The Failed State Characteristic of Iraq in the Context of Modern State Theory

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 78 - 100, 30.12.2025

Rahim Cavadbeyli (javadpour)

Öz

In this study, the historical development of the concept of the state and the phenomenon of the failed state have been analyzed. The research employs a literature review and a comparative method; initially, the concept of the modern nation-state is addressed, and its emergence and role within the international system are discussed in a historical context. After examining the theoretical and practical dimensions of the nation-state understanding, the study focuses on the concept of the Failed State, which is frequently used in contemporary international relations literature. The definitions, characteristic features, and criteria of this concept are examined in detail. Following this theoretical framework, Iraq’s modern political history is analyzed as a case study of a Failed State, with a detailed assessment of the country’s ethnic, sectarian, and political structure. The difficulties arising from Iraq’s social diversity during the state-building process, the crises that emerged with the weakening of central authority, and the impacts of these crises on domestic and foreign policy are discussed. In the final section, the study focuses on the period of occupation, analyzing the political and social transformations of this period, the effects of international interventions on the country’s internal dynamics, and the aspects of the occupation that brought Iraq closer to the category of a Failed State. A comparative analysis is also conducted with Syria and the potentially similar cases of Turkey and Iran. Thus, the study presents both a theoretical and an applied perspective, revealing the relationship between Modern State Theory and the phenomenon of the Failed State through the example of Iraq.

Anahtar Kelimeler

Modern Nation-State Theory , Concept of the State , Failed State , Iraq , Syria , Turkey , Iran , Russia , USA , England

Etik Beyan

This study is the author's original work and is not affiliated with any institution.

Destekleyen Kurum

No support was requested or received.

Proje Numarası

Bir projeye dahil değildir.

Modern Devlet Kuramı Bağlamında Irak’ın Başarısız Devlet Özelliği

Öz

Bu çalışmada, devlet kavramının tarihsel gelişimi ve başarısız devlet olgusu analiz edilmiştir. Araştırmada literatür taraması ve karşılaştırmalı yöntem kullanılmıştır; öncelikle modern millet-devlet kavramı ele alınmış ve tarihsel bağlamda bu kavramın ortaya çıkışı ile birlikte uluslararası sistem içerisindeki rolü tartışılmaya açılmıştır. Millet-Devlet anlayışının teorik ve pratik boyutları irdelendikten sonra, günümüz uluslararası ilişkiler literatüründe sıkça kullanılan Başarısız Devlet kavramı üzerinde durulmuş, bu kavramın tanımları, karakteristik özellikleri ve ölçütleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Bu kuramsal çerçevenin ardından, Başarısız Devlet örneği olarak Irak’ın modern siyasi tarihi ele alınmış; ülkenin etnik, mezhepsel ve siyasal yapılanması ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiştir. Irak’ın toplumsal çeşitliliğinin devlet inşası sürecinde yarattığı zorluklar, merkezi otoritenin zayıflamasıyla birlikte ortaya çıkan krizler ve bu krizlerin iç ve dış politika üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Son bölümde ise Irak’ın işgal dönemine odaklanılmış; bu dönemde yaşanan siyasal ve toplumsal dönüşümler, uluslararası müdahalelerin ülkenin iç dinamiklerine etkisi ve işgalin Irak’ı Başarısız Devlet kategorisine yaklaştıran yönleri, Suriye ve muhtemel görülen Türkiye ve İran ile karşılaştırılmalı şekilde ele alınarak analiz edilmiştir. Böylece çalışma, hem kuramsal hem de uygulamalı bir perspektif sunarak Modern Devlet Kuramı ile Başarısız Devlet olgusu arasındaki ilişkiyi Irak örneği üzerinden ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Modern Ulus-Devlet Kuramı , Devlet Kavramı , Başarısız Devlet , Irak , Suriye , Türkiye , İran , Rusya , ABD , İngiltere

Etik Beyan

Çalışma hiç bir kuruma bağlı olmaksızın yazarın kendi özgün çalışmasıdır.

Destekleyen Kurum

Destek istenmemiş ve alınmamıştır.

Proje Numarası

Bir projeye dahil değildir.

