Avrupa Birliği Üyeliği Öncesi ve Sonrasında Baltık Ülkelerinde Ekonomik Büyüme, Kişi Başı Milli Gelir ve Enflasyon Karşılaştırılması

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 122 - 137, 31.12.2025

Nida Günsan

https://doi.org/10.47138/jeaa.1742424

https://izlik.org/JA98SE89WE

Öz

SSCB’den ayrıldıktan sonra Rusya’nın hegemonyası altında kalmak istemeyen Baltık ülkeleri batı eksenli ilerlemişlerdir. Planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine geçen Baltık ülkeleri kısa sürede değişime adapte olmuşlardır. Başarılı ekonomi politikaları ile AB üyelik şartlarını sağlayan Baltık ülkeleri 2004 yılında AB’ye üye olmuşlardır. AB’ye entegre olan Baltık ülkeleri, ekonomik ve siyasi açıdan AB ülkeleri ve Batı ülkeleri ile önemli ilerlemeler kaydetmiştir. Çalışmada, Dünya Bankası ve Macro Trends veri tabanından alınan veriler doğrultusunda, 1991-2004 dönemi ve 2004 yılında AB’ye üye olan Baltık ülkelerinin 2004-2023 dönemi için ekonomik büyüme, kişi başı milli gelir ve enflasyon oranları teorik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Baltık ülkelerinin seçili makroekonomik göstergelerdeki değişimler nispeten benzerlik göstermektedir. SSCB’den ayrıldıktan sonra bazı zorluklarla karşılaşmalarına rağmen uyguladıkları başarılı ekonomik politikalar ile makroekonomik göstergelerinde olumlu gelişmeler kaydetmişlerdir. Çalışmadaki veriler 2023 yılına kadar değerlendirilmiştir. Fakat son zamanlarda artan jeopolitik gerilimler neticesinde dünyada hem ekonomik hem de siyasi belirsizlikler artmıştır. Ekonomik ve siyasi belirsizliklerin Baltık ülkelerinde nasıl etkili olacağı ise küresel düzende ortaya çıkacak olan konjonktüre bağlı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Baltık Ülkeleri , Avrupa birliği , Enflasyon , Kişi Başı Milli gelir , Ekonomik Büyüme

Economic Growth, Per Capita Income and Inflation in the Baltic States Before and After Their Accession to the European Union

https://izlik.org/JA98SE89WE

Öz

After leaving the USSR, the Baltic countries, which did not want to remain under Russia's hegemony, moved towards the West. Transitioning from a planned economy to a free market economy, the Baltic countries adapted to change quickly. The Baltic countries, which met the EU membership requirements with their successful economic policies, became members of the EU in 2004. Having integrated into the EU, the Baltic countries have made significant economic and political progress with the EU and Western countries. In this study, in line with the data obtained from the World Bank and Macro Trends database, the economic growth, per capita national income, and inflation rates of the Baltic countries, which joined the EU in 2004, for the period 1991-2004 and the period 2004-2023 are evaluated in a theoretical framework. As a result, the changes in selected macroeconomic indicators of the Baltic countries are relatively similar. Although they have faced some difficulties after leaving the USSR, they have made positive developments in their macroeconomic indicators with the successful economic policies they have implemented. The data in the study are evaluated until 2023. However, as a result of the recent geopolitical tensions, both economic and political uncertainties have increased in the world. How economic and political uncertainties will affect the Baltic countries will depend on the conjuncture that will emerge in the global order.

Anahtar Kelimeler

Baltic states , European union , ınflatıon , national ıncome per capita , economic growth

