Post-Earthquake Social Life Perception Scale: Validity and Reliability Study

Yıl 2025, Sayı: 72, 40 - 58, 15.12.2025

Mehmet Fatih Güloğlu , Muhammet Aykuthan Ulusoy

https://doi.org/10.26650/JECS2025-1671932

Öz

The Kahramanmaraş earthquakes of February 6, 2023 in Türkiye displaced the socially embedded structure of spaces due to significant material losses and human fatalities. The earthquakes destroyed symbolically valuable and emotionally comforting “lived spaces”. The displacement of the taken-for-granted world likely transformed individuals’ emotional states, perceptions of space, and perspectives toward social relationships. This study aims to develop a valid and reliable scale to measure adults’ perceptions of social life after the earthquake (Post-Earthquake Social Life Perception Scale, PESLPS). The study sample consisted of individuals residing in the container cities of Kahramanmaraş and Hatay. The results indicated that the final scale comprises 10 items across three dimensions (perception of container city, emotional state, and social relationships), explaining 51.62% of the total variance. Confirmatory factor analysis supported the three-factor structure with acceptable fit indices (χ²/df = 1.536; RMSEA = .037; SRMR = .0531; TLI = .921; CFI = .946; GFI = .976). The Cronbach’s alpha reliability coefficients were adequate, with a value of .889 for the entire scale. These findings demonstrate that the PESLPS possesses acceptable levels of validity and reliability. Given Türkiye’s susceptibility to earthquakes, developing such a scale presents significant societal benefits.

Anahtar Kelimeler

Earthquake , Container city , Post-Earthquake Social Life Perception Scale (PESLPS) , Social relationship , Türkiye.

Etik Beyan

Ethics approval was obtained from Kilis 7 Aralık University Social and Human Sciences Scientific Research Publication Ethics Board (Date: 13.10.2023, Decision: 09).

Destekleyen Kurum

TUBİTAK 1001 project.

Proje Numarası

223K007

Teşekkür

This study has been funded under the TUBITAK 1001 program with the project number 223K007. We acknowledge TUBITAK for their support.

