Coğrafi Keşiflerden Günümüze Gana Ekonomisi: Genel Bir Değerlendirme

Öz

15. yüzyılda Altın Kıyısı’na ulaşan ilk Avrupalılar Portekizlilerdir. Ancak altın ve fildişi yönünden zengin olan Altın Kıyısı’nın daha sonra Atlantik köle ticaretinin de merkezi olması, diğer Avrupalıların da bu bölgeye gelmesine neden olmuştur. Portekiz’in dışında Hollanda, Danimarka, İsveç ve Prusya’nın ticari faaliyetlerde bulunduğu Altın Kıyısı, 19. yüzyılın sonlarına doğru İngiltere’nin kontrolü altına girmiştir. 1957 yılında İngiltere’den bağımsızlığını kazanan ve Gana adını alan bu ülke, yüzlerce yıl boyunca sömürülmesine rağmen hâlâ dünyanın en önemli altın üreticileri arasında yer almaktadır. Ancak özellikle altın, ham petrol ve kakao çekirdeği gibi önemli kaynaklara sahip olan Gana’nın, 21. yüzyıl itibarıyla incelenen temel makroekonomik göstergeler açısından ise geri planda kaldığı görülmektedir. Bu açıklamalar doğrultusunda bu çalışmanın iki önemli amacı bulunmaktadır. Birincisi, yaklaşık olarak beş yüz yıllık bir dönemde Gana’nın genel ekonomik görünümünü ana hatlarıyla ortaya koymaktır. İkincisi ise bu beş yüz yıllık dönemin üç döneme ayrılarak incelenebileceği (Coğrafi Keşiflerden bağımsızlığa, bağımsızlıktan 21. yüzyıla ve 21. yüzyıl) sonraki çalışmalar için bir temel oluşturmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Altın Kıyısı
• Ekonomik Görünüm
• Gana

The Economy of Ghana from Geographical Discoveries to the Present Day: A General Evaluation

Abstract

In the 15th century, the Portuguese were the first Europeans to reach the Gold Coast. However, the fact that the Gold Coast, rich in gold and ivory, later became the centre of the Atlantic slave trade led other Europeans to come to this region. Apart from Portugal, the Gold Coast, where the Netherlands, Denmark, Sweden and Prussia carried out commercial activities, came under the control of England towards the end of the 19th century. In 1957, this country, which gained its independence from England and took the name Ghana, is still among the world's most important gold producers despite being exploited for hundreds of years. However, it is seen that Ghana, which has important resources such as gold, crude oil and cocoa beans, is lagging behind in terms of basic macroeconomic indicators analysed as of the 21st century. In line with these explanations, this study has two important objectives. The first is to outline the general economic outlook of Ghana over a period of approximately five hundred years. The second is to provide a basis for future studies in which this five hundred year period can be analysed by dividing it into three periods (Geographical Discoveries to independence, independence to the 21st century and the 21st century).

Keywords

• Gold Coast
• Economic Outlook
• Ghana.

Kaynakça

1. Baker, D. (2024). The Ghana Empire. 25.06.2024 tarihinde https://www.khanacademy.org/humanities/big-history-project/agriculture-civilization/first-cities-states/a/the-ghana-empire-1 adresinden erişildi.
2. Bank of Ghana. (2023). Statistical Bulletin. 13.03.2023 tarihinde https://www.bog.gov.gh/publications/statistical-bulletin/ adresinden erişildi.
3. Cambridge. (2023). Europeans in Ghana. 20.03.2023 tarihinde https://assets.cambridge.org/97899888/96409/excerpt/9789988896409_excerpt.pdf adresinden erişildi.
4. Dutta, S., Lanvin, B., Leon, L. R. & Wunsch-Vincent, S. (2023). Global innovation index 2023: Innovation in the face of uncertainty. Geneva.
5. EIA. (2023). Ghana. 14.03.2023 tarihinde https://www.eia.gov/international/data/country/GHA adresinden erişildi.
6. GIPC. (2023). Quarterly Investment Report: 4th Quarter Report. Ghana Investment Promotion Centre.
7. GIPC. (2022). Ghana’s Mining Sector Report. Ghana Investment Promotion Centre.
8. Hinch, R. (2018). Chocolate, slavery, forced labour, child labour and the state. A. Gray & R. Hinch (Ed.), A Handbook of Food Crime (77-92) içinde. Policy Press: Bristol/UK.

9. IEA. (2024). Ghana. 17.05.2024 tarihinde https://origin.iea.org/countries/ghana/ adresinden erişildi.
10. IMF. (2024). Ghana: History of Lending Commitments as of May 31, 2018. 29.05.2024 tarihinde https://www.imf.org/external/np/fin/tad/extarr2.aspx?memberKey1=350&date1key=2018-05-31 adresinden erişildi.
11. McLaughlin, J. L. & Owusu-Ansah, D. (1995). Historical setting. L. B. Berry (Ed.), Ghana: A Country Study (1-58) içinde. Washington.
12. OEC. (2024). The Observatory of Economic Complexity. 11.05.2024 tarihinde https://oec.world/en adresinden erişildi.
13. Sasu, D. D. (2023). Value of gross domestic expenditure on research and development (GERD) in Ghana from 2020 to 2022. 05.03.2023 tarihinde https://www.statista.com/statistics/1345428/annual-gerd-value-in-ghana/ adresinden erişildi.
14. Slave Voyages. (2023). Trans-Atlantic Slave Trade – Estimates. 20.03.2023 tarihinde https://www.slavevoyages.org/assessment/estimates adresinden erişildi.
15. The Ghana Chamber of Mines. (2022). 2021 Mining Industry Statistics and Data.
16. Trade. (2024). Ghana-Country Commercial Guide. 10.05.2024 tarihinde https://www.trade.gov/country-commercial-guides/ghana-oil-and-gas adresinden erişildi.
17. United Nations. (1949). Statistical yearbook 1948. New York.
18. United Nations. (1981). Statistical yearbook 1979/80. New York.
19. United Nations. (1993). Statistical yearbook 1990/91. New York.
20. WIPO. (2023). World Intellectual Property Indicators 2023. Geneva.
21. World Bank. (2022). Research and development expenditure (% of GDP). 05.03.2023 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/GB.XPD.RSDV.GD.ZS adresinden erişildi.
22. World Bank. (2024a). GDP growth (annual %). 29.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG adresinden erişildi.
23. World Bank. (2024b). GDP (current US$).07.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD adresinden erişildi.
24. World Bank. (2024c). GDP per capita (current U$). 07.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD adresinden erişildi.
25. World Bank. (2024d). World Bank Country and Lending Groups. 08.05.2024 tarihinde https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world-bank-country-and-lending-groups adresinden erişildi.
26. World Bank. (2024e). Export of goods and services (current US$). 09.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.CD adresinden erişildi.
27. World Bank. (2024f). Import of goods and services (current US$). 09.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD adresinden erişildi.
28. World Bank. (2024g). Foreign direct investment, net inflows (BoP, current US$). 16.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.CD.WD adresinden erişildi.
29. World Bank. (2024h). Foreign direct investment, net inflows (% of GDP). 16.05.2024 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.WD.GD.ZS adresinden erişildi.