Araştırma Makalesi

Baran ve Sweezy'de Emperyalizm ve İktisadi Kavramlar

Cilt: 7 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Baran ve Sweezy'de Emperyalizm ve İktisadi Kavramlar

Öz

Emperyalizm kuramlarının ortaya ilk atıldıkları dönemden günümüze kadar önemli değişimler geçirdikleri açıktır. Bu dönüşümlerin önemli bir uğrağı olarak Baran ve Sweezy’nin çalışmaları göze çarpmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Baran ve Sweezy’nin geliştirdikleri emperyalizm yaklaşımlarını, kendilerinden önce gelen kuramlarla farklılaştıran ekonomi-politik kavramsal tercihlerini açığa çıkarmaktır. Baran ve Sweezy’nin kapitalizm ile emperyalizm arasındaki ilişkiyi farklıştıran katkılarını açığa çıkarmak için, temel eserlerinde emperyalizm alanının seyrine doğrudan müdahele anlamına gelen bölümleri analize tabi tutulmuştur ve ikilinin farklı dönemlerde yaptıkları analizler karşılaştırılmıştır. Sweezy, Baran’dan önce yaptığı çalışmasında, klasik kuramcıların kavram dünyasına yakın bir teori inşa etmeye çalışmıştır. Geç dönemde Baran ile birlikte geliştirecekleri ve kendinden sonraki kuşaklar üzerinde etkili olacak teorinin pek çok unsuru, nüve halinde bu erken çalışmasında mevcuttur. Baran’ın etkisiyle birlikte bu katkılar olgunlaşmış, “az-gelişmişlik”, “mekez-çevre”, “bağımlılık” gibi kavramların emperyalizm tartışmasına kazandırılmasında etkili olmştur. Bu çalışma bağlamında Sweezy’nin “Kapitalist Gelişme Teorisi” (1942) adlı kitabında iktisadi süreçlerle emperyalizm arasındaki ilişkiye nasıl baktığını serimleyip, daha sonra da Baran’ın Sweezy ile bir araya gelmeden öce kaleme aldığı “Büyüme’nin Ekonomi Politiği” adlı çalışmasında aynı ilişkiyi nasıl gösterdiğini analiz edeceğiz. Son olarak, 1966 yılında birlikte yazdıkları “Tekelci Sermaye” kitabında, argümanlarının aldığı son biçimi analiz edip özgün yanlarını ortaya koymaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Andresson, J. O, (2004), “Emperyalizm”, Çeviren İlker Kabran, Conatus Çeviri Dergisi, Emperyalizm Yeni Emperyalizm İmparatorluk, 1(2), 5-17.
  2. Bahçe, S. (2014). John Atkinson Hobson: Sapkın Haberci ve Unutulmuş. SBF Dergisi, 69 (1), s. 1-41.
  3. Baran, P. (1976). The Political Economy of Growth. Penguin Books: Harmondsworth.
  4. Baran, P. ve Sweezy P. (2007). Tekelci Sermaye, (Gülsüm Akalın çev.). Kalkedon Yayınları: İstanbul.
  5. Brewer, A. (1990). Marxist Theories of Imperialism: A Critical Survey. Routledge: Penguin Books.
  6. Brown, M. B. (1972). A Critique of Marxist Theories of Imperialism. Sutcliffe, B. & Owen E. R. J. (Ed), Studies in The Theories of Imperialism. (s. 35-71). Longman: London.
  7. Callinicos, A. (2014). Emperyalizm ve Küresel Ekonomi Politik, (İlkay Ata çev.). Phoenix Yayınları: Ankara Engels, F. (2010). Anti Dühring, (Kenan Somer). Sol Yayınları: Ankara.
  8. Gökten, Y. S. (2017). Marksist Emperyalizm Teorileri Üzerine Bir Değerlendirme. Fiscaoeconomia, vol.2(1), 1-19.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İktisadi Düşünceler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mart 2025

Kabul Tarihi

24 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kazak, A. R. (2025). Baran ve Sweezy’de Emperyalizm ve İktisadi Kavramlar. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 7(1), 33-47. https://doi.org/10.47138/jeaa.1663449

İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY) ile lisanslanmıştır.