Kaynakça

• Aldrich, D. P. (2012). Building resilience: Social capital in post-disaster recovery. University of Chicago Press. google scholar
• Aslan, A. (2023). İlişkisel sosyoloji bağlamında Kahramanmaraş depremleri - Göç - Göçmetre. İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi, 3(1), 66-75. google scholar
• Ayyıldız, H., & Cengiz, E. (2006). PazarLama modelleri testinde kullanılabilecek Yapısal eşitlik modeli (YEM) üzerine kavramsal bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 63-84. google scholar
• Bates, F. L., & Peacock, W. G. (1987). Disasters and sociaL change. In R. R. Dynes, B. De Marchi, & C. PeLanda (Eds.), The sociology of disasters (pp. 291-330). Franco AngeLi Press. google scholar
• Berg, B. L. (2001). Qualitative research methods for the social sciences. Allyn & Bacon. google scholar
• Berger, P., & Luckmann, T. (2008). Gerçekliğin sosyal inşası (V. S. ÖğütLe, Trans.). Paradigma Yayınları. google scholar
• Birkök, M. C., & Eroğlu, C. (2004). 17 Ağustos Marmara depremi sonrası Adapazarı’nda sosyal Yapı problemleri: Bilişim ölçekleriyle sosyolojik değerlendirmeler. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-20. google scholar
• Bozkurt, V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası, 14(1), 77-99. google scholar
• Brooks, H., Rushton, K., WaLker, S., Lovell, K., & Rogers, A. (2016). OntoLogicaL security and connectivity provided by pets: A study in the self-management of the everyday Lives of people diagnosed with a Long-term mental health condition. BMC Psychiatry, 16, 1-12. https://doi.org/10.1186/s12888-016-1111-3 google scholar
• Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). The Guilford Press. google scholar
• Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör anaLizi: TemeL kavramLar ve öLçek geLiştirmede kuLLanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 8(4), 470-483. google scholar
• BYrne, B. M. (2001). Structural equation modeling with AMOS. Lawrence Erlbaum Associates. google scholar
• Chan, C. L., Wang, C. W., Ho, A. H., Qu, Z. Y., Wang, X. Y., Ran, M. S., Mao, W. J., Lu, B. Q., Zhang, B. Q., & Zhang, X. L. (2012). Symptoms of post-traumatic stress disorder and depression among bereaved and non-bereaved survivors foLLowing the 2008 Sichuan earthquake. Journal of Anxiety Disorders, 26(6), 673-679. https://doi.org/l0.1016Zi.ianxdis.2012.05.002 google scholar
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge. google scholar
• Çakın, B., & ALMaidaLawi, R. (2025). Unsettled ground, unsettLed Lives: The ontological (in)securities of SYrian refugees in the shadow of Turkey’s 2023 earthquake. Journal on Migration and Human Security, 13(2), 257-275. https://doi.org/10.1177/23315024241291830 google scholar
• Çerezci, E. T. (2010). Yapısal eşitlik modelleri ve kullanılan uyum iyiliği indekslerinin karşılaştırılması [UnpubLished doctoraL disser-tation]. Retrived From: https://tez.Yok.gov.tr/ULusaLTezMerkezi/tezDetaY.isp?id=ivG_VvC3zuI1_m8auOOW8g&no=HFR4sbeaBPwGK 872n7RfQA google scholar
• ÇokLuk, Ö., ŞekercioğLu, G., & BüYüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi YaYıncıLık. google scholar
• De VeLLis, R. F. (2003). Scale development: Theory and applications (2nd ed., VoL. 26). Sage PubLications. google scholar
• Demir, E., & Gülerce, H. (2023). Belirsizlik içinde belirsizlik: Deprem nedeniyle ikinci defa zorunlu göç Yaşayan kadınlar. In F. Çakı & K. Canatan (Eds.), Deprem ve toplum: Toplumbilimsel projeksiyonlar (pp. 299-314). Çizgi Kitabevi. google scholar
• Demirci, K., & Avcu, T. (2021). Afet süreçLerinde kadın bireYLerin Yaşadığı sorunLar ve çözüm öneriLeri: İzmir iLi örneği. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 11(1), 86-105. google scholar
• Dündar, H. Ç. (2023). 6 Şubat Kahramanmaraş depremLerinin iş dünYasına etkiLeri. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 2(4), 262-281. google scholar
• Erdem, T. (2023). 6 Şubat 2023 depremini sosyoloiik açıdan okumak. https://www.sde.org.tr/tevfik-erdem/geneL/6-subat-2023-depremini-sosyoloiik-acidan-okumak-kose-Yazisi-29631 google scholar
• Fırat, M. (2022). Deprem ve toplumsal etkileri. Tezkire Dergisi, 31 (80), 47-72. google scholar
• FieLd, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage PubLications. google scholar
• Fox, G. L., Benson, M. L., DeMaris, A. A., & Van WYk, J. (2002). Economic distress and intimate violence: Testing familY stress and resources theories. Journal of Marriage and Family, 64(3), 793-807. google scholar
• Harrington, D. (2009). Confirmatory factor analysis. Oxford UniversitY Press. google scholar
• Hori, A., TsumuraYa, K., Kanamori, R., Maeda, M., Yabe, H., & Niwa, S. (2014). Report from Minamisoma CitY: DiversitY and complexitY of psYchological distress in local residents after a nuclear power plant accident. Seishin Shinkeigaku Zasshi, 116(3), 212-218. google scholar
• Giddens, A. (2010a). Modernliğin sonuçları (E. Kuşdil, Trans.). AYrıntı YaYınları. google scholar
• Giddens, A. (2010b). Mahremiyetin dönüşümü (İ. Şahin, Trans.). AYrıntı YaYınları. google scholar
• Goffman, E. (2012). Günlük yaşamda benliğin sunumu (B. Cezar, Trans.). Metis YaYınları. google scholar
• Güler, A., Gül, S., & Yıldırım, M. (2024). Social comparison, resilience, life satisfaction, depression, and anxietY among earthquake survivors in Turkey. International Journal of Disaster Risk Reduction, 105, 104426. https://doi.org/10.1016Zj.iidrr.2024.104426 google scholar
• Güloğlu, M. F. (2022). Baba otoritesi: Bir aile sosyolojisi denemesi. SakarYa Üniversitesi Yayınları. google scholar
• Kalaycı, Ş. (2010). Faktör analizi. In Ş. Kalaycı (Ed.), SPSS uygulamaları çok değişkenli istatistik teknikleri (pp. 321-331). Asil Yayıncılık. google scholar
• Karaağaç, H. (2023). Hastane afet yönetim sürecinde tıbbi sosyal hizmet uygulamaları: Kahramanmaraş depremleri üzerine bir değerlendirme. Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 1154-1166. https://doi.org/l0.3534l/afet.1282653 google scholar
• Kaygalak, İ. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin demografik ve ekonomik etkilerinin coğrafi analizi. Türk Coğrafya Dergisi, 83, 101 114. https://doi.orgZ10.17211Ztcd.1320312 google scholar
• Kawachi, I., & Berkman, L. F. (2001). Social ties and mental health. Journal of Urban Health, 78(3), 458-467. https://doi.org/10.1093/ iurban/78.3.458 google scholar
• Khan, M. T. I., Anwar, S., Sarkodie, S. A., Yaseen, M. R., & Nadeem, A. M. (2023). Do natural disasters affect economic growth? The role of human Capital, foreign direct investment, and infrastructure Dynamics. Heliyon, 9(i), e12911. https://doi.orgZ10.1016Zj.helİYon. 2O23.e12911 google scholar
• Klomp, J., & Valckx, K. (2014). Natural disasters and economic growth: A meta-analysis. Global Environmental Change, 26, 183-195. google scholar
• Lafollette, H. (1997). Kişisel ilişkiler: Sevgi, kimlik ve ahlak (F. Lekesizalın, Trans.). Ayrıntı Yayınları. google scholar
• Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575. google scholar
• Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi (I. Ergüden, Trans.). Sel Yayıncılık. google scholar
• Ntoumanis, N. (2005). A step-by-step guide to SPSS for sport and exercise studies. Taylor and Francis. google scholar
• Özabacı, N. (2011). İlişki niteliği ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(162), 159-167. google scholar
• Paudel, J., & Ryu, H. (2018). Natural disasters and human capital: The case of Nepal’s earthquake. World Development, 111, 1-12. https:// doi.org/10.1016/i.worlddev.2018.06.019 google scholar
• Peternal, L., & Podied, D. (2024). Container life in post-earthquake Croatia. Focaal: Journal of Global and Historical Anthropology, 2024(100), 1-14. https://doi.org/10.3167/fcl.2024.100702 google scholar
• Ricoeur, P. (2010). Başkası olarak kendisi (H. Hünler, Trans.). Doğu Batı Yayınları. google scholar
• Sakarya, D., & Güneş, C. (2013). Van depremi sonrasında travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin psikoloiik dayanıklılık ile ilişkisi. Kriz Dergisi, 21 (i), 25-32. https://doi.org/l0.150l/Kriz 0000000335 google scholar
• Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates Publishers. google scholar
• Seçer, İ. (2015). SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi. Anı Yayıncılık. google scholar