Kaynakça

• 21. Yüzyıl Enstitüsü. (2010). PJAK- PKK ve İran Arasında Neler Oluyor? 21. Yüzyıl Enstitüsü: https://21yyte. org/orta-dogu-ve-afrika-arastirmalari-merkezi/pjak-pkk-ve-iran-arasinda-neler-oluyor/5171 adresinden alındı
• Addison, B. (2023). Great Iraqi Revolt. EBSCO Knowledge Advantage: https://www.ebsco.com/research- starters/history/great-iraqi-revolt?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Adib-Moghaddam, A. (2006). The Whole Range of Saddam Hussein’s War Crimes. Middle East Research and Information Project: https://merip.org/2006/06/the-whole-range-of-saddam-husseins-war-crimes/?utm_ source=chatgpt.com adresinden alındı
• Afandi, E. S. (2024, Ekim). Irak ve Suriye Baaslarının Tarihi Süreçlerine Bakış. Kriter - Dış Politika: https:// kriterdergi.com/dis-politika/irak-ve-suriye-baaslarinin-tarihi-sureclerine-bakis adresinden alındı
• Aljazeera. (2011). Bilanço: Askeri ve Sivil Kayıplar. Aljazeera: http://www.aljazeera.com.tr/haber-analiz/ bilanco-askeri-ve-sivil-kayiplar adresinden alındı
• ARK Group DMCC. (2016, February). The Syrian conflict: A systems conflict analysis. ARK Group DMCC: https://www.cdacollaborative.org/wp-content/uploads/2016/03/The-Syrian-conflict-A-systems-conflict- analysis.pdf?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Ayhan, Veysel ve Duru, Ogün. (2010, 02 15). Irak’tan Seçim Öncesi Değerlendirmeler 6: Sünni Politikacıların Siyaset Dışına İtilmesi ve Sonuçları. Orta Doğu Araştırmaları Merkezi ORSAM: https://orsam.org.tr/yayinlar/ iraktan-secim-oncesi-degerlendirmeler-6-sunni-politikacilarin-siyaset-disina-itilmesi-ve-sonuclari/?utm_ source=chatgpt.com adresinden alındı
• Bostanci, M. (2018). Irak’ta Monarşinin Sonu, 1958 Irak İhtilali. Researchgate: https://www.researchgate.net/ publication/327363989_Irak’ta_Monarsinin_Sonu_1958_Irak_IhtilaliThe_End_of_the_Monarchy_in_Iraq_ the_1958_Iraqi_Revolution adresinden alındı
• Bostancı, M. (2020). 1958 Irak Askeri Darbesi. doi:https://www.ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2022/03/14- MustafaBostanci.pdf
• Brown, K. (1992). Calvinism and the Rise of Capitalism in Scotland. Draftings In, 7(2). https://scholarworks. uni.edu/cgi/viewcontent.cgi?params=/context/draftings/article/1151/&path_info=04_calvinism_and_the_ rise.pdf&utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Bulut, F. (2022, Ocak 16). Irak Kürdistan’ında ekonomik kriz, siyasi çekişmeler, öğrenci protestoları ile radikal imamlar sürecinde iktidar-din âlimleri sürtüşmesi. İndependent Türkçe: https://www.indyturk.com/ node/460261/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/irak-k%C3%BCrdistan%C4%B1nda-ekonomik-kriz-siyasi- %C3%A7eki%C5%9Fmeler-%C3%B6%C4%9Frenci?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Cavadbeyli, R. (2015, Aralık 10). Orta Doğu’ya Dayatılan Kürt Ayrılıkçılığı Nasıl Ortadan kaldırılabilir? Devlet, İki Aylık Fikir ve Düşünce Dergisi: http://devlet.com.tr/makaleler/yazi/151/_ORTA_DOGUDA_ DAYATILAN_KURT_AYRILIKCILIGI_NASIL_ORTADAN_KALDIRILABILIR_.html adresinden alındı
• Cavadbeyli, R. (2018). 16. Yüzyıldan Günümüze Türkiye İran İlişkileri ve Kürtler. Milli Düşünce Merkezi: https:// millidusunce.com/misak/16-yuzyildan-gunumuze-turkiye-iran-iliskileri-ve-kurtler/ adresinden alındı Cavadbeyli, R. (2025, Mart 23). Bölgeyi Ateşe Atan Stratejik Hamle. İndependent Türkçe: https://www.indyturk. com/node/755712/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/b%C3%B6lgeyi-ate%C5%9Fe-atan-stratejik-hamle adresinden alındı
• Cavadbeyli, R. (2025, Mart 31). Horasan/Azerbaycan Medeniyet Havzası ve Onun İslam Sonrası Siyasi Temsiliyet İradesi. 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü: https://21yyte.org/politik-sosyal-kulturel-arastirmalar-merkezi/ horasanazerbaycan-medeniyet-havzasi-ve-onun-islam-sonrasi-siyasi-temsiliyet-iradesi/30562 adresinden alındı
