The Political Future of ASEAN: Is the European Union Model Possible?

Öz

This study examines whether ASEAN can form a political union similar to the European Union. Within the scope of this study, only the political structures of two organisations were examined; other factors such as cultural, economic, military and national security were excluded from the scope of the study. According to the neo-functionalist perspective, economic union triggers political union; within this framework, the study is based on the fundamental economic data of the EU and ASEAN. The hypothesis of the study is formulated as follows: although ASEAN possesses the capacity for European Union-style integration, the differing identities, cultural structures and political systems of its member states constrain the integration process. The document and file analysis method was used in the research. In the case of Europe, the financial support provided to European states through the United States' Marshall Plan accelerated the integration process. With this support, European states came together and established a regional organisation with the aim of creating a common market for coal and steel production. From its inception to the present day, the European Union has completed its single market, single currency, single border, European citizenship and institutionalisation (European Parliament, European Council, etc.) and has acquired the appearance of a single state as a supranational structure with twenty-seven members. The findings of the research indicate that the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) has failed to complete its institutionalisation, has been unable to establish a common identity due to its heterogeneous structure, lacks binding and mandatory decision-making mechanisms due to its loose organisational structure, and is an advisory and consultative body that prioritises state sovereignty. In these respects, ASEAN has been unable to form a political union similar to the EU. The study also predicts that ASEAN's future will be shaped in the Asia-Atlantic and Indo-Pacific regions, in line with the global power struggles between the US and China.

Anahtar Kelimeler

• ASEAN
• European Union
• Regionalisation
• Political Unity
• Neofunctionalism

ASEAN’ın Siyasal Geleceği: Avrupa Birliği Modeli Mümkün mü?

Öz

Bu araştırmada, ASEAN’ın Avrupa Birliği tarzı bir siyasal birlik oluşturup oluşturamayacağı incelenmiştir. Çalışma kapsamında yalnızca iki örgütün siyasal yapıları ele alınmış, kültürel, ekonomik, askeri ve ulusal güvenlik gibi diğer faktörler çalışma kapsamı dışında bırakılmıştır. Neofonksiyonalist bakış açısına göre ekonomik birlik, siyasal birliği tetiklemektedir; bu çerçevede, araştırmada AB ve ASEAN’ın temel ekonomik verileri temel alınmıştır. Araştırmanın hipotezi, ASEAN’ın Avrupa Birliği tarzı bir birleşme kapasitesine sahip olmasına karşın, üye devletlerin farklı kimlikleri, kültürel yapıları ve siyasi sistemlerindeki farklılıkların entegrasyon sürecini sınırladığı yönünde formüle edilmiştir. Araştırmada belge ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Avrupa örneğinde, ABD’nin Marshall Yardımı ile Avrupalı devletlere sağlanan finansman desteği, entegrasyon sürecini hızlandırmıştır. Bu destekle bir araya gelen Avrupa devletleri, kömür ve çelik üretiminde ortak pazar anlayışını tesis etmek amacıyla bölgesel bir örgüt kurmuşlardır. Kuruluşundan günümüze kadar Avrupa Birliği, tek pazar, tek para birimi, tek sınır, Avrupa vatandaşlığı ve kurumsallaşmasını (Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi vb.) tamamlamış ve yirmi yedi üyeli ulusüstü bir yapı olarak tek bir devlet görünümü kazanmıştır. Araştırmanın bulguları, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin (ASEAN) kurumsallaşmayı tamamlayamadığını, heterojen yapılı ortak kimlik oluşturamadığını, gevşek örgütsel yapısı nedeniyle bağlayıcı ve zorunlu karar alma mekanizmalarından yoksun olduğunu ve devlet egemenliğini öncelikli tutan, danışma ve tavsiye niteliğinde bir kurum olduğunu göstermektedir. Bu yönleriyle ASEAN, AB tarzı bir siyasal birlik oluşturamamıştır. Araştırmada ayrıca, ASEAN’ın geleceğinin Asya-Atlantik ve Hint-Pasifik bölgesinde, ABD ve Çin’in küresel güç mücadeleleri doğrultusunda şekilleneceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• ASEAN
• Avrupa Birliği
• Bölgeselleşme
• Siyasal Birlik
• Neofonksiyonalizm

