Assessment of Influential Factors on Green Transformation in Manufacturing Firms Utilizing Fuzzy Rough Swara and ARAS Methods: An Investigation in the Plastic Sector of Borsa Istanbul

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 2, 97 - 130, 22.12.2025

Metin Çakıroğlu

https://izlik.org/JA62HL33XH

Öz

Purpose: This research seeks to identify the elements influencing the green transformation of organizations, to prioritize these aspects by their significance, and to assess the performance levels of enterprises in the green transformation process.
Method: The study employed fuzzy methodologies for multi-criteria decision-making (MCDM) models in a two-stage process. The initial phase employed the fuzzy-rough SWARA (step-by-step weight evaluation ratio analysis) method to ascertain the significance of each criterion. The subsequent stage employed the fuzzy-rough ARAS (Additive Ratio Assessment) method to evaluate and rank the plastic companies.
Findings: The study identified the primary criteria as sustainability, eco-innovation and environmentally product. Firm 3 exhibited the most remarkable performance in green transformation among plastic firms.
Practical Implications: The integration of production systems into green transformation by enterprises enhances ecosystem protection, promotes the utilization of recyclable goods, ensures long-term sustainability, and enables the assessment of green innovation prospects.
Originality: Turkish literature is deficient in study regarding the factors that facilitate green transformation, the prioritization of their significance, and the identification of utilized MCDM methodologies. This research is expected to enhance the existing literature.

Anahtar Kelimeler

Green Manufacturing , Green Transformation , Plastic Industry , Fuzzy Rough Swara and Aras

Üretim İşletmelerinde Yeşil Dönüşümü Etkileyen Faktörlerin Bulanık Kaba Swara ve Aras Yöntemleri ile Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul Plastik Sektöründe Bir Uygulama

https://izlik.org/JA62HL33XH

Öz

Amaç: Bu araştırma işletmelerin yeşil dönüşüm sürecini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, bu faktörler arasındaki önem derecelerinin sıralanması ve işletmelerin yeşil dönüşüm sürecindeki performans düzeylerinin belirlenmesini amaçlamaktadır.
Yöntem: Araştırmada iki aşamalı bir süreçte çok kriterli karar verme (ÇKKV) modelleri için bulanık metodolojiler kullanılmıştır. İlk aşamada her kriterin önemini belirlemek için bulanık-kaba SWARA (adım adım ağırlık değerlendirme oranı analizi) yöntemi, sonraki aşamada plastik şirketlerini değerlendirmek ve sıralamak için bulanık-kaba ARAS (Ek Oran Değerlendirmesi) yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada birincil kriterler, sürdürülebilirlik, yeşil inovasyon ve çevre dostu ürün olarak belirlenmiştir. Firma 3, plastik şirketleri arasında yeşil dönüşümde en dikkat çekici performansı sergilemiştir.
Sonuç ve Öneriler: İşletmelerin üretim sistemlerini yeşil dönüşüme entegre etmesi ekosistem korumasını artırır, geri dönüştürülebilir malların kullanımını teşvik eder, uzun vadeli sürdürülebilirliği sağlar ve yeşil inovasyon beklentilerinin değerlendirilmesini mümkün kılar.
Özgün Değer: Türkçe literatürde yeşil dönüşümü kolaylaştıran faktörler, bunların önemlerinin önceliklendirilmesi ve kullanılan ÇKKV metodolojilerinin belirlenmesi konusunda yapılan araştırma sayısı yeterli değildir. Bu araştırmanın mevcut literatürü geliştirmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yeşil Üretim , Yeşil Dönüşüm , Plastik Sektörü , Bulanık – Kaba Swara ve Aras

Etik Beyan

Araştırma makalesinin etik kurul onay formu dergi sistemine yüklenmiştir.

Kaynakça

• Agan, Y., Acar, M. F., Borodin, A. (2013). Drivers of Environmental Processes and Their Impact on Performance: A Study of Turkish SMEs. Journal of Cleaner Production 51: 23–33.
• Albort-Morant, G. Henseler, J., Leal-Millian, A., Capeda-Carrion, G. (2017). Mapping the Field: A Bibliometric Analysis of Green Innovation, Sustainability, 9(6), 1011, 1-15.
• Alper, D., Aydoğan, E. (2018). Kurumsal Sosyal Sorumluluğun Firma Performansına Etkisi: Türkiye Örneği. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (34), 185-214.
• Ar, İ. M. (2012). The Impact of Green Product Innovation on Firm Performance and Competitive Capability: The Moderating Role of Managerial Environmental Concern. Procedia- Social and Behavioral Science, 62, 854-864.
• Ateş, S. (2021). Kurumsal Sosyal Performansa Piyasa Tepkisi: Bist Örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (90), 149-164.
• Barreto L.V., (2007). Product LCM in Support of GM Addressing the Challenge of Global Climate Change, Proceeding International Conference on Comprehensive Product Realization ICCPR, 18–20 June, Beijing, China.
• Bask, A., Rajahonka, M. (2017). The Role of Environmental Sustainability in the Freight Transport Mode Choice, International Journal of Physical Distribution Logistics Management, 47 (7): 560–602.
• Başar, A. B. (2014). Kurumsal Sosyal Sorumluluk Raporlaması ve Finansal Performans Arasındaki İlişki: Borsa İstanbul’da İşlem Gören Kimya – Petrol – Plastik Sektörü Şirketleri Üzerine Bir Araştırma, Yönetim ve Ekonomi, 21(2), 1-14.
• Bilgili F., Zarali, F., Ilgün, M.F., Dumrul, C., Dumrul, Y. (2022). The Evaluation of Renewable Energy Alternatives for Sustainable Development in Turkey Using Intuitionistic fuzzy -TOPSIS method, Renew Energy, 189: 1443–1458.
• Büyükkeklik, A., Toksarı, M., Bülbül, H. (2010). Çevresel Duyarlılık ve Yenilikçilik Üzerine Bir Araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 373-393.
• Büyüközkan, G., Cifci, G. (2012). Evaluation of the Green Supply Chain Management Practices: A Fuzzy ANP Approach. Production Planning & Control, 23 (6): 405–418.
• Cagno, E., Trucco, P., Tardini, L. (2005). Cleaner Production and Pro􀃥tability: Analysis of 134 Industrial Pollution Prevention (P2) Project Report, IJO Cleaner Production, 13(6), 593–605