Uluslararası Ticarette Dijital Dönüşüm ve Lojistik Performans: Bir Model Önerisi

Öz

Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ticari faaliyetlerde önemli değişimlere sebebiyet vermiştir. Ticari faaliyetlerdeki süreçlerin dijital ortamlarda gerçekleştirilmesi tüm iş süreçlerinde değişikliklerin gerçekleşmesini sağlamıştır. Özellikle uluslararası ticaret ve lojistik operasyonlarında dijitalleşme izlenebilirlik, şeffaflık ve verimlilik açısından önemli farklılıklar yaratmıştır. Bu açıdan dijitalleşmenin uluslararası ticarette lojistik performans üzerine yarattığı etkinin tespiti oldukça önemlidir. Bu doğrultuda uluslararası ticarette dijitalleşmenin lojistik performansa etkisinin ampirik olarak incelenmesi ve bu ölçümü gerçekleştirmeye yönelik bir model önerisi gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada modelin kurgulanması ve ölçek geliştirilmesi gerçekleştirilirken, ikinci aşamada geliştirilen ölçekle birlikte uygulama yapılmıştır. Araştırmada ölçek geliştirme ve uygulanması aşamasında paket programlardan SPSS ve SmartPLS aracılığıyla çözümlemeler gerçekleştirilmiştir. Ölçek geliştirme esnasında ilgili literatür taranmış ve soru havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşü alındıktan sonra analizler gerçekleştirilerek ölçek meydana getirilmiştir. Ardından bu ölçekle birlikte “Uluslararası Yük ve Eşya Taşımacılığı” sektöründe yer alan işletmeler üzerine araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada bu işletmelerde yer alan 597 kişiye anket soruları sorulmuştur. Araştırma sonucunda dijitalleşme ile uluslararası ticarette lojistik performans arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca firmaların dijital teknolojilerden yararlanması, dijitalleşme düzeyi, işgücünün dijital teknolojilerden yararlanması ve dijital olgunluk düzeyi ile lojistik performans arasında da bağlantı olduğu ve uluslararası ticarette lojistik performansı artırmanın yolunun dijitalleşmeden geçtiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• Uluslararası Ticaret
• Lojistik Performans
• Lojistik Performans Modeli

Etik Beyan

Etik kurul izni 09.11.2023 tarihinde E-46409256-300-72745 sayılı kararla T.C. KTO Karatay Üniversitesi İnsan Araştırmaları Merkezi tarafından verilmiştir.

Digital Transformation and Logistics Performance in International Trade: A Model Proposal

Öz

Developments in information and communication technologies have led to significant changes in commercial activities. The realization of processes in commercial activities in digital environments has led to changes in all business processes. Especially in international trade and logistics operations, digitalization has created significant differences in terms of traceability, transparency and efficiency. In this respect, it is very important to determine the impact of digitalization on logistics performance in international trade. In this direction, it is aimed to empirically examine the effect of digitalization on logistics performance in international trade and to propose a model to realize this measurement. The study consists of two stages. In the first stage, the model was constructed and the scale was developed, while in the second stage, the application was carried out with the developed scale. During the scale development and implementation phase of the study, analyses were carried out through SPSS and SmartPLS package programs. During scale development, the relevant literature was reviewed and a question pool was created. After the expert opinion was obtained, the scale was created by performing the analysis. Then, with this scale, research was carried out on enterprises in the “International Freight and Goods Transportation” sector. In the study, survey questions were asked to 597 people in these enterprises. As a result of the research, a significant and positive relationship was found between digitalization and logistics performance in international trade. In addition, it was concluded that there is a link between the use of digital technologies by firms, the level of digitalization, the use of digital technologies by the workforce and the level of digital maturity and logistics performance and that the way to increase logistics performance in international trade is through digitalization.

Anahtar Kelimeler

• Digitalisation
• International Trade
• Logistics Performance
• Logistics Performance Model

Etik Beyan

Ethical committee permission was granted by T.C. KTO Karatay University Human Research Centre with the decision numbered E-46409256-300-72745 on 09.11.2023.

Kaynakça

1. Akandere, G. (2021). Dijitalleşme Düzeyi ve Yeşil Lojistik Uygulamaların Lojistik Performansa Etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1979-2000.
2. Bickauske, D., Simanaviciene, Z., Jakubavicius, A., Vilys, M., and Mykhalchyshyna, L. (2020). Analysis And Perspectives Of The Level Of Enterprises Digitalization (Lithuanian Manufacturing Sector Case). Independent Journal of Management & Production, 11(9), 2291-2307.
3. Bozkurt, A. (2024). Yönetim Dönüşüm Sürecinde Dijital Olgunluk Düzeyinin İşgören Performansı Üzerindeki Etkisi; Üniversitelerde Bir Alan Çalışması, Doktora Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay.
4. Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). New York: The Guilford Press. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
5. Can, A. (2016). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
6. Catuk, C. (2021). Blok zinciri teknolojisinin uluslararası ticarete etkisi. İktisadi ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar II (1. Baskı). Konya: Eğitim Yayınevi.
7. Chan, Y. H. (2003). Biostatistics 104: correlational analysis. Singapore Med J, 44(12), 614-619.
8. Cohen, J. (1988). Set correlation and contingency tables. Applied psychological measurement, 12(4), 425-434.

