21. YÜZYILDA GÜVENLİĞİN DEĞİŞEN PARAMETRELERİ BAĞLAMINDA TERÖRİZMİN KÜRESELLEŞMESİ

Öz

Bu makale, uluslararası ilişkilerin alt disiplini olan güvenlik çalışmalarının tarihsel sürecini ve değişen güvenlik parametrelerini incelemiştir. Bu kapsamda literatürdeki güvenlik yaklaşımları ele alınmış, araştırmacıların ve akademisyenlerin güvenlik kavramına ilişkin tanımlarına yer verilmiştir. Güvenliğin tarihsel süreci incelendiğinde 20. yüzyıla kadar olan güvenlik kapsamının ve aktörlerin 21. yüzyılda değişmeye başladığı görülmüş, güvenlik olgusunun sadece devlet odaklı değil insan odaklı olduğu aktarılmıştır. 21. yüzyılda güvenliğin ana konuları değişmiş insan güvenliği, çevre güvenliği, açlık ve yoksulluk, salgın hastalıklar, nüfus hareketleri ve göçler, enerji güvenliği ve etnik çatışmalar güvenlik disiplini kapsamında çalışılmaya başlanmıştır. Terörizmin küreselleşmesi de 21. yy güvenlik sorunları arasında yer almaktadır. Bu kapsamda çalışmada, terörizmin oluşturduğu uluslararası tehdit de analiz edilmiştir. Terörizm tanımı yapılmış ve tarihsel arka planına değinilmiş daha sonra 11 Eylül 2001 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri sınırları içerisinde gerçekleşen terör saldırılarından sonra değişen kavramlara yer verilmiştir. Gerçekleşen bu saldırılardan sonra büyük devletlerin dahi terörizm tehdidi ile karşı karşıya olduğu görülmüştür. 11 Eylül Terör Saldırıları dünya kamuoyuna, terörizmin sınır aşan ve küresel bir travmaya neden olan bir güvenlik meselesi haline geldiğini göstermiştir. Makalenin amacı değişen güvenlik olgusunun analizini yaparak terörizmin küresel boyutta temel bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Güvenlik
• Küreselleşme
• Terörizm
• 11 Eylül Saldırıları
• Soğuk Savaş Sonrası Dönem

IN THE CONTEXT OF CHANGING PARAMETERS OF GLOBALIZATION OF TERRORISM OF SECURITY IN THE 21ST CENTURY

Öz

The article discusses the historical development of security studies as a subdiscipline of international relations, and examines how the concept of security has evolved over time. It also reviews various approaches to security in the literature, and how scholars and academics have defined the concept of security. When the historical process of security is examined it is seen that the security scope and actors thar existed until the 20th century began to change in the 21st century. In the 21st century, the concept of security has evolved to include not only state-centric approaches but also human-centric perspectives, focusing on issues such as human security, environmental security, poverty, pandemics, migration, energy security, and ethnic conflicts. Globalization of terrorism is also among the security problems of the 21st century. This marks a shift towards a more comprehensive understanding of security that goes beyond traditional state-based concerns In the 21st century, the main topics of security also have expanded too. Like how terrorism has become a global threat in the 21st century, and how it has evolved to pose a international security challenge. In this context, the article analyzes the international threat posed by terrorism, defines terrorism, and examines its historical background, including the changes in the concept after the September 11, 2001 terrorist attacks within the United States. How the 9/11 terrorist attacks marked a turning point in the international community's recognition of terrorism as a transnational security threat, and how major states have since acknowledged the threat of terrorism. The article aims to analyze the changing nature of security and how terrorism has continued to pose a fundamental security challenge in the context of globalization.

