Yaşanan Şiddet Olaylarının Sosyal Medyada Görünür Olmasının Kadınların Kamusal Alandan Soyutlanması Üzerine Etkisi (Şırnak Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme)

Öz

Medya ve ona özgül sosyal medya bireylerin ve toplumların yaşamlarını temsil eden, aktaran bir iletişim ortamı ve aracı olmanın yanı sıra bireyleri, toplumları ve onların yaşamlarını biçimlendirici, dönüştürücü bir rol de oynamaktadır. Özellikle iletişim ve internet teknolojilerinde yaşanan hızlı dönüşümlere paralel şekilde hem niceliksel hem de niteliksel anlamda hızla değişen, dönüşen ve geleneksel kamusal alana alternatif dijital bir kamusal alana da evrilen sosyal medya; geleneksel medyanın tabi olduğu kural, kısıtlama ve yasakların olmadığı bir alan olduğu için her türlü fikir ve enformasyonun tüm boyutlarıyla sansürsüz bir şekilde paylaşılabildiği dolayısıyla bu yönüyle birey ve toplum üzerinde belirleyici etkisi olan bir alan olmaktadır. Bu çalışma geleneksel kamusal alanda yaşanan şiddet olaylarının internet/iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerle alternatif bir kamusal alan olma niteliğine erişen, sansürden uzak bir işleyişe sahip olan sosyal medyada yansı(tıl)ma biçimi ile bunun kadınların geleneksel kamusal alandan soyutlanması üzerindeki etkisini nicel bir araştırmayla ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu çerçevede Şırnak Üniversitesi’nde eğitim gören iki yüz kız öğrenci üzerinde yapılan araştırmanın sonucunda şiddet olaylarının sosyal medyada görünür olmasının kadınları gece sokağa yalnız çıkmaktan alıkoyduğu, güven duygularını zedelediği, şiddeti sıradanlaştırıp meşrulaşmasına neden olduğu sonucuna varılmıştır. Böylece çalışmanın amacı olan şiddetin sosyal medyada görünür olmasının kadınların kamusal alandan soyutlanmasına etkisi de ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• iddet
• Kadın
• Sosyal Medya
• Kamusal Alan
• Şırnak Üniversitesi

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. Bu makale, 3. Uluslararası Korkut Ata Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde sözlü olarak sunulan ancak tam metni yayımlanmayan ‘‘Yaşanan Şiddet Olaylarının Sosyal Medyada Görünür Olmasının Kadınların Kamusal Alandan Soyutlanması Üzerine Etkisi (Şırnak Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme)” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek ve kısmen değiştirilerek üretilmiş hâlidir. Bu araştırma için etik kurul izni Şırnak Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun onayı ile 31.12.2024 tarihinde 118234 numaralı kararıyla alınmıştır.

The Impact of Social Media Visibility of Violence Incidents on the Isolation of Women from the Public Sphere (A Study on Şırnak University Students)

Öz

Media and specifically social media, serves as a communication medium and tool that represents and conveys the lives of individuals and societies, while also playing a shaping and transformative role in shaping individuals, societies, and their lives. Particularly in parallel with the rapid transformations in communication and internet technologies, social media, which is rapidly changing and transforming both quantitatively and qualitatively, and evolving into a digital public sphere as an alternative to the traditional public sphere, is an area where all kinds of ideas and information can be shared uncensored in all their dimensions, as it is free from the rules, restrictions, and prohibitions that traditional media is subject to. Therefore, it has a decisive impact on individuals and society. This study aims to quantitatively investigate how violent events in the traditional public sphere are reflected in social media, which has become an alternative public sphere with its uncensored operation due to developments in internet/communication technologies, and its impact on the isolation of women from the traditional public sphere. In this context, a study conducted on two hundred female students studying at Şırnak University concluded that the visibility of violent incidents on social media prevents women from going out alone at night, undermines their sense of security, and normalizes and legitimizes violence. Thus, the study's aim, which is to demonstrate the impact of the visibility of violence on social media on the isolation of women from the public sphere, has also been revealed.

Anahtar Kelimeler

• Violence
• Women
• Social Media
• Public Space
• Şırnak University

Etik Beyan

It is declared that scientific, ethical principles have been followed while carrying out and writing this study, and that all the sources used have been properly cited. This article is a partially modified and improved version of the paper titled “The Effect Of The Vısıbılıty Of Vıolence Incıdents On Socıal Medıa On Women's Isolatıon From The Publıc Sphere (A Study On Şırnak Unıversıty Students)” which was presented orally at the 3rd International Korkut Ata Scientific Research Congress but the full text was not published. Ethical approval for this research was obtained from the Şırnak University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Board on December 31, 2024, with decision number 118234.