• Cavadbeyli, R. (2025, Eylül 14). Rum medeniyet havzası için Vatikan neyse, Türk medeniyet havzası için Tebriz daha fazlasıdır! İndependent Türkçe: https://www.indyturk.com/node/764785/t%C3%BCrki%CC%87yeden- sesler/rum-medeniyet-havzas%C4%B1-i%C3%A7in-vatikan-neyse-t%C3%BCrk-medeniyet-havzas%C4%B1- i%C3%A7in adresinden alındı
• Cavadbeyli, R. (25 Noyabr 2024). Xuroson/Ozarbayjon Madaniyat Hududi va Uning Islomdan Keyingi Siyosiy Irodasi. Turkiy Tilli Xalqlar Tarixi, İlm-Fan, Madaniyati, Tili va İjtimoiy-İqtisodiy Hamkorlik İstiqbollari, mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi (s. 211-219). Taşkent: Taşkent İktisadiyat ve Teknoloji Üniversitesi. Celiku, Bledi and Wael Mansour. (2020, October 27). What will it take to bring back growth in Iraq? Brookings: https://www.brookings.edu/articles/what-will-it-take-to-bring-back-growth-in-iraq/?utm_source=chatgpt. com adresinden alındı
• Cordesman, A. H. (2016, March 02). The Comparative Metrics of ISIS and “Failed State Wars” in Syria and Iraq. Center for Strategic and International Studies CSIS: https://www.csis.org/analysis/comparative-metrics-isis- and-failed-state-wars-syria-and-iraq?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Çalışkan, S. (2024). Kutsal Roma İmparatorluğu. AÜSBD Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), s. 817-827. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3688292 adresinden alındı
• Demirel, N. (2014). Uluslararası Hukukta Başarısız Devlet. Türkiye Hukuk: https://www.turkiyehukuk.org/ uluslararasi-hukukta-basarisiz-devlet/ adresinden alındı
• Duman, B. (2018, Nisan). Irak’ta Seçim Süreci ve Şii Grupların Pozisyonu. Orta Doğu Araştırmaları Merkezi ORSAM: https://orsam.org.tr/dosya/68_2TR.pdf?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı Dursun, D. (1991). Bağdat Paktı, . TDV İslam Ansiklopedisi: https://islamansiklopedisi.org.tr/bagdat- pakti?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• EUAA. (2021, January). 2.15. Religious and ethnic minorities, and stateless persons. European Union Agency for Asylum EUAA: https://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2021/215-religious-and-ethnic-minorities- and-stateless-persons?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Evrensel Net. (2007). Bağdatın Unutulmuş Kurbanları: Çocuklar. Evrensel Net: https://www.evrensel.net/ haber/566471/portekiz-basini-mourinhonun-fenerbahcesini-yazdi-benfica-sansliydi adresinden alındı Freedman, Lawrence and Efraim Karsh. (1993). The Gulf Conflict, 1990–1991: Diplomacy and War in the New World Order. Princeton: Princeton University Press.
• Ghariani, J. (2023, Dec 20). Turkish-Israeli relations: ‘the golden years’, 1991–2000. doi:https://doi.org/10.1080/13 537121.2023.2295602
• Goldschmidt, Arthur Eduard, Charles Gordon Smith, Derek Hopwood, Peter M. Holt, Donald P. Little, Raymond William Baker. (2024, Sep 21). Egypt. The Editors of Encyclopaedia Britannica: https://www. britannica.com/place/Egypt adresinden alındı
• Gökce, G. (2024). Başarısız Devlet vs. Güçlü Veya Konsolide Devlet. Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE): https:// www.sdeakademi.org/basarisiz-devlet-vs-guclu-veya-konsolide-devlet_4-288 adresinden alındı Gülcü, E. (2023). Osmanlı İdaresinde Bağdat 1534-1623. Ankara: İKSAT.
• Gündem Analiz. (2018). Tarihin En Büyük İnsanlık ve Savaş Suçlarından - Irak İşgali. Gündem Analiz: http:// gundemanaliz.com/tarihin-en-buyuk-insanlik-ve-savas-suclarindan-irak-isgali/ adresinden alındı Heuveline, P. (2015, Jan 26). The boundaries of genocide: Quantifying the uncertainty of the death toll during the Pol Pot regime in Cambodia (1975–79). doi:http://dx.doi.org/10.1080/00324728.2015.1045546
