PBT/Naylon Karışımlı Dikişsiz Kumaşların Tek Banyoda Boyanması

Öz

Polyester (PES) elyafı, yüksek üretim miktarları nedeniyle tekstil endüstrisi için en önemli polimerlerden biridir. Poli (butilen terephthalat) (PBT) lifleri, iyi esneklikleri ve kolay boyama özellikleri olarak bilinen önemli aromatik polyesterlerdir. PBT, BDO (1,4 bütandiol) ile TPA veya DMT’nin polikondensasyon reaksiyonuyla üretilir, keriyer olmadan dispers boyarmaddelerle düşük sıcaklıklarda kolayca boyanabilir ve çok iyi esneklik özellikleri olarak bilinir. Genel olarak PBT elyafları, iç çamaşırı, hazır giyim, aktif ve spor giyim eşyalarında, mayolarda, halılarda, otomotiv ve ev döşemelerinde kullanılır. Seamless teknolojisi, performans, işlevsellik ve konfor ile tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılayabilir. Bu teknoloji, kesim ve dikme ürünlerinde bazı avantajlara sahiptir. Kusursuz teknoloji, estetik değeri ve konforu artırır, vücudun daha özgür hareket etmesine yardımcı olur, giysiye yumuşaklık verir ve dikişlerin yüzey sürtünmesini en aza indirir. Dikişsiz makinelerde eldiven, şapka, çorap, kazak, spor giyim üretilebilir. PBT elyafları dikişsiz spor giyim, tayt ve iç çamaşırlarında kullanılabilir. Bu elyaflar, iyi esneklik özellikleri nedeniyle dikişsiz spor giyimde polyester elyaflardan daha fazla esneklik, rahatlık ve yumuşaklık sağlar. Dikişsiz teknolojide polyester elyaflar genellikle naylon, elastan gibi başka elyaflarla birlikte kullanılır.

Bu çalışmada PBT/Naylon karışımı örme seamless kumaşlar tek bir banyoda 98^oC'de dispers, asit ve metal kompleks boyarmaddelerle boyanmıştır. Bu kumaşların renk değerleri, kolorimetrik özellikleri ve haslık özellikleri (sürtme ve yıkama haslığı) araştırılmış ve karşılaştırılmıştır. Ayrıca, bu çalışmada tek banyolu ve çift banyolu boyamalarda harcanan su tüketimleri ve maliyetler karşılaştırılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

• Poli(bütilen tereftalat) lifi,PBT,elastik polyesterler,kolay boyama,elastikiyet,seamless teknolojisi

One Bath Dyeing of PBT/Nylon Blended Seamless Fabrics

Öz

Polyesters (PES) fibers are one of the most important polymers for textile industry due to their large production amounts. Poly (butylene terephthalat) (PBT) fibers are important aromatic polyesters known as their good elasticity and easy dyeing properties. PBT is manufactured by again polycondensation reaction with BDO (1,4-butanediol) and TPA or DMT, can be easily dyed at low temperatures with disperse dyes without carrier and is known as its very good elasticity properties. Generally PBT fibers are used in intimate, ready-to-wear, active and sportswear apparels, swimwear, carpets, automotive and home upholstery applications. Seamless technology is capable to meet the needs of consumers with performance, functionality and comfort. This technology has some advantages over the cutting and sewing. Seamless technology improves the aesthetic value and comfort, fredom of body movement, gives softness to the garment and minimizes the surface friction of the seams. In seamless machines, gloves, hats, socks, sweaters, sportswear can be produced. PBT fibers can be used in seamless sport wears, tights and intimates. These fibers provide more elasticity, comfort and softness on seamless sportswear than polyester fibers due to their good elasticity properties. In seamless technology polyester fibers generally are used with other fibers such as nylon, elastane.

In this study, PBT/Nylon blend knitted seamless fabrics were dyed with disperse, acid and metal complex dyes at 98^oC in one bath. The color strength, colorimetric properties and fastness properties (rub and wash fastness) of these fabrics are investigated and compared. Moreover, the comparison of water comsumptions and costs of one and two baths dyeings is given on this study.     

Anahtar Kelimeler

• poly (buthylene terephthalate) fiber,PBT,elastic polyesters,easy dyeing,elasticity,seamless technology

Kaynakça

1. Başer, İ. (2003), Elyaf bilgisi. Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul, Türkiye
2. Trotman, E. R., & Trotman, S. R. (1984), Dyeing and chemical technology of textile fibres.
3. Başer, İ., (1992), Elyaf Bilgisi, Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, İstanbul.
4. [4] Deopuno B.L, Alogirusamy R, Joshi M. and Gupto B., (2008), Chapter 1, Polyester and Polyamides, CRC Press; 1 edition, Cambridge, UK
5. McIntyre J.E., (2004), Chapter 4, Synthetic Fibres: Nylon, Polyester, Acrylic, Polyolefin, Woodhead Publishing, Cambridge, UK
6. Perepelkin K.E., (2001), Poly(ethylene Terephthalate) and Polyester Fibres – 60 th Anniversary of The First PatentPoliester Fibres abroad in the third millenium Fibre Chemistry, Vol 33, No.5, doi:10.1023/A:1013983922779.
7. Chan C. H., Thomas S. and Thomas S., 2012, Poly(trimethylene terephthalate) – The New Generation of Engineering Thermoplastic Polyester , The New Generation of Engineering Thermoplastic Polyester.,
8. PT online, https://www.ptonline.com/columns/pbt-and-pet-polyester-the-difference-crystallinity-makes

9. Rivlin, J., (1992), The Dyeing of Textile Fibres Theory and Practice, Philadelphia, 170-175
10. Bernstein, R. Derzon, D. K. ve Gillen K. T., (2005), Nylon 6.6 Accelerated Aging Studies: Thermal Oxidative Degradation and Its Interaction with Hydolyses, Polymer Degradation and Stability, 88, 480-488
11. Quora, https://www.quora.com/What-is-the-difference-between-nylon-6-6-and-nylon-6-10
12. Carr J. Textile Horizons (1988).
13. Urgi, ( Haziran 2011), h t t p : / / w w w. l u r g i . c o m / w e b s i t e / f i l e a d m i n / p d f s / brochures/PBTProcess_en.pdf
14. Yolaçan, G., 2006, “PBT ve Karışımlarının Boyanması”, Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.,
15. Lee M. S., Lee M., Wakida T., Saito M., Yamashiro T., NishiK., Inoue G, Ishida S., (2007), Ozone- Gas Treatment of Cationic Dyeable Polyester and Poly(butylene terephthalate) Fibers, Journal of Applied Polymer Science, Vol. 104, 2423–2429, DOI 10.1002/app.25978
16. Tavanaie M. A., Shoushtari A. M., Goharpey F., 2010, Polypropylene/poly(butylene terephthalate) melt spun alloy fibers dyeable with carrier-free exhaust dyeing as an environmentally friendlier process, Journal of Cleaner Production 18, 1866-1871, doi:10.1016/j.jclepro.2010.08.003
17. Ujhelyiova A., Bolhova E., Oravkinova J., Tinˇo