Kaynakça

1. Akçay, E. (2020). Halkla ilişkilere toplumsal yaklaşım: Kadına yönelik şiddet karşıtı dijital kampanyalar üzerine bir İnceleme. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
2. Akkaş, İ., & Uyanık, Z. (2016). Kadına yönelik şiddet. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), s. 32–42. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/184934
3. Aktaş, A. M. (2006). Aile içi şiddet: Kadının ve çocuğun korunması. Elma yayınevi: Ankara Alikılıç, Ö., & Baş, Ş. (2019). Dijital feminizm: hashtag’in cinsiyeti. Fe Dergi, 11(1), s. 89–111. https://dergipark.org.tr/tr/pub/federgi/article/579180
4. Aslanova, K. (2014). Medeni kanun kapsamında kadına şiddet. Uluslararası Hakemli Beşeri ve Akademik Bilimler Dergisi, 3(8), s. 52. https://www.researchgate.net/publication/267574085_Medeni_Kanun_Kapsaminda_Kadina_Yonelik_ Siddet Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.asecib.ase.ro/mps/Bandura_SocialLearningTheory.pdf
5. Baudrillard, J. (1981). Simulacres et simulation. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://monoskop.org/images/4/4b/Baudrillard_Jean_Simulacres_et_simulation_1981.pdf
6. Baygal, A. (2012). Şiddetin aile içi görünümleri. Adak (Ed.), Değişen toplumda değişen aile (s, 181–185) içinde. Siyasal kitabevleri: Ankara
7. Bezirgan Arar, Y. (2017). Kadın cinayetlerinde şiddeti sergilemek: Şefika Etik vakası üzerine bir inceleme. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 4(14). https://dergipark.org.tr/tr/pub/ekiad/article/629626
8. Castells, M. (2013). İsyan ve umut ağları: İnternet çağında toplumsal hareketler (E. Kılıç, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları: İstanbul.