• Javadpour, R. (2025). Horasan/Azerbaycan Uygarlık Üreten Medeniyet Havzası (15. Yüzyıla Kadar). Ulusal Tez Merkezi YÖK : https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden alındı
• Karaalp, Haydar ve Aydoğan, Bekir. (2023, 06 15). Uzmanlar Irak federal bütçesinin “Erbil’in ekonomik bağımsızlığını kısıtladığı” görüşünde. Anadolu Haber Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/uzmanlar-irak- federal-butcesinin-erbilin-ekonomik-bagimsizligini-kisitladigi-gorusunde/2923292?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Kerr, M. H. (2014, April 23). Iraq’s Sectarian Crisis: A Legacy of Exclusion. Carnegie Endowment for International Peace: https://carnegieendowment.org/research/2014/04/iraqs-sectarian-crisis-a-legacy-of- exclusion?lang=en&utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Leezenberg, M. (2017, 08). Iraqi Kurdistan: A Porous Political Space. Open Editiun Journals: https://journals. openedition.org/anatoli/608?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Mezghani, A. (2015). Tamamlanmamış Devlet: Arap Ülkelerinde Hukuk Sorunu. Ç. Ahmet Arslan. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. https://bilgiyay.com/kitap/tamamlanmamis-devlet-arap-ulkelerinde-hukuk-sorunu/ adresinden alındı
• Mehr New Agency. (2017, Sep 28). Iran to remain Iraqi Kurdistan’s friend despite referendum ‘mistake’. Mehr New Agency: https://en.mehrnews.com/news/128214/Iran-to-remain-Iraqi-Kurdistan-s-friend-despite- referendum-mistake?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Mehr News Agency. (2024, Jun 23). Iran issues indictment against US in Gen. Soleimani case. Mehr News Agency: https://en.mehrnews.com/news/216808/Iran-issues-indictment-against-US-in-Gen-Soleimani-case?utm_ source=chatgpt.com adresinden alındı
• Milliyet. (2025, Ocak). Dünyada Kaç Tane Ülke Vardır? 2025 Ülkelerin İsimleri ve Başkentleri. Milliyet Gazetesi: https://www.milliyet.com.tr/egitim/dunyada-kac-tane-ulke-vardir-2025-ulkelerin-isimleri-ve- baskentleri-6334057 adresinden alındı
• Minority Rights Group International. (2018, May). World map / Middle East (West Asia) (including the Gulf) / Iraq. Minority Rights Group International: https://minorityrights.org/country/iraq/?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Okur, M. A. (2009, Kış). Emperyalizmin Ortadoğu Tecrübesinden Bir Kesit: . Bilig: https://bilig.yesevi.edu.tr/ yonetim/icerik/makaleler/2757-published.pdf?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Pearlman, W. (2013, November 08). Civil War, Conflict, Syria / Understanding Fragmentation in the Syrian Revolt. The Project on Middle East Political Science (POMEPS): https://pomeps.org/understanding-fragmentation- in-the-syrian-revolt?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Pektaş, Uğur. Ateş, Davut. (2018). Uluslararası İlişkilerde Kırılgan Devlet Söylemi: Nedenleri ve Yaklaşımlar. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, s. 1-14. https://dergipark.org.tr/tr/download/article- file/1725071 adresinden alındı
• Saatçı, S. (1996). Tarihi Gelişim İçinde Irak’ta Türk Varlığı. İstanbul: Tarihi Araştırmalar ve Dokümantasyon Merkezleri Kurma ve Geliştirme Vakfı. Saatçi, Suphi, Tarihi Araştırmalar ve dokümantasyon Merkezleri Kurma Ve Geliştirme Vakfı, İstanbul 1996. adresinden alındı
• Sayın, A. (2024, Ekim 23). Bahçeli’nin Öcalan çağrısı sonrası Ankara kulislerinde neler konuşuluyor? BBC News: https://www.bbc.com/turkce/articles/c62j43ln766o adresinden alındı
• Shafaq News. (2025, 09 11). Iraq’s population surges past 46M: Burden or opportunity? Shafaq News: https:// shafaq.com/en/Report/Iraq-s-population-surges-past-46M-Burden-or-opportunity?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Shapiro, J. (2016, September). A Predictable Failure: The Political Economy of the Decline of the Islamic State. Combating Terrorism Center AT West Point: https://ctc.westpoint.edu/a-predictable-failure-the-political- economy-of-the-decline-of-the-islamic-state?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Somuncuoğlu, S. (2004). Patrikhane ve 551 Yıllık Hesap - İstanbul’da Yeni Roma İmparatorluğu. Ankara: Akçağ.