Kaynakça

• Aleksandraviciute E. (2006). Avrupa Birliği Üyelik Sürecinde Litvanya. Avrupa Birliği Üyelik Sürecinde Litvanya. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi.
• Akpınar, Ö., & Özbek, T. (2024). Eski Sovyet Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya’nın güvenlik politikaları. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(1), s. 1-22.
• Auers, D. (2015). Comparative Politics and Government of the Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania in the 21st Century, Palgrave Mcmillan: London.
• Balcı, M. (2022). AB ve NATO üyeliğinin üç Baltık ülkesine getirdikleri. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 7(14), s. 11-17.
• Bashimov, G. (2020). İhracatta ürün çeşitlendirme ve yoğunlaşma analizi: Baltık ülkeleri örneği. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 10(21), s. 45-53.
• Benkovskis, K., Kulikov, D., Paula, D., & Ruud, L. (2009). Inflation in the baltic countries. Bank of Estonia, Kroon & Economy, 1(2),s. 6-54.
• Bulut, R. (2015). SSCB’nin Dağılması ve Rusya Federasyonu’nda serbest piyasaya geçiş. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), s. 7-19.
• Credit Agrıcole Group, (2020). Lithuania economic and political overview. Erişim Adresi: https://international.groupecreditagricole.com/en/international-support/lithuania/economic-overview Erişim Tarihi: 24.11.2024.
• Dışişleri Bakanlığı(2025a).Letonya Ekonomisi Erişim Adresi: https://www.mfa.gov.tr/letonya-ekonomisi.tr.mfa Erişim Tarihi: 30.01.2025.
• Dışişleri Bakanlığı (2025b).Estonya Ekonomisi. Erişim Adresi: https://www.mfa.gov.tr/estonya-ekonomisi.tr.mfa Erişim Tarihi: 30.01.2025.
• Dışişleri Bakanlığı(2025c). Litvanya Ekonomisi. Erişim Adresi: https://www.mfa.gov.tr/litvanya-ekonomisi.tr.mfa Erişim Tarihi: 30.01.2025.
• Eravcı, A. (2020). Baltık coğrafyasının Litvanya tarihine etkisi. Journal of Socıal, Humanıtıes and Admınıstratıve Scıences, 6(27), s. 1006-1015.
• Euro Topics (2024). Estonian economy on the rocks: look to Lithuania? Erişim Adresi: https://www.eurotopics.net/en/325886/estonian-economy-on-the-rocks-look-to-lithuania Erişim Tarihi: 08.10. 2024.
• European Economıcs (2024). Economıc Forecast For Estonia. Erişim Adresi:https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-surveillance-eu-economies/estonia/economic-forecast-estonia_en Erişim Tarihi: 15.11.2024.
• Estonya Büyüme Oranları World Bank(2025b). https://databank.worldbank.org/reports.aspx?source=2&country=LTU,LVA,EST Erişim Tarihi: 28.01.2025.
• Estonya Kişi Başına Düşen Milli Gelir World Bank(2025e). https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=EE Erişim Tarihi: 25.08.2025.
• Euro Topics (2024). Estonya ekonomisi krizde: Litvanya rol model olabilir mi? Erişim Adresi: https://www.eurotopics.net/tr/325886/estonya-ekonomisi-krizde-litvanya-rol-model-olabilir-mi Erişim Tarihi: 08.10. 2024.
• Gürbüz, M., & Karabulut, M. (2009). SSCB’nin dağılmasıyla bağımsızlığına kavuşan ülkelerde sosyo-ekonomik benzerlik analizi. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 50, s. 31-50.
• Gönültaş, B.(2022). Avro Bölgesi’nde enflasyon rekor tazelerken 3 ülkede %22’nin üzerine çıktı. Erişim Adresi: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/avro-bolgesinde-enflasyon-rekor-tazelerken-3-ulkede-yuzde-22nin-uzerine-cikti/2699839 Erişim Tarihi: 01.10.2022.
• İnsamer(2025). Estonya. Erişim Adresi: https://www.insamer.com/tr/ulke-profili-estonya/ Erişim Tarihi: 29.01.2025.
• İktisadi Kalkınma Vakfı (2025a). Letonya. Erişim Adresi: https://esozluk.ikv.org.tr/?ust_id=5&id=514 Erişim Tarihi: 28.01.2025.
• İktisadi Kalkınma Vakfı (2025b). Litvanya- Krize Kemer Sıkarak Direnen Baltık Kaplanı. Erişim Adresi: https://esozluk.ikv.org.tr/?ust_id=5&id=515 Erişim Tarihi: 02.02.2025.
• Karaca, G.(2024). Litvanya Müşavirlik Raporu. Ticaret Bakanlığı. Ankara.
• Kolay ihracat (2025). Estonya. Erişim Adresi: https://www.kolayihracat.gov.tr/ulkeler/estonya Erişim Tarihi: 26.01.2025.
• Kolay ihracat (2025). Letonya . Erişim Adresi: https://www.kolayihracat.gov.tr/ulkeler/letonya Erişim Tarihi: 26.01.2025.
• Küçük, A. (2025). AB'nin Doğu Avrupa'ya genişlemesinde neoliberal politikaların etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), s. 214-234.
• Letonya Büyüme Oranları World Bank(2025a). https://databank.worldbank.org/reports.aspx?source=2&country=LTU,LVA,EST Erişim Tarihi: 27.01.2025.
• Letonya Kişi Başına Düşen Milli Gelir World Bank(2025d). https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=LV Erişim Tarihi: 25.08.2025.
• Litvanya Büyüme Oranları World Bank(2025c). https://databank.worldbank.org/reports.aspx?source=2&country=LTU,LVA,EST Erişim Tarihi: 28.01.2025.