Kaynakça

1. Akıllı, E. (2022). ASEAN ve APEC: Güneydoğu Asya’da işbirliği. In Ş. H. Çalış & E. Özlük (Ed.), Küresel ilişkiler çağında uluslararası örgütler (ss. 475–486). Çizgi Kitabevi.
2. Alkan, G., & Kocabaş, C. (2020). ASEAN ülkeleri ihracatına ait sosyal ağ analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 41, 138–149.
3. Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). (2025). ASEAN community vision 2045. 46th ASEAN Summit.
4. Anwar, D. F. (1997). ASEAN and Indonesia: Some reflections. Asian Journal of Political Science, 5(1), 20–34.
5. Ateş, D. (2023). Uluslararası örgütler: Devletlerin örgütlenme mantığı. Dora Yayınları.
6. Avrupa Birliği Genel Sekreterliği. (2011, 8 Şubat). 22 Haziran 1993 Avrupa Birliği Konseyi Kopenhag Zirvesi Sonuç Bildirgesi. https://www.ab.gov.tr/302.html
7. Ba, A. D. (2003). China and ASEAN: Renavigating relations for a 21st-century Asia. Asian Survey, 43(4), 622–647.
8. Babahanoğlu, V. (2024). ABD-Çin rekabetinin saldırgan realist perspektiften analizi: Güney Çin Denizi’nde jeopolitik çatışma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(1), 356–371.

