The Effect of Consumer Innovativeness on Purchase Decision in the Turkish National Literature: A Meta-Analysis

Öz

Objective: This study aims to quantitatively synthesize empirical findings on the relationship between consumer innovativeness and purchasing behavior in the Turkish context and to address the lack of a comprehensive statistical synthesis in the literature. Methodology: A meta-analytic approach was adopted, following the PRISMA guidelines for a systematic literature review. The research analyzed both unidimensional (consumer innovativeness) and four-dimensional (functional, hedonic, social, cognitive) approaches to consumer innovativeness separately. Findings: The findings revealed that general innovativeness has a moderate-to-high level of significant effect on purchasing (r=0.474), but very high heterogeneity was observed in this analysis. Multidimensional analyses showed that the influence of the sub-dimensions differed significantly. Hedonic (r = 0.400) and functional (r = 0.349) innovativeness emerged as the strongest predictors, while social innovativeness (r = 0.172) remained relatively weak. Practical implications: The study offers practical recommendations for marketers to tailor their segmentation, product positioning, and communication strategies to consumers' underlying innovation motivations, with a particular emphasis on functional benefits and hedonic experiences. Originality: This study provides the first meta-analytic synthesis of the relationship between consumer innovation and purchasing in Türkiye. It offers empirical evidence that the multidimensional (motivated) innovation approach produces more consistent and explainable results in this cultural context compared to the one-dimensional approach, thus serving as a methodological guide for future research.

Anahtar Kelimeler

• meta-analysis
• consumer innovativeness
• purchase behavior
• purchase intention

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Etik Beyan

This study is based on a meta-analysis and relies exclusively on secondary data obtained from previously published scientific studies. No primary data were collected from human participants, no experimental intervention was conducted, and no personal data were processed. Therefore, ethics committee approval was not required. All included studies were properly cited, and the research was conducted in full compliance with research and publication ethics principles.

Türkiye Ulusal Yazınında Tüketici Yenilikçiliğinin Satın Alma Kararı Üzerindeki Etkisi: Bir Meta-Analiz

Öz

Amaç: Bu çalışma, Türkiye bağlamında tüketici yenilikçiliği ile satın alma davranışı arasındaki ilişkiye dair ampirik bulguları nicel olarak sentezlemeyi ve literatürdeki kapsamlı bir istatistiksel sentez eksikliğini gidermeyi amaçlamıştır. Yöntem: Sistematik literatür taraması için PRISMA kılavuzları izlenerek meta-analitik bir yaklaşım benimsenmiştir. Araştırma, hem tek boyutlu (genel yenilikçilik) hem de dört boyutlu (fonksiyonel, hedonik, sosyal, bilişsel) tüketici yenilikçiliği yaklaşımlarını ayrı ayrı analiz etmiştir. Bulgular: Bulgular, genel yenilikçiliğin satın alma üzerinde orta-yüksek düzeyde (r=0.474) anlamlı bir etkisi olduğunu, ancak bu analizde çok yüksek heterojenlik gözlendiğini ortaya koymuştur. Çok boyutlu analizler ise alt boyutların etki gücünün önemli ölçüde farklılaştığını göstermiştir. Hedonik (r=0.400) ve fonksiyonel (r=0.349) yenilikçilik en güçlü yordayıcılar olarak öne çıkarken, sosyal yenilikçilik (r=0.172) görece zayıf kalmıştır. Uygulama Çıkarımları: Çalışma, pazarlamacıların segmentasyon, ürün konumlandırma ve iletişim stratejilerini, özellikle fonksiyonel fayda ve hedonik deneyim vurgusu yaparak, tüketicilerin alt yenilikçilik motivasyonlarına göre şekillendirmesi gerektiği pratik önerilerini sunmaktadır. Özgün Değer: Bu çalışma, Türkiye'de tüketici yenilikçiliği-satın alma ilişkisine yönelik ilk meta-analitik sentezi sağlamaktadır. Çok boyutlu (güdülenmiş) yenilikçilik yaklaşımının, bu kültürel bağlamda, tek boyutlu yaklaşıma kıyasla daha tutarlı ve açıklanabilir sonuçlar ürettiğine dair ampirik kanıt sunarak gelecek araştırmalar için metodolojik bir rehber niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• meta analiz
• tüketici yenilikçiliği
• satın alma davranışı
• satın alma niyeti

Etik Beyan

Bu çalışma, meta-analiz yöntemine dayalı olup yalnızca daha önce yayımlanmış bilimsel çalışmalardan elde edilen ikincil verileri kullanmaktadır. Çalışma kapsamında insan katılımcılarla doğrudan veri toplanmamış, deneysel bir müdahale yapılmamış ve kişisel veri işlenmemiştir. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir. İncelenen tüm çalışmalar uygun şekilde atıf verilerek kullanılmış, araştırma ve yayın etiği ilkelerine titizlikle uyulmuştur.

Kaynakça

1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211.
2. Atinc, G., Darrat, M., Fuller, B., & Parker, B. W. (2010). Perceptions of organizational politics: A meta-analysis of theoretical antecedents. Journal of Managerial Issues, 22(4), 494-513.
3. Begg, C.B., & Mazumdar, M. (1994). Operating Characteristics of a Rank Correlation Test for Publication Bias. Biometrics, 50(4), 1088-1101.
4. Biçer, D. F., Ilıman, E., and Biçer, E. B. (2019). Sağlık kurumlarında hizmet kalite algısı üzerine meta analiz çalışması. S. C. Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(2), 1-26.
5. Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J. P. T., & Rothstein, H. R. (2009). Introduction to Meta-analysis. United Kingdom: Wiley.
6. Bülbül, H., & Özoğlu, B. (2014). Tüketici yenilikciliği ve algilanan riskin satin alma davranişina etkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (44), 43-58.
7. Can, B. & Polat, E. (2022). Tüketicilerin Karar Verme Tarzları, Güdülenmiş Tüketici Yenilikçiliği ve Algılanan Riskin Saatin Almaya Etkisi (Spor Malzemelerine Yönelik Bir Araştırma). Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 124-140.
8. Çetin, M.E. (2024). Online Alışverişte Tüketici Yenilikçiliği, Algılanan Güven ve Satın Alma Tercihi Unsurlarının İlişkisi. Kafkas Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi