Finansal Yenilikler ve Para Politikası İlişkisi: Türkiye Örneği

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 259 - 270, 31.12.2025

Şerafettin Ararat , Gürçem Özaytürk

https://doi.org/10.47138/jeaa.1810104

Öz

Son yarım yüzyılda, dünyada hızla artan ekonomik büyüme, küreselleşme ve finansal serbestleşme süreci yaşanmış ve ülke otoriteleri bu süreci para politikası araçlarıyla yönlendirmeye çalışmışlardır. Ekonomik büyümenin ihtiyaç duyduğu yatırımlar, finansal piyasalarda yaratılan fon fazlasıyla desteklenmeye çalışılmış, dolayısıyla finansal sektör hızla gelişim göstermiştir. Teknolojik gelişmelerin, artan rekabetin ve uygulanan para politikalarının etkisi ile finansal sektör, devamlı bir yenilik süreci geçirmiş ve finansal araç çeşitliliğini arttırmıştır. Ancak artan finansal yeniliklerin ekonomik ve sosyal kalkınma için sunduğu yeni fırsatların yanı sıra para politikaları üzerinde yaratacağı yeni zorluklar ve riskler de belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de 2014:1-2022:4 arası dönem verileri kullanılarak finansal yenilikler ve uygulanan para politikası araçları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu kapsamda çalışmada, finansal yenilik göstergesi olarak kredi kartı kullanım hacmi, para politikası göstergesi olarak ise politika faiz oranı değişkeni kullanılarak Granger, Todo Yamamato ve Fourier Todo Yamamato Nedensellik Testi uygulanmıştır. Her iki nedensellik testinden elde edilen sonuçlar, finansal yeniliklerden para politikasına doğru bir nedensellik ilişkisi olmadığını göstermektedir. Ancak yapılan Granger nedensellik test sonucuna göre, para politikasından finansal yeniliklere doğru tek yönü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Finansal Yenilikler , Para Politikası , Türkiye

The Relationship of Financial Innovations and Monetary Policy: The Case of Türkiye

Öz

In the last half century, the world has experienced a process of rapidly increasing economic growth, globalization and financial liberalization, and country authorities have tried to direct this process through monetary policy tools. The investments needed for economic growth were tried to be supported by the excess funds created in the financial markets, and therefore the financial sector developed rapidly. With the impact of technological developments, increasing competition and implemented monetary policies, the financial sector has undergone a continuous innovation process and increased the diversity of financial instruments. However, in addition to the new opportunities offered by increasing financial innovations for economic and social development, the new challenges and risks they will create on monetary policies remain unclear. The aim of this study is to examine the relationship between financial innovations and implemented monetary policy instruments in Türkiye using data for the period between 2014:1-2022:4. In this context, the Granger and Todo Yamamato Causality Test was applied in the study, using the credit card usage volume as a financial innovation indicator and the policy interest rate variable as a monetary policy indicator. The results obtained from both causality tests show that there is no causality relationship from financial innovations to monetary policy. However, according to the results of the Granger causality test, a single-direction causality relationship was detected from monetary policy to financial innovations.

Anahtar Kelimeler

Financial Innovations , Monetary Policy , Türkiye.

Kaynakça

• Apanisile, O. T., & Osinubi, T. T. (2020). Financial development and the effectiveness of monetary policy channels in Nigeria: a DSGE approach. Journal of African Business, 21(2), 193-214.
• Aslan, B. (2015). Finansal gelişme ve yeniliklerin para politikası üzerine etkisi: Türkiye örneği (Doctoral dissertation, Anadolu University (Turkey)).
• Bhattarai, S., Chatterjee, A., & Park, W. Y. (2021). Effects of US quantitative easing on emerging market economies. Journal of Economic Dynamics and Control, 122, 104031.
• Bernoth, K., Gebauer, S., & Schäfer, D. (2017). Monetary policy implications of financial innovation: In-depth analysis (No. 120). DIW Berlin: Politikberatung kompakt.
• Błach, J. (2011). Finansal yenilikler ve modern finansal sistemdeki rolleri-problemin tanımlanması ve sistematikleştirilmesi. e-Finanse: Financial Internet Quarterly, 7(3), 13-26.
• Christopoulos, D. K., & León-Ledesma, M. A. (2010). Smooth breaks and non-linear mean reversion: Post-Bretton Woods real exchange rates. Journal of International Money and Finance, 29(6), 1076-1093.
• Dabrowski, M. (2017). Potential impact of financial innovation on financial services and monetary policy. CASE Research Paper, (488).
• DeJong, D. N., Nankervis, J. C., Savin, N. E., & Whiteman, C. H. (1992). The power problems of unit root test in time series with autoregressive errors. Journal of econometrics, 53(1-3), 323-343.
• Erdoğan, S. (2004). İktisat politikası uygulamaları üzerindeki etkileri açısından yeni ekonomi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 38-48.
• Evgenidis, A., & Papadamou, S. (2021). The impact of unconventional monetary policy in the euro area. Structural and scenario analysis from a Bayesian VAR. International Journal of Finance & Economics, 26(4), 5684-5703.
• Horne, J.C. (1985). Of financial innovations and excesses. The Journal of Finance, 40(3), 621-625.
• Inoue, T., & Okimoto, T. (2022). International spillover effects of unconventional monetary policies of major central banks. International Review of Financial Analysis, 79, 101968.
• Işığıçok, E. (1994). Zaman serilerinde nedensellik çözümlemesi: Türkiye'de para arzı ve enflasyon üzerine amprik bir araştırma. Uludağ Üniversitesi Basımevi.
• Johnson, M. H. (2001). Guides to monetary policy in a global economy. Cato J., 21, 177.
• Kaplan, C. (1999). Finansal Yenilikler ve Piyasalar Üzerine Etkileri: Türkiye Örneği. Ankara: T.C.M.B. Araştırma Genel Müdürlüğü, Tartışma Tebliği No: 9910, 1-31.
• Krause, S., & Rioja, F. (2006). Financial development and monetary policy efficiency. Emory Economics, 613(158), 100-121.
• Kwiatkowski, D., Phillips, P. C., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root: How sure are we that economic time series have a unit root?. Journal of econometrics, 54(1-3), 159-178.
• Kara, M., & Afsal, M. Ş. (2018). TCMB’nin Fiyat İstikrarına Yönelik Uyguladığı Para Politikası Araçlarının ve Aktarım Kanallarının Etkinliği. International Journal of Social Science Research, 7(2), 275-290.
• Mishra, P. K., & Pradhan, B. B. (2008). Financial innovation and effectiveness of monetary policy. Available at SSRN 1262657.
• Mujuri, B. M., Kibet, L., & Kiprop, S. (2018). Effect of financial innovation on money demand in Kenya. Journal of Economics and Sustainable Development, 9(16), 163-182.
• Nazlıoğlu, S., Görmüş, NA, & Soytaş, U. (2016). Petrol fiyatları ve gayrimenkul yatırım ortaklıkları (GYO'lar): Kademeli kaymalı nedensellik ve oynaklık aktarım analizi. Enerji Ekonomisi, 60, 168-175.
• Nyamongo, E., & Ndirangu, L. N. (2013). Financial innovations and monetary policy in Kenya.
• Oktayer, A. (2011). Finansal yenilikler ve para talebi. Maliye Dergisi, 160(1), 351-368.
• Özmen, Ş. (2012). Ağ Ekonomisinde Yeni Ticaret Yolu: e-ticaret. İstanbul Üniversitesi Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
• Öztürk, N., & Alp, E. A. (2021). Türkiye’de Yeni Para Politikası Uygulamaları ve Bu Kapsamda Kullanılan Finansal Araçların Analizi. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1-32.
• Rehman, S. U., Khan, S. N., Subhani, W., Mehboob, I., Yaseen, M. N., & Qayoom, A. (2023). Impact of Distributed Ledger Technology (DLT) and Fintech Investment on Central Bank Policy and Monetary Policy Effectiveness. Bulletin of Business and Economics (BBE), 12(3), 202-210.
• Safdar, S., & Khanm, A. (2013). Financial innovation and monetary policy transmission mechanism in Pakistan. International Journal of Development and Sustainability, 2(1), 390-397.
• Söylemez, S.A. (2004). Teknoloji ve Para Politikaları, Muğla Üniversitesi, SBE Dergisi, 13, 55-73.
• Tuncer, P. N. (2004). Elektronik paranın banknot kullanımına olası etkileri. TCMB Uzmanlık Tezi.