Anahtar Kelimeler

• Security
• Globalization
• Terrorism
• September 11 Attacks
• Post-cold War Period

Kaynakça

1. Ağır, B. S. (2015). Güvenlik Kavramını Yeniden Düşünmek: Küreselleşme, Kimlik ve Değişen Güven- lik Anlayışı, Güvenlik Stratejileri, Yıl: 11, Sayı: 22, s. 97-131
2. Arenas, J. F. (2008). From Homer to Hobbes and Beyond: Aspects of Security in the European Traditi- on. In H. G. Brauch, O. U. Spring, C. Mesjasz, J. Grin, P. Dunay, N. C. Behera, P. H. Liotta, Globaliza- tion and Environmental Challenges,Springer, p. 263-277.
3. Arıboğan, D. Ü. (2003). Tarihin Sonundan Barışın Sonuna. Timaş Yayınları.
4. Aslan, A. (2005), Türkiye’de Medya-Toplum İlişkisi Ve Medyanın Profesyonellik Etiği Üzerine Sos- yolojik Bir Değerlendirme, Akademik Bakış, Sayı: 5
5. Bakan, Z.A. (2007). Soğuk Savaş Sonrasında Yeni Güvenlik Teorileri ve Türkiye’nin Güvenlik Algıla- maları. 21. Yüzyıl, 1(3).
6. Balcı, A. (2015). Realizm, Uluslararası İlişkilere Giriş-Tarih, Teori, Kavram ve Konular, Küre Yayınları, İstanbul.
7. Baldwin, D. (1996). Security Studies and the End of the Cold War. WorldPolitics, (48) 1, p. 117-141
8. Baldwin, D. A. (2004). Güvenlik Kavramı. K. Kasım, & Z. A. Bakan (Dü) içinde, Uluslararası Güvenlik Sorunları (Ç. Şahin, Çev., s. 1-36). ASAM Yayınları.