• Selçuk, N. (2024). Deprem sonrası ortaya çıkan dayanışma ağları ve gerilim hatlarının sosyoloiik analizi: 6 Şubat depremleri örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53, 21-35. https://doi.orgZ10.52642/susbed.1335814 google scholar
• Short, M. B., Kaye, S., Knight, C., Riobueno-Naylor, A., Lai, B., Elkins, S., ... Bistricky, S. L. (2023). Parental influence on child mental health post-Hurricane Harvey. Journal of Child & Adolescent Trauma, 16, 853-867. https:ZZdoi.orgZ10.1007Zs40653-023-00554-w google scholar
• Sönmez, M. B. (2022). Depremin psikoloiik etkileri, psikoloiik destek ve korkuyla baş etme. TOTBİD Dergisi, 21(3), 337-343. google scholar
• Stratta, P., & Rossi, A. (2013). Suicide in the aftermath of the L’Aquila (Italy) earthquake. Crisis, 34(2), 142-144. https:Z/doi.orgZ10.1027Z 0227-5910/a000166 google scholar
• Sztompka, P. (2003). Trust: A sociological theory. Cambridge University Press. google scholar
• Şen, S. (2023). Kahramanmaraş depremlerinin ekonomiye etkisi. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 4(1), 1-55. google scholar
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Pearson Education. google scholar
• Tekin Babuç, Z., & Gökçe, A. (2024). 6 Şubat deprem afetinin aile ve sosyal ilişkilere etkisi üzerine nitel bir analiz. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 789-813. https://doi.org/l0.47525/uLasbid.1532281 google scholar
• Tezcan, A. M. (2023). Deprem ve suç: Zelzele zenginlerine karşı terapötik topLum. In F. Çakı & K. Canatan (Eds.), Deprem ve toplum: Toplumbilimsel projeksiyonlar (pp. 413-434). Çizgi Kitabevi. google scholar
• Tezcan, A. M., & İnan, A. V. (2024). Analysing post-earthquake crime through statisticaL data: Findings from the Kahramanmaraş earth-quakes. Folklor/Edebiyat, 30 (4/1)-120 Ek. Deprem Özel Sayısı, 1369-1399. google scholar
• Thompson, B. (2004). Exploratory and confirmatory factor analysis American Psychological Association. google scholar
• Türk DİL Kurumu. (2025). Konteyner ev. Türk Dil Kurumu Sözlüğü. https://sozluk.gov.tr/ google scholar
• Türkiye Cumhuriyeti CumhurbaşkanLığı Strateji GeLiştirme BaşkanLığı. (2024). 2023 Kahramanmaraş ve Hatay depremleri raporu. Retrieved from: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/upLoads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf google scholar Türkiye Cumhuriyeti CumhurbaşkanLığı Strateji GeLiştirme BaşkanLığı. (2025). Kahramanmaraş ve Hatay depremleri: Yeniden imar ve gelişme raporu. Retrieved from: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/upLoads/2025/02/Kahramanmaras-ve-Hatay-DepremLeri-Yeniden-Imar-ve-GeLisme-Raporu.pdf google scholar
• Uluslararası KızıLhaç ve KızıLay Dernekleri Federasyonu (UKKDF). (2001). Riskin azaltılması: Afetlere hazırlık ve müdahale eğitimi programı. Yorum Matbaacılık. google scholar
• Weitzman, A., & Behrman, J. A. (2016). Disaster, disruption to family Life, and intimate partner violence: The case of the 2010 earthquake in Haiti. Sociological Science, 3, 167-189. google scholar
• Wind, T. R., Fordham, M., & Komproe, I. H. (2011). Social capital and post-disaster mental health. Global Health Action, 4(1), 6351. https:// doi.org/10.3402/gha.v4i0.6351 google scholar
• Yanardağ, R. (2024). Konteyner kentte yaşayan depremzede ergen bireyLerin temel sorun ve ihtiyaçlarının keşfedilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(i), 1-22. https://doi.org/l0.20296/tsadergisi.1369894 google scholar
• Yaşlıoğlu, M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74-85. google scholar
• Yelboğa, N. (2023). Kahramanmaraş depremi özelinde travmatik yas ve sosyal hizmetin yas danışmanlığı müdahalesi. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 7(1), 97-121. google scholar
• Yıldız, B., & Akkoyun, A. Z. (2023). Deprem sonrası psikiyatrik destek. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 817-820. google scholar
• YurdugüL, H. (2005). ÖLçek geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması. Paper presented at the XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli. google scholar