İzmir Basınında Kadınların Seçme ve Seçilme Hakkını Kazanmaları ve 1935 Seçimleri

Press-publication is one of the most effective tools in forming public opinion as well as delivering news, information, etc. to the society. In this respect, newspapers, magazines, etc. are among the important sources utilised in understanding and interpreting the social dimension of the period or events studied in historical studies. Mustafa Kemal Atatürk, who was aware of the influence and contribution of the press in forming public opinion, gave great importance and priority to the publication of newspapers from the preparatory phase of the National Struggle. As a matter of fact, the most important contribution expected from the press after the National Struggle was to play a positive role in publicising and adopting the reforms. Based on this logical framework, the aim of this study is to examine how the Izmir press approached this process and how it conveyed these developments during the elections of 1935, when women gained the right to vote and be elected in Turkey and exercised this right for the first time. In this direction, the archives of Yeni Asır, Anadolu, Ulusal Birlik and İzmir Postası newspapers, which were among the Izmir newspapers of the period, and news texts on the related developments were analysed. In this context, qualitative descriptive research was conducted to reveal the current perspective of the Izmir press during the process of women's political rights gains. The findings of the study show that the newspapers characterised the acquisition of women's political rights as modernisation and women's attainment of the position they deserved, and that they took an active role in publicising the rallies planned to be held by women beforehand. On the other hand, prior to the 1935 elections, newspapers devoted their front pages to these news items in order to introduce the candidates to the public, the procedures and preparations to be made in the elections and to share the election results. The news in the newspapers analysed within the scope of the research and the way these news were presented indicate that the Izmir press had a constructive style in introducing the reforms to the public and informing the society, and in this respect, it made positive contributions to the adoption of the reforms by the public in the period under consideration.

Basın-yayın, topluma haber, bilgi vb. ulaştırmanın yanı sıra kamuoyu oluşturmada etkili olan araçların başında gelmektedir. Bu bakımdan tarih çalışmalarında incelenen dönemin veya olayların toplumsal boyutunun anlaşılması ve yorumlanmasında, gazete, dergi vb. yayınlar yararlanılan önemli kaynaklar arasında yer almaktadır. Basının kamuoyu oluşturmadaki etkisinin ve katkısının bilincinde olan Mustafa Kemal Atatürk, Milli Mücadele’nin hazırlık safhasından itibaren gazetelerin yayınlanmasına büyük bir önem ve öncelik vermiştir. Nitekim Milli Mücadele sonrasında basından beklenen en önemli katkı inkılapların halka duyurulması ve benimsetilmesinde olumlu bir rol oynamasıdır. Bu mantıksal çerçeveden hareketle gerçekleştirilen bu araştırmanın amacı Türkiye’de kadınların seçme ve seçilme haklarını elde ettikleri tarihlerde ve bu hakkı ilk kez kullandıkları 1935 seçimlerinde İzmir basınının bu sürece nasıl yaklaştığını ve bu gelişmeleri nasıl aktardığını incelemektir. Bu doğrultuda dönemin İzmir gazeteleri arasında yer alan Yeni Asır, Anadolu, Ulusal Birlik ve İzmir Postası gazetelerinin arşivleri ile ilgili gelişmelere yönelik haber metinleri incelenmiştir. Bu kapsamda belirtilen gazete örneklerinden hareketle kadınların siyasal hak kazanımları sürecinde İzmir basınının döneme ilişkin mevcut bakış açısını ortaya koyan nitel betimleyici bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular incelenen gazetelerin kadınların siyasal haklarını elde etmelerini çağdaşlaşma ve kadınların hak ettiği konuma kavuşmaları olarak nitelendirdiklerini ve kadınların gerçekleştirmeyi planladıkları mitingleri öncesinden kamuoyuna duyurmada aktif bir şekilde rol aldıklarını göstermektedir. Diğer yandan 1935 seçimleri öncesinde adayların halka tanıtılması, seçimlerde yapılacak işlemler ve hazırlıklar ile seçim sonuçlarının paylaşılması hususunda gazetelerin birinci sayfalarını bu haberlere ayırdıkları görülmektedir. Araştırma kapsamında incelenen gazete örneklerindeki haberler ve bu haberlerin veriliş şekli İzmir basınının gerçekleştirilen inkılapların halka tanıtılmasında, toplumun bilgilendirilmesinde yapıcı bir üsluba sahip olduğuna ve bu bakımdan ele alınan dönemde inkılapların halk tarafından benimsenmesi noktasında olumlu katkılarda bulunduğuna işaret etmektedir.