Afetler ve Haberin Ötekileştiren Dili: 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Örneği
Öz
Son yıllarda dünya üzerinde çok sayıda afet ile karşı karşıya kalınmıştır. Bu afetler içerisinde depremler ve küresel ısınmaya dayalı iklim sorunları başta gelmektedir. Yaşanan bu afetler hem afete maruz kalanlar hem de diğer bireyler açısından önemli etkiler yaratmaktadır. Bu etki doğrudan yaşanan olaydan kaynaklanabileceği gibi kitle iletişim araçlarıyla aktarılma biçimiyle de ilişkili olabilmektedir. Geleneksel ya da yeni medyada haber olan bu afet olayları bireyler üzerinde olumlu ya da olumsuz etkilere neden olabilmektedir. Özellikle kurumsal medya olarak tanımlayabileceğimiz geleneksel medya araçları afetler sonrası toplumda oluşan atmosferin yeniden inşası açısından önemli fonksiyonlar üstlenmektedir.
Bu çalışma Kahramanmaraş Merkezli olarak 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen depremlerle ilgili olarak medyada yayınlanan haberlerde geçen “depremzede” kavramının içerdiği temaların belirlenmesini ve haberlerde kullanılan dilin ötekileştirici olup olmadığının ortaya konmasını amaçlamaktadır. Bu kapsamda deprem sonrası bir aylık süreçte Hürriyet, Yeni Şafak ve Sözcü gazetelerinin haber portallarında depremle ilgili olarak yayınlanan haberleri incelenmiştir. Depremle ilgili olarak bin 291 haber tespit edilmiş ve bunların 191’inde ‘depremzede’ kavramının geçtiği görülmüştür. “Depremzede” kavramının geçtiği bu haberler mağduriyet, zayıf/güçsüz, güçlü/dayanıklı, öteki, sosyal ayrımcılık ve empati temalarıyla analiz edilmiştir. İncelenen haberlerde en çok “mağduriyet” temasına vurgu yapılırken en az işlenen tema “sosyal ayrımcılık” olmuştur. Ayrıca deprem bölgesindeki vatandaşların yayınlanan haberlerde çoğunlukla olumsuz olarak tanımlandıkları ve öteki olarak temsil edildikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abraham, E., & First, A. (2006). Media, Power and Space: Ways of Constructing The Periphery as The ‘Other’. Social & Cultural Geography, 7(1), 71-86. https://doi.org/10.1080/14649360500451741
- Akçalı, S. İ. (2006). Gündelik Hayat ve Medya: Tüketim Kültürü Perspektifinden Okumalar. Ebabil Yayınları.
- Akdal, T., & Sarı, G. (2022). Yeni Medyada Öteki Kimliklerin İnşası: ‘Ragnarok İnternet Dizisi Üzerine Bir İnceleme’. Içinde Medya ve Öteki (ss. 11-32). Eğitim Yayınevi.
- Arar, Y. B., & Bi̇lgi̇n, N. (2009). Gazete Haber Başlıklarında Öteki’nin İnşası. Kültür ve İletişim, 12 (2)(24), Article 24.
- Ariyabandu, M. M., & Fonseka, D. (2009). Do Disasters Discriminate? A Human Security Analysis of the Impact of the Tsunami in India, Sri Lanka and of the Kashmir Earthquake in Pakistan. Içinde H. G. Brauch, Ú. O. Spring, J. Grin, C. Mesjasz, P. Kameri-Mbote, N. C. Behera, B. Chourou, & H. Krummenacher (Ed.), Facing Global Environmental Change: Environmental, Human, Energy, Food, Health and Water Security Concepts (ss. 1215-1226). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-68488-6_93
- Balaji, M. (2011). Racializing Pity: The Haiti Earthquake and the Plight of “Others”. Critical Studies in Media Communication, 28(1), 50-67. https://doi.org/10.1080/15295036.2010.545703
- Brown, H. (2012). Representations of Haiti in Western News Media: Coverage of the January 2010 Earthquake in Haiti [Master of Arts, Georgia State University]. https://scholarworks.gsu.edu/communication_theses/88
- Cihangir, M. (2020). Ötekileşen ve Ötekileştirilen Göçmenler. Efe Akademi.
- Coşkun. (2019). Yeni Toplumsal Hareketlere Alternatif Bir Bakış. İKSAD.
- Çeliktürk, E. (2017). Alternatif Medya Ne Demek. İçinde Y. G. İnceoğlu (Ed.), Medya, Nefret ve Ötekileştirme Söyleşiler (ss. 38-42). Köprü Yayınları.