• Litvanya Kişi Başına Düşen Milli Gelir World Bank (2025f). https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=LT Erişim Tarihi: 28.01.2025.
• Lumınor (2024) Baltıc Economıc Outlook. Erişim Adresi: https://www.luminor.lv/en/baltic-economic-outlook Erişim Tarihi: 18.09.2024.
• Macro Trends (2025a). Letonya Enflasyon Oranları. https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/LVA/latvia/inflation-rate-cpi Erişim Tarihi: 28.01.2025.
• Macro Trends (2025b). Estonya Enflasyon Oranları.https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/EST/estonia/inflation-rate-cpi Erişim Tarihi: 28.01.2025.
• Macro Trends (2025c). Litvanya Enflasyon Oranları https://www.macrotrends.net/global-metrics/countries/LTU/lithuania/inflation-rate-cpi Erişim Tarihi: 29.05.2025.
• Ministry of Economics Republic of Latvia (2024). Macroeconomıc revıew of latvıa. Erişim Adresi: https://www.em.gov.lv/en/media/20010/download?attachment
• Müller, M.(2023). Madis Müller: Why is inflation so high and so different in different euro area countries? Erişim Adresi: https://www.eestipank.ee/en/press/madis-muller-why-inflation-so-high-and-so-different-different-euro-area-countries-03032023 Erişim Tarihi: 03.03.2023.
• MFA(2022). Litvanya’nın Ekonomik Görünümü Erişim Adresi: https://vilnius-be.mfa.gov.tr/Mission/ShowInfoNote/397993 Erişim Tarihi: 02.12.2022.
• Oakley, S. P. (2005). War and Peace in the Baltic 1560-1790. London: Routledge.
• Oktutan, N.(2023). Baltık Ülkelerinin NATO’ya Katılımı ve Rusya Faktörü(Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bursa.
• OECD (2024), OECD Economic Outlook, Volume 2024 Issue 2, No. 116, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/d8814e8b-en.
• Önder, B. (2024). Baltık Ülkelerine Açılan İlk Kapı. Erişim Adresi: https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/ihracati-litvanyaya-yap-letonya-ve-estonya-pazarina-da-gir/738186 Erişim Tarihi: 15.04.2024.
• Huntington, S. (1996). The clash of civilizations and the remaking of world order. London: Simon & Schuster Spekke, A., Smogorzewski, K.M.(2025). Economy of Latvia. Erişim Adresi: https://www.britannica.com/place/Latvia/Political-process Erişim Tarihi: 31.01. 2025.
• Ticaret Bakanlığı (2024a). Letonya Ülke Profili. Erişim Adresi: https://ticaret.gov.tr/data/5f11869b13b87614f041acda/Letonya_%C3%BClkeprofili_Kas%C4%B1m2024.pdf Erişim Tarihi 25.01.2025
• Ticaret Bakanlığı (2025b). Estonya Ülke Profili. Erişim Tarihi: https://ticaret.gov.tr/data/5f32acbe13b876874833970b/Estonya_ulke_profili_Ocak2025.pdf 25.01.2025.
• Ticaret Bakanlığı (2025c). Litvanya Ülke Profili. Erişim Tarihi: https://ticaret.gov.tr/data/5f32acbe13b876874833970b/Estonya_ulke_profili_Ocak2025.pdf 25.01.2025.
• Tulun, T.T. (2016). Baltık Ülkeleri: 25 Yıllık Başarı ve Endişe. Avrasya İncelemeleri Merkezi. Erişim Adresi: https://avim.org.tr/tr/Analiz/BALTIK-ULKELERI-25-YILLIK-BASARI-VE-ENDISE-1 Erişim Tarihi: 07.12.2016.
• Tuğrul, A. B.(2022). Baltık bölgesindeki gelişmelere ekonomik ve enerji politik bir yaklaşım. Erişim Adresi: https://euronewsport.com/baltik-bolgesindeki-gelismelere-ekonomik-ve-enerji-politik-bir-yaklasim/ Erişim Tarihi: 03.09.2022.
• Yalçıner, S. (2007). Putin dönemi Rusya Federasyonu-NATO ilişkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), s. 339-358.
• Yıldıran, M.(2022). Vergi ve Sosyoekonomik Göstergelerle OECD içinde (Ed. Ersan Öz, Selçuk Buyrukoğlu, S. Şehnaz Altunakar Mercan, Hüseyin Kutbay)Estonya ekonomisinin mali yapısı: liberal dönüşüm (1991-2021). EKİN Basım Yayın Dağıtım
• Yılmaz, S.(2023). Bağımsızlık Sonrası Dönemde Baltık Ülkelerinin Avrupa Birliği ile Bütünleşme Süreci: Litvanya Örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İzmir Katip Çelebi Üniversitesi.
• Yılmaz, E.(2024). Litvanya, yüksek ihracat potansiyeliyle ile Türkiye için birçok sektörde işbirliği imkanı sunuyor. Erişim Tarihi: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/litvanya-yuksek-ihracat-potansiyeliyle-turkiye-icin-bircok-sektorde-isbirligi-imkani-sunuyor/3254769 26.01.2025.
• Zekeriya, A. (2024). Sovyetler Birliği’nin Dağılmasının Sosyoekonomik Etkileri.Erişim Adresi: https://tasam.org/tr-tr/Icerik/72626/sovyetler_birliginin_dagilmasinin_sosyoekonomik_etkileri Erişim Tarihi: 07.09.2024.
• WITS (2022). Letonya ihracat-ithalat rakamları. Erişim Adresi: Latvia Trade Statistics | WITS Erişim Tarihi: 23.07.2025.
• WITS (2022). Estonya ihracat-ithalat rakamları. Erişim Adresi: https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/EST Erişim Tarihi: 23.07.2025.
• WITS (2022). Litvanya ihracat-ithalat rakamları. Erişim Adresi: Lithuania Trade Statistics | WITS 23.07.2025.