9. Chabaud-Rychter, D., & Gardey, D. (Eds.). (2002). L’engendrement des choses. Des hommes, des femmes et des techniques. Editions des archives contemporaines. https://www.researchgate.net/publication/266617668_L'engendrement_des_choses_Des_hommes_des_femmes_et_des_techniques_Paris_Editions_des_archives_contemporaines
10. Çalışkan, O. (2014). Kamusal alan bağlamında ağ toplumu ve yeni kamusal alan arayışı. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 1(1), s. 41-62. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iled/article/194398
11. Davison, W. P. (1983). The third-person effect in communication. Public Opinion Quarterly, 47(1), 1-15. https://www.jstor.org/stable/2748702 https://archive.org/login?referer=https%3A%2F%2Farchive.org%2Fdetails%2Funresponsivebyst0000lata
12. Demez, G. (2005). Kabadayıdan sanal delikanlıya: Değişen erkek imgesi. Babil yayınları: İstanbul.
13. Demir, Ş., & Sesli, M. (2007). Kamusal alan (Türkiye’de kamusal alan kavramlaştırılmasının muhtevası: tektiplilik mi, çoğulculuk mu?). Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(1), s. 273-292. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gopsbad/article/616290
14. Dinç, M. (2018). Türkiye’de yeni medya ve dijital aktivizm: #sendeanlat örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Doğu Akdeniz Üniversitesi.
15. Donovan, J. (2001). Feminist teori (A. Bora ve diğerleri, Çev.). İletişim yayınları: İstanbul.
16. Drabman, R. S., & Thomas, M. H. (1974). Does media violence desensitize children to violence in real life? Journal of Personality and Social Psychology, 30(3), 416–422. https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fh0036439
17. Gerbner, G., Gross, L., Morgan, M., & Signorielli, N. (1980). The “mainstreaming” of America: Violence profile no. 11. Journal of Communication, 30(3), 10-29. https://www.scribd.com/document/757922790/Gerbner-G-Gross-L-Morgan-M-Signorielli-N-1980a-The-mainstreaming-of-America
18. Goffman, E. (1974). Frame analysis: An essay on the organization of experience. Harvard University Press.
19. Gökkaya Bilican, V. (2011). Türkiye’de kadına yönelik ekonomik şiddet. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(2), s. 101–112. https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php?pdf=0018203&lng=0
20. Gümüş, S. (2023). Sosyal medyanın kamusal alan temsiliyeti üzerine bir tartışma. 4. BOYUT Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, (22), s.21-48. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dortboyut/article/1264171
21. Habermas, J. (1997). A Berlin republic: writings on Germany. University of Nebraska Press: USA Işık, M. (2012), Kitle İletişim teorilerine giriş, 4. Baskı. Eğitim Yayınevi: Konya
22. Kağıtçıbaşı, Ç. (1990). İnsan, aile, kültür. Remzi kitabevi. İstanbul
23. Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1973). Uses and gratifications research. The Public Opinion Quarterly, 37(4), 509-523. https://doi.org/10.1086/268109
24. Kaya, Ş. (2018). Kadın ve sosyal medya. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(2), s. 563-576. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jss/article/363932
25. Kergoat, P., Picot, C., & Lada, E. (2009). Zanaat, meslek, iş. G. Acar-Savran (Çev.), Eleştirel feminizm sözlüğü (s. 366–377) içinde. Kanat basım. İstanbul
26. Lamoureux, D. (2009). Kamusal/özel. G. Acar-Savran (Çev.), Eleştirel feminizm sözlüğü. Kanat basım. İstanbul Morgan, M., & Shanahan, J. (2010). The state of cultivation. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 54(2), 337-355. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08838151003735018
27. Moroğlu, N. (2012). Kadına yönelik şiddetin önlenmesi 6284 sayılı yasa ve İstanbul Sözleşmesi. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (99), s.357-380. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://portal.ubap.org.tr/app_themes/dergi/2012-99-1169.pdf
28. Özkan, S., Türkcü, S. G., Kayhan, Ö., Ak, P. S., & Sevil, Ü. (2018). Functional status of women and their partners after childbirth. International Journal of Assessment Tools in Education, 5(3), s.510-523. https://dergipark.org.tr/en/pub/ijate/article/443222
29. Polat, O. (2017). Şiddet. Seçkin yayıncılık: Ankara
30. Postman, N. (1985). Amusing ourselves to death: Public discourse in the age of show business. Viking. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://interesi.wordpress.com/wp-content/uploads/2017/10/amusing.pdf
31. Salies, P. C. (2009). Toplumsal meslek kategorileri. G. Acar-Savran (Çev.), Eleştirel feminizm sözlüğü.Kanat basım: İstanbul
32. Sarıoğlu, E. B. (2020). Sosyal medyada adalet kavramı: kadına ve çocuğa yönelik şiddetin sosyal medyadaki yansımaları.
33. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergisi, s.314. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/article/664868 Sevil, Ü., & Çetinkaya, E. (2018). Toplumsal cinsiyet. Ü. Sevil & A. Gürkan (Ed.), Her alanda kadın olmak. Nobel Tıp kitabevleri: Ankara
34. Sontag, S. (2003). Regarding the pain of others. Farrar, Straus and Giroux. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://monoskop.org/images/a/a6/Sontag_Susan_2003_Regarding_the_Pain_of_Others.pdf
35. Surette, R. (2014). Media, crime, and criminal justice: Images, realities, and policies. Cengage Learning. https://scholar.google.com/scholar_lookup?title=Predator+criminals+as+media+icons&author=R+Surette&publication_year=1995&pages=131-158
36. Şenol, D., & Yıldız, S. (2013). Kadına yönelik şiddet algısı: Kadın ve erkek bakış açılarıyla. Mutlu Çocuklar Derneği Yayınları: Ankara
37. Şimşek, A. (2018a). Araştırma modelleri. A. Şimşek (Ed.), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (s.91-92) içinde Anadolu Üniversitesi yayını: Eskişehir.
38. Şimşek, A. (2018b). Evren ve örneklem. A. Şimşek (Ed.), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (s.117-118) içinde Anadolu Üniversitesi yayını: Eskişehir.
39. Tatlılıoğlu, K., & Küçükköse, İ. (2015). Türkiye’de kadına yönelik şiddet: nedenleri, koruma, önleme ve müdahale hizmetleri. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(13), s. 194–209. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/197282
40. Türkoğlu, K., & Ünlü, S. (2021). Yazılı basında kadına şiddet çalışmaları üzerine bir değerlendirme. Spor Eğitim ve Çocuk Dergisi, 1(1), s. 27–43. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://pdf.journalagent.com/secjour/pdfs/SEC_1_1_27_43.pdf
41. Uluocak, Ş., Gökulu, G., Bilir, O., Karacık, N. E., & Özbay, D. (2014). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve kadına yönelik şiddet. Paradigma Akademi yayınları. Çanakkale
42. World Health Organization. (2021). Violence against women prevalence estimates, 2018. https://www.who.int/publications/i/item/9789240022256 (Erişim Tarihi: 02.04.2025).
43. Yetim, D., & Şahin, E. M. (2008). Aile hekimliğinde kadına yönelik şiddete yaklaşım. Aile Hekimliği Dergisi, 2(2), s. 48–53. https://avesis.comu.edu.tr/yayin/213b4213-7795-4447-85f0-4408ded5a977/aile-hekimliginde-kadina- yonelik-siddete-yaklasim
44. Yönten Balaban, A. (2020). Kadına yönelik şiddet. N. Ertürk Keskin, A. Yönten Balaban, C. Yıldırım & D. Ç. Şimşek (Eds.), Eşitlik yolunda. Nobel yayınları: Ankara