9. Barber, B. (1996). Jihad vs McWorld: Terrorism’s Challenge to Democracy. Ballantine Books. Baylis, J. (2008). Uluslararası İlişkilerde Güvenlik Kavramı, Uluslararası İlişkiler, 5 (18), 69-85.
10. Beck, U. (2009). Critical Theory of World Risk Society: A Cosmopolitan Vision. Constella-tions, 16(1). S. 3-22.
11. Booth, K. (2003). Güvenlik ve Özgürleştirme. Çev. Çiğdem Şahin, Avrasya Dosyası. Güvenlik Bilim- leri Özel Sayısı. 9(2).
12. Brauch, H. G. (2008). Güvenliğin Yeniden Kavramsallaştırılması: Barış, Güvenlik, Kalkınma ve Çevre Kavramsal Dörtlüsü, Uluslararası İlişkiler, 5(18), 1-47.
13. Brown, C., & Ainley, K. (2007). Uluslararası İlişkileri Anlamak. Yayın Odası. Buzan, B. (1983). People, States and Fear. Wheatsheaf Books.
14. Buzan, B. (1991). People, States and Fear: An Agenda for International Security Studies in the Post- Cold War Era, Harvester Wheatsheaf.
15. Cengiz, M. (2016). Orta Doğu’da Küresel Tehditler: Suriye Krizi ve IŞİD Terörü, Ankara: Adalet Ya- yınları.
16. Chua, A. (2003). World on Fire : How Exporting Free-Market Democracy Breeds Ethnic Hatred and Global Instability. William Heinemann.
17. Collins, A. (2017). Çağdaş Güvenlik Çalışmaları. Röle Akademik Yayıncılık. Crenshaw, M. (2003). Why the America the Primary Target? Terrorism as Globalized Civil War. The New Global Terrorism içinde, (der), Charles W. Kegley, Jr. London.
18. Dedeoğlu, B. (2003). Uluslararası Güvenlik ve Strateji. Derin Yayınları.
19. Dedeoğlu, Ç. (2013). Güvenliğin Doğası Doğanın Güvenliği, Paraf Yayınları, İstanbul.
20. Dönmez, R. Ö. (2005). Küresellesme, Batı Modernligi ve Siddet : Batıya Karsı Siyasal İslam. Uluslara- rası İliskiler Dergisi. 1(4)
21. Dunne, T. & Wheeler, N.J. (2004). We the Peoples: Contending Discourses of Security in Human Righ- ts Theory and Practice. International Relations, (18)1.
22. Elman, C. (2008). Neorealism: Walt’s Theory of International Politics. P. D. Williams (Dü.) içinde, Se- curity Studies: An Introduction. Routledge.
23. Garfinkle, A. (2005). A conversation with condoleeza rice. The American Interest. Alındı https:// www.the-american-interest.com/2005/09/01/a-conversation-with-condoleeza-rice/
24. Gurcan, M. (2012). Savaşın Evrimi ve Teorik Yaklaşımlar, Teoriler Işığında Savaş, Barış ve Çatışma Çö- zümleri, Atilla Sandıklı (editör), Bilgesam Yayınları, İstanbul.
25. Hoffman, B. (2002). Terorizm i Borba s Nim Posle 11 Sentyabrya (11 Eylül sonrası terörizmle Mücade- le), http://usinfo.state.gov/journals/itgic/0902/ijgr/gj01.htm
26. Holton, R. (1998). Globalization and the Nation-State, Mac-Millian Press. Huntington, S. (1968). Political Order in Changing Socities, Yale University Press.
27. Jane, M. (2016). “Risk Toplumu” Kavramı Çerçevesinde Post-Westphalian Dönemde Değişen Güvenlik Paradigmasının Analizi. İçinde T. Arı & B. Özdal (Ed). Uluslararası Sistemde Yeni Düzen Arayışları, Dora Basım, s. 759-776.
28. Kardaş, T. (2007). Güvenlik: Kimin Güvenliği ve Nasıl? Z. Dağı (Dü.) içinde, Uluslararası Politikayı Anlamak: Ulus Devletten Küreselleşmeye (s. 125-152). Alfa Yayınları.
29. Kaygusuz, Ö. (2007). Küreselleşme ve Ulusal Güvenlik Devleti: Geri Dönüş Mümkün mü?, Mülkiye Dergisi, 31(255), s. 137-153.
30. Kegley, C. W. (2008). Introduction. Charles W. Kegley (der.). The New Global Terrorism: Characteris- tics, Causes, Controls, Pearson.
31. Kırış, R. (2018). Uluslararası Güvenlik Sisteminde Değişen Güvenlik Algısı Ve Türk Dış Politikası, (Yüksek Lisans Tezi), Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler, Atılım Üniversitesi.
32. Krause, K. & Williams, M. C. (1996). Broadening the Agendaof Security Studies: Politics and Methods. Mershon International Studies Review, (40) 2, p.229-254
33. Laqueur, W. (1998). Postmodern Terrorism. In The Global Agenda : Issues and Perspectives, (der) Charles, W Kegley, Eugene R. Wittkopf, Mac Graw Hill.
34. Li, Q. ve Schaub, D. (2004). Economic Globalization and Transnational Terrorism: A Pooled Time-Se- ries Analysis. Thr Journal of Conflict Resolution, 48 (2). p. 230-258 Luciani, G. (1989). The Economic and Content of Security. Journal of Public Policy. 8(2).
