Z Kuşağının Dijital Ortamlarda Gözetim Farkındalığını İncelemeye Yönelik Bir Araştırma

Tarihsel süreçte siyasal ve ekonomik iktidarlar, varlıklarının devamını sağlamada gözetime büyük önem vermişlerdir. İktidarların büyük önem verdiği gözetim tekniklerinin, toplumları kontrol etme, disipline etme, verimliliği sağlama vb. gibi birtakım amaçlarla kullanıldığı görülmektedir. Günümüzde ise internet teknolojilerindeki gelişmeler ile gözetim, tarihsel süreçteki türlerinden farklılaşarak, bireylerin özel alanları da dahil tüm yaşamlarına şeffaf bir görünüm kazandırmıştır. Söz konusu dijital gözetim, geçmişteki örneklerinden daha yumuşak bir şekilde gerçekleştiğinden bireylerde tamamen özgür olduğu yanılsaması oluşturmaktadır. Bu noktada, dijital teknolojilerin kullanımı sırasında söz konusu gözetim teknolojileri karşısında farkındalığa sahip olmak, bireyin mahremiyetini koruma konusunda daha hassas olmasını sağlamak açısından önem taşımaktadır. Bu araştırma, dijital ortamlardaki süperpanoptikon gözetim karşısında Z kuşağının farkındalık düzeyini ölçmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) modeli kullanılmıştır. Araştırmada Isparta’da ikamet eden 9 Z kuşağı bireye kartopu örneklem ile ulaşılmış ve yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz aracılığıyla çözümlenmiştir.

In the historical process, political and economic powers have given great importance to surveillance in ensuring the continuity of their existence. In the historical process, surveillance techniques, which the powers have given great importance, have been used to discipline societies, normalize, ensure efficiency, etc. seems to be used for a number of purposes. Today, with the developments in internet technologies, surveillance has differentiated from its types in the historical process and has given a transparent view to all lives of individuals, including their private areas. Since this digital surveillance takes place in a softer way than in the past, it creates the illusion that individuals are completely free. At this point, it is important to be aware of these surveillance technologies during the use of digital technologies, to ensure that the person is more sensitive about protecting their privacy. In this context, this research; it aims to measure the awareness level of Generation Z against Superpanopticon surveillance in digital environments. In this study, the phenomenology model, which is one of the qualitative research methods, was used. In the study, 9 Z generation individuals residing in Isparta were reached with snowball sampling and semi-structured interviews were conducted. The data obtained were analyzed through interpretive phenomenological analysis.