9. Çallı, B. A., & Çallı, L. (2021). Relationships between digital maturity, organizational agility, and firm performance: an empirical investigation on SMEs. Business & Management Studies: An International Journal, 9(2), 486-502.
10. Çetindaş, A. (2018). İmalat İşletmelerinde Tedarik Zinciri Entegrasyonunun Lojistik Performansına Etkisinde Çevresel Belirsizliğin Düzenleyici Rolü, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Gaziantep
11. Didenko, N., Skripnuk, D., Kikkas, K., Kalinina, O., & Kosinski, E. (2021). The impact of digital transformation on the micrologistic system, and the open innovation in logistics. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 7(2), 115.
12. Doğan, D. (2019). Smart PLS ile Veri Analizi. 2.Baskı Ankara Zet Yayınları.
13. Ekşioğlu, D. (2022). Lojistik işletmelerde dijitalleşmenin lojistik performans ve satın alma açısından değerlendirilmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Niğde.
14. Eremina, Y., Lace, N., & Bistrova, J. (2019). Digital maturity and corporate performance: The case of the Baltic states. Journal of open innovation: technology, market, and complexity, 5(3), 54.
15. Evangelista, P. & Sweeney, E. (2006). Technology Usage in the Supply Chain: The Case of Small 3PLs. International Journal of Logistics Management, 17 (1), 55-74.
16. García-Reyes, H., Avilés-González, J., & Avilés-Sacoto, S. V. (2022). A Model to Become a Supply Chain 4.0 Based on a Digital Maturity Perspective. Procedia Computer Science, 200, 1058-1067.
17. Gill, M., & VanBoskirk, S. (2016). The digital maturity model 4.0. Benchmarks: digital transformation playbook. Golinska-Dawson, P., Werner-Lewandowska, K., Kolinska, K., & Kolinski, A. (2023). Impact of market drivers on the digital maturity of logistics processes in a supply chain. Sustainability, 15(4), 3120.
18. Güler, K. (2019). Uluslararası ticaretin dijitalleşmesi ve sanayi akımlarının etkisi: Endüstri 4.0 devrimi üzerine bir araştırma. Doktora Tezi. İstanbul Ticaret Üniversitesi. Dış Ticaret Enstitüsü Uluslararası Ticaret Anabilim Dalı.
19. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
20. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: felsefe-yöntem-analiz. 5. Basım, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
21. Hair, J. F., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2011). PLS-SEM: Indeed a silver bullet. Journal of Marketing theory and Practice, 19(2), 139-152.
22. Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European business review, 31(1), 2-24.
23. Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
24. Kusters, A. C. (2022). Relating digitization, digitalization and digital transformation: a maturity model and roadmap for dutch logistics companies (Bachelor's thesis, University of Twente).
25. Liboni, L. B., Cezarino, L. O., Jabbour, C. J. C., Oliveira, B. G., & Stefanelli, N. O. (2019). Smart industry and the pathways to HRM 4.0: implications for SCM. Supply Chain Management: An International Journal, 1-24
26. Shao, J., & Wang, H. (2002). Sample correlation coefficients based on survey data under regression imputation. Journal of the American Statistical Association, 97(458), 544-552.
27. Slavec, A., & Drnovšek, M. (2012). A perspective on scale development in entrepreneurship research. Economic and business Review, 14(1), 39–62.
28. Sternad, M., Lerher, T., & Gajšek, B. (2018). Maturity Levels For Logistics 4.0 Based On NRW's Industry 4.0 Maturity Model. Business Logistics in Modern Management.
29. Şekkeli, Z. H., & Bakan, İ. (2018). Endüstri 4.0’ın etkisiyle lojistik 4.0. Journal of Life Economics, 5(2), 17-36.
30. Şen, H. (2021). Lojistik maliyetler ve lojistik performansının firma ve ihracat performansına etkisi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak.
31. Şimşek, T., & Yiğit, E. (2019). Lojistik performans ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Orta-Doğu Avrupa ülkeleri ve Türkiye örneği. Uluslararası Yönetim Eğitim ve Ekonomik Perspektifler Dergisi, 7(2), 169-177.
32. Tan, M. I., & Ibrahim, I. S. (2010). A survey on supply chain management and e-commerce technology adoption among logistics service providers in johor. International Journal of Economics and Management Engineering, 4(5), 517-522.
33. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yönetmleri, Detay Yayıncılık, Ankara.
34. Zhang, F., Yang, B., & Zhu, L. (2023). Digital technology usage, strategic flexibility, and business model innovation in traditional manufacturing firms: The moderating role of the institutional environment. Technological Forecasting and Social Change, 194, 122726.