35. Mark, N. (2004). Pitfalls of Emancipation and Discourses of Security: Reflections on Canada’s “Secu- rity with a Human Face”. International Relations, 18(1), 109-123
36. Martin, G. (2006). Understanding Terrorism: Challanges, Perspectives and Issues, London: SAGE Publications.
37. Martin, G. (2017). Terörizm-Kavramlar ve Kuramlar. Adres Yayınları.
38. Mc Glinchey, S. (2010), Neoconservatism and American Foreign Policy, Politikon, The IAPSS Journal of Political Science, 16, 21–33.
39. Miller, M. A. (2022), Uzun On Dokuzuncu Yüzyılda Avrupa’da Siyasal Şiddet, Ed. Erica Chenoweth, Richard Engelish, Andres Gofas, Stathis N. Kalyvas, içinde Terörizmin El Kitabı, çev. Ensar Macit, İmran Samancı, Ankara, Siyasal Kitabevi, p. 143-158.
40. Napoleon, L. (2015). İslam ve Modern Cihat: İslam Devleti ve Ortadoğu’nun Yeniden Çizilmesi. Al- tınbilek Yayınları.
41. Nazpary, J. (2003). Sovyet Sonrası Karmasa : Kazakistan’da Siddet ve Mülksüzlesme. İletisim Yayın- ları
42. Nuruzzaman, M. (2006). Beyond the Realist Theories: “Neo-Conservative Realism” and the American Invasion of Iraq, International Studies Perspectives, 7, 239-253.
43. Orton, K. (2017). Foreign Terrorist Attacks By The Islamic State, 2002-2016, Center for the Response to Radicalisation and Terrorism Report, Henry Jackson Society.
44. Örgün, F. (2001). Küresel Terör, Okumuş Adam Yayınları.
45. ÖZCAN, A. B. (2011), Uluslararası Güvenlik Sorunları ve ABD›nin Güvenlik Stratejileri. Selçuk Üniversitesi İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 22, 451-470.
46. Özer, A. (2016). Kabul Devlet ve IŞİD. Fatma Taşdemir (der.). Suriye, Çatışma ve Uluslararası Hukuk, Ankara: Nobel Yayınları.
47. Rapoport D. C., (2004), The Four Waves of Modern Terrorism, Audrey Kurth Cronin, James M. Lused (Ed.) Attacking Terrorism: Elements of a Grand Strtategy, Georgetown University Presss. Washing- ton, s.46-73.
48. Ritzer, G. (2010). Globalization: A Basic Text, Wiley-Blackwell, West Sussex
49. Rotberg, R.I. (2003). State failure and state weakness in a time of terror. Brookings Institution Press, Washington, D.C.
50. Rüstemova, S. (2006). Küresel Terörizm, (Yüksek Lisans Tezi), Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler, Ankara Üniversitesi.
51. Sancak, K. (2013). Güvenlik Kavramı Etrafındaki Tartışmalar ve Uluslararası Güvenliğin Dönüşümü, KTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 3, Sayı 6, s. 123-134.
52. Sandıklı, A. (2012). Teoiler Işığında Güvenlik, Savaş, Barış ve Çatışma Çözümleri. Bilgesam Yayınları. Schmid, A. (2011). The Routledge Handbook of Terrorism Research. Routledge.
53. Sean, K. (2006). Global Security in the Twenty-First Century, Rowman & Littlefield Publishers.
54. Skocpol, T. (2004). Devletler ve Toplumsal Devrimler: Fransa, Rusya ve Çin Karşılaştırmalı Bir Çö- zümlemesi. İmge Yayıncılık.
55. Tanrısever, O. (2014). Güvenlik, 107-123. Ed. A. Eralp içinde Devlet ve Ötesi: Uluslararası İlişkilerde Temel Kavramlar, İstanbul, İletişim Yayınları.
56. Tickner, J. A. (1992). Gender in International Relations: Feminist Perspectives on Achieving Global Security. Columbia University Press. Alındı, https://www.researchgate.net/publication/31737856_ Gender_in_International_Relations_Feminist_Perspectives_on_Achieving_Global_Security_JA_Tick- ner
57. Tür, Ö., & Koyuncu, Ç. (2010). Feminist Uluslararası İlişkiler Yaklaşımı: Temelleri, Gelişimi, Katkı ve Sorunları. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 7(26), 3-24.
58. Ulrich, B. (1999). World Risk Society. Polity Press.
59. Urhal, Ö. (2009). Küreselleşen Dünyada Güvenlik (Milli Güvenlik, Kamu Güvenliği, Örgütlü Suçlar ve Suç İstihbaratı), Adalet Yayınevi, Ankara
60. Walt, S.M. (1991). The Renaissance of Security Studies, International StudiesQuarterly, 2(35). 211-239.
61. Wendt, A. (1992). Anarchy is What States Make of It: The Social Construction of Power Politics. Inter- national Organization, 46(2), 391-425.
62. Worth, O. (2015). Rethinking Hegemony, London, Palgrave.
63. Yılmaz, S. (2017). Uluslararası Güvenlik, Teori, Pratik ve Gelecek. Kaynak Yayınları.
64. Zengingönül, O. (2004). Küreselleşme-Yoksulluk Gelişmişlik Ve İşgücü Piyasaları Ekseninde, Adres Yayınları.