9. Baldwin, R., & Wyplosz, C. (2009). The economics of European integration. McGraw-Hill Education.
10. Collins, A. (2007). Forming a security community: Lessons from ASEAN. International Relations of the Asia-Pacific, 7, 203–225.
11. Çağrı, E. (1996). Ortaya çıkışı ve uygulanışıyla Marshall Planı. SBF Dergisi, 51(1), 275–287.
12. Çalış, H. Ş., & Kutlu, B. (2006). Uluslararası örgütler ve Türkiye. Çizgi Yayınları.
13. Dedeoğlu, B. (2003). Avrupa Birliği bütünleşme süreci I: Tarihsel birikimler. In B. Dedeoğlu (Ed.), Dünden bugüne Avrupa Birliği (s. 22). Boyut Kitapları.
14. Demir, A. (2023). AUKUS can endanger ASEAN centrality. Bölge Çalışmaları Dergisi, 2(1), 1 20.
15. Demirel, D. (2014). Avrupa Parlamentosu: Yapısal bir analiz. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014(1), 143–148. https://doi.org/10.18493/kmusekad.48339
16. Dinan, D. (2009). Avrupa Birliği tarihi (H. Akay, Çev.). Kitap Yayınevi.
17. Erkmen, M. (2019). Avrupa Birliği’nin Batı Balkanlar’da genişleme politikası. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 138–147.
18. Ertem, B. (2009). Türkiye-ABD ilişkilerinde Truman Doktrini ve Marshall Planı. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 377–397.
19. Eurostat. (2025, June 11). EU population increases for the 4th consecutive year. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250711-1
20. Genç, A. (2019). Enerji kaynakları çatışmasının ortasında Güney Çin Denizi. Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 11–28.
21. Gökten, K. (2022). Güney Çin Denizi: Ekonomik ve stratejik rekabeti anlamak. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 97–122.
22. Haas, E. (1958). The uniting of Europe: Political, social and economical forces, 1950–1957. Stevens & Sons.
23. Haas, E. B. (1961). International integration: The European and the universal process. International Organization, 15(3), 366–392.
24. Harris, S. (2014). Çin dış politikası (A. Y. Şir, Çev.). Matbuat Yayın Grubu.
25. He, J. (2016). Normative power in the EU and ASEAN: Why they diverge. International Studies Review, 18(1), 92–105.
26. Humbatov, S., & Adıbelli, B. (2025). Hint-Pasifik, Güney Çin Denizi ve Uzak Doğu’da ABD ve Çin rekabet alanları. Evliya Çelebi Siyasal Bilimler Dergisi, 3, 11–23.
27. Ishikawa, K. (2021). The ASEAN economic community and ASEAN economic integration. Journal of Contemporary East Asia Studies, 10(1), 24–41. https://doi.org/10.1080/24761028.2021.1891702
28. Karluk, S. R., & Tonus, Ö. (1998). Avrupa Para Birliği, Euro ve geleceği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 261–292.
29. Kasım, K. (2024). Güney Çin Denizi sorunlarının bölgesel ve uluslararası güvenliğe etkileri. International Journal of Politics and Security, 6(1), 22–37.
30. Köksoy, F. (2020). İki adam bir kuram: Haas ve Schmitter ile neofonksiyonalizmin Karayıpler Topluluğu’na yansıması. Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, 11(1), 22–41.
31. Lim, K. L., & McAleer, M. (2004). Convergence and catching up in ASEAN: A comparative analysis. Applied Economics, 36(2), 137–153. https://doi.org/10.1080/0003684042000174038
32. Meydan, V. (2025). China’s challenge to the international law of the sea in context of South China Sea problem. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(3), 139-160.
33. Narine, S. (1998). ASEAN and the management of regional security. Pacific Affairs, 71(2), 195–214.
34. Narine, S. (1999). ASEAN into the twenty-first century: Problems and prospects. The Pacific Review, 12(3), 357–380.
35. Narine, S. (2002). Explaining ASEAN regionalism in Southeast Asia. Lynne Rienner Publishers.
36. Narine, S. (2008). Forty years of ASEAN: A historical review. The Pacific Review, 21(4), 411–429.
37. Nesadurai, H. E. S. (2008). The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). New Political Economy, 13(2), 225–239.
38. Oğuzlar Tekin, Y. (2009). Avrupa Birliği’nin kimlik yaratma çabaları. Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, 17(1–2), 145–173.
39. Özkan, G. (2002). Avrupa Birliği hukuku ve milli egemenliğin devri. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1–2), 55–87.
40. Pasha, C. V., Novianti, N. & Harahap, R. R. (2024). Myanmar military coup: Can ICCPR protect civil society? Uti Possidetis: Journal of International Law, 5(2), 280-302.
41. Poon-Kim, S. (1977). A decade of ASEAN 1967–1977. Asian Survey, 17(8), 753–770.
42. Raj, A. (2025). EU and ASEAN: A comparative study of regional cooperation in the 21st century. International Journal of Advanced Academic Studies, 7(11), 8–13.
43. Severino, R. C. (2008). ASEAN. ISEAS Publications.
44. Southeast Asia: The USD 4-trillion economy. (2025, July 1). https://andamanpartners.com/2025/07/southeast-asia-the-usd-4-trillion-economy/
45. South-Eastern Asia population. (n.d.). https://www.worldometers.info/world-population/south-eastern-asia-population/
46. Statistics Times. (2024, December 15). GDP per capita of European Union. https://statisticstimes.com/economy/eu-gdp-per-capita.php
47. Stubbs, R. (2008). The ASEAN alternative? Ideas, institutions and the challenge to ‘global’ governance. The Pacific Review, 21(4), 451–468.
48. Stubbs, R. (2019). ASEAN sceptics versus ASEAN proponents: Evaluating regional institutions. The Pacific Review, 32(6), 923–950.
49. Temiz, S. (2019). Kâğıt kaplan: Zayıf bir pakt olarak Güneydoğu Asya Antlaşması Teşkilatı (SEATO) ve bölgesel siyasi etkileri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14, 297–298.
50. Temiz, S. (2025a). ASEAN yolu: Nedir ve ne değildir? Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 14–25.
51. Temiz, S. (2025b). Barışçıl kaplan: ASEAN yolunda barışın tesisi ve sürdürülebilirliğinde zorluklar. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(38), 286–309.
52. Temiz, S., & Iğdır Akaras, A. (2024). ASEAN’da Kamboçya: Statü, statüko ve bölgesel düzen. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 113–135.
53. Tepeli, E., & Aydın, A. (2015). Avrupa Birliği ve Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinin gelişme trendi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 29–44.
54. Tripathi, M. (2015). European Union and ASEAN: A comparison. International Journal of Research (IJR), 2(1), 376-383.
55. Toprak, E. (2007). Neo fonksiyonalizmden yapısalcılığa, entegrasyon kuramları ışığında Türkiye Avrupa Birliği uyumu. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 7(1), 69–89. https://doi.org/10.1501/Avraras_0000000115
56. Tunçarslan, N. (2019). Fikirsel ve normatif bölgeselleşme: ASEAN örneği. International Journal of Political Science and Urban Studies, 7, 38–52. https://doi.org/10.14782/ipsus.594401
57. Ünlü, A. D. (2017). Avrupa Birliği genişlemesinin teorizasyonu: Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri örneği. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 26–37. Üzümcü, Â. (2023). Uluslararası ticari ve ekonomik örgütler. Nobel Yayınları.
58. Yeni, B., & Doğan, M. (2025). Güney Çin Denizi’nde Çatışma Alanları ve Aktörler: Çin ve Tayvan. Dünya Coğrafyası ve Kalkınma Dergisi (7), 57-71
59. Yerlikaya, S. (2018). Güney Çin Denizi sorunları: Tanımı, tarafları ve jeopolitik değerlendirmesi. Düşünce Dünyasında Türkiz, 9(48), 105–132.
60. Yıldız, Ö. F. (2019, Temmuz 29). Asya’nın birlikten doğan kuvveti ASEAN. Anadolu Ajansı. Retrieved August 15, 2025, from https://www.aa.com.tr/tr/dunya/asyanin-birlikten-dogan-kuvveti-asean/1543932
61. Yılmazata, M. (2025). Evaluating Sino‑US interests in the Indo‑Pacific region: A neo‑functionalistic perspective. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(55), 175–200. https://doi.org/10.35408/comuybd.1482178
62. Yukawa, T. (2018). The ASEAN way as a symbol: An analysis of discourses on the ASEAN norms. The Pacific Review, 31(3), 298–314. https://doi.org/10.1080/09512748.2017.1371211
63. Zhu, Z. (2024). An exploration of the causes of the 2021 military coup in Myanmar. Interdisciplinary Humanities and Communication Studies, 1(4), 1-7.