• TASAM. (2008, Mart 13). Modern Irak Tarihi. TASAM - Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi: https:// tasam.org/tr-TR/Icerik/815/modern_irak_tarihi adresinden alındı
• TCC İletişim Başkanlığı. (2025, Ağustos 28). Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Türkler, Araplar, Kürtler olarak bu coğrafyada kıyamete kadar hep beraber yan yana yaşayacağız”. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı: https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-turkler-araplar- kurtler-olarak-bu-cografyada-kiyamete-kadar-hep-beraber-yan-yana-yasayacagiz adresinden alındı
• Tellidou, N. (2024, Nov 06). Unraveling proxy wars: A comparison of state sponsorship decisions in Afghanistan, Syria, and Yemen. Tand Fonline: https://www.tandfonline.com/doi/ full/10.1080/03050629.2024.2421502?utm_source=chatgpt.com#abstract adresinden alındı
• The White House. (2011, October 21). Remarks by the President on Ending the War in Iraq. the White House President Barack Obama: https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/10/21/remarks- president-ending-war-iraq?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Tripp, C. (2007). A History of Iraq. Cambridge: Cambridge University Press.
• Tvedtnes, A. J. (1981, Apr 01). The Origin of the Name “Syria”. The University of Chicago Press Journals: https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/372868?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• U.S. Department of State. (2017). 2017 Report on International Religious Freedom: Syria. U.S. Department of State: https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/syria?utm_source=chatgpt. com adresinden alındı
• University Of Oslo. (2016). Montevideo Convention on the Rights and Duties of States, 1933. University Of Oslo: https://www.jus.uio.no/english/services/library/treaties/01/1-02/rights-duties-states.html adresinden alındı
• Uyar, M. (2004, Ağustos). Irak ve İran Şiiliği. Türk Dünyası Araştırmları Dergisi(151).
• Verpoorten, M. (2016). The Death Toll of the Rwandan Genocide: A Detailed Analysis for Gikongoro Province. doi:https://doi.org/10.3917/popu.504.0401
• Vural, O. (2017 , Eylül 12). Irak’ın Federal Yapılanması ve Kuzey Irak’ta Planlanan Referandum. Vural Oktay’ın Resmi Web Sitesi: https://oktayvural.com.tr/irakin-federal-yapilanmasi-ve-kuzey-irakta-planlanan- referandum/?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Washington. (2004, Jun 23). Inspector Says WMD Are Vaporware. Wired: https://www.wired.com/2004/01/ inspector-says-wmd-are-vaporware/?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• World Atlas. (2024). The World’s Largest Oil Reserves by Country In 2024. World Atlas: https://www.worldatlas. com/industries/the-world-s-largest-oil-reserves-by-country.html?utm_source=chatgpt.com adresinden alındı
• Yinhong, W. (2019, October). On the Regulatory Function and Historical Significance of the Peace of Augsburg (1555) in Religious Conflicts. Cultural and Religious Studies / David Publisher, 7(10), s. 571-585. doi:10.17265/2328-2177/2019.10.003
• Yüzbaşıoğlu, N. (2018). İnsanlık Tarihinde Yıkıcı Bir Dönüm Noktası: İkinci Dünya Savaşı. Anadolu Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/insanlik-tarihinde-yikici-bir-donum-noktasi-ikinci-dunya-savasi/1243095 adresinden alındı
• Zachs, F. (2005, Jan 01). Appendix Two: The Various Meanings and Definitions of the Name “Syria”. doi:https:// doi.org/10.1163/9789047406679_014