the BRSA, the Capital Markets Board and the Public Oversight Authority, reports of the Banks Association of Türkiye and selected banks, and academic studies published between 2020 and 2025. The documents are evaluated under conceptual distinctions, regulatory structure, banking practices, data and reporting capacity, and policy needs. The findings show that green finance affects the Turkish banking system in three interrelated ways. First, instruments such as green bonds, sustainable bonds, and sustainability-linked loans diversify banks’ funding structures and improve access to longer-term finance. Second, the integration of climate-related and environmental risks into credit processes reshapes customer assessment, portfolio composition, and risk appetite. Third, TSRS alignment, external review, and allocation and impact reporting increase the visibility of environmental data in internal decision making. The analysis further indicates that sustainability capacity depends not only on formal compliance, but also on data quality, internal controls, sectoral expertise, and the quality of communication with investors. At the same time, the absence of a common taxonomy, limitations in data standardization, verification costs, SMEs’ restricted adjustment capacity, and long-term financing gaps continue to constrain market deepening. The study’s original contribution is to interpret this transformation through the concept of financial reflex, defined as the ability of banks to recognize environmental risks and opportunities in time and reflect them in lending policies, monitoring tools, and strategic decisions. At the policy level, the paper highlights the need for a stronger classification framework, more standardized bank-customer data flows, auditable criteria for transition finance, and wider SME-focused support mechanisms. In this way, the study also provides a discussion framework for future quantitative research.

Anahtar Kelimeler

• Green finance
• sustainable finance
• banking system
• green transition
• financial reflex

Kaynakça

1. Arslan, S., & Elitaş, C. (2024). Sürdürülebilir yeşil bankacılık ve Türkiye açısından bir değerlendirme. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 250-271. https://doi.org/10.29106/fesa.1469378
2. Aslan, C., Bulut, E., Cepni, O., & Yilmaz, M. H. (2022). Does climate change affect bank lending behavior? Economics Letters, 220, 110859. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2022.110859
3. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu [BDDK]. (2022). Sustainable banking strategic plan (2022-2025).
4. Basel Committee on Banking Supervision [BCBS]. (2022). Principles for the effective management and supervision of climate-related financial risks. Bank for International Settlements.
5. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
6. Ho, K., & Wong, A. (2023). Effect of climate-related risk on the costs of bank loans: Evidence from syndicated loan markets in emerging economies. Emerging Markets Review, 55, 100977. https://doi.org/10.1016/j.ememar.2022.100977
7. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu [KGK]. (2025). Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) uygulama kapsamı değişikliğine ilişkin duyuru.
8. Karaş, Z. (2024). Türk bankacılık sektöründeki yeşil finans uygulamalarının analizi. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 9(2), 289-302. https://doi.org/10.58648/inciss.1562413

9. Korzeb, Z., Niedziółka, P., Szpilko, D., & di Pietro, F. (2024). ESG and climate-related risks versus traditional risks in commercial banking: A bibliometric and thematic review. Future Business Journal, 10, 106. https://doi.org/10.1186/s43093-024-00392-8
10. Mueller, I., & Sfrappini, E. (2025). Climate change-related regulatory risks and bank lending. Journal of International Economics, 158, 104156. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2025.104156
11. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2020). Developing sustainable finance definitions and taxonomies.
12. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2022a). OECD guidance on transition finance.
13. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2022b). Financing SMEs for sustainability: Drivers, constraints and policies.
14. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2024). Financing SMEs and entrepreneurs 2024.
15. Özbek, A. (2024). Sustainability and green finance: Banking system in Turkey. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 295-313. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1426965
16. Reghezza, A., Altunbas, Y., Marques-Ibanez, D., Rodriguez d’Acri, C., & Spaggiari, M. (2022). Do banks fuel climate change? Journal of Financial Stability, 62, 101049. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2022.101049
17. Sermaye Piyasası Kurulu [SPK]. (2022). Yeşil borçlanma aracı, sürdürülebilir borçlanma aracı, yeşil kira sertifikası, sürdürülebilir kira sertifikası rehberi.
18. Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319-1350. https://doi.org/10.1002/smj.640
19. Türkiye Bankalar Birliği [TBB]. (2025). Türkiye Bankalar Birliği 2024 sürdürülebilirlik raporu.
20. Türkiye Sınai Kalkınma Bankası [TSKB]. (2025a). Tahsis ve etki raporu 2024.
21. Türkiye Sınai Kalkınma Bankası [TSKB]. (2025b). 2024 entegre faaliyet raporu.
22. Umar, M., Ji, X., Mirza, N., & Naqvi, B. (2021). Carbon neutrality, bank lending, and credit risk: Evidence from the Eurozone. Journal of Environmental Management, 296, 113156. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113156
23. World Bank. (2022). Unlocking green finance in Turkey.
24. World Bank. (2023). $155 million World Bank loan to expand equity finance for the greening of Turkish firms.
25. World Bank. (2025a). Green Finance Project (P178274).
26. World Bank. (2025b). Türkiye Green Export Project (P181436).
27. Yameen, J., Kijkasiwat, P., Hussain, A., Farooq, M. A., & Ajmal, T. (2024). Green finance in banking industry: A systematic literature review. SN Business & Economics, 4(8), 1-28. https://doi.org/10.1007/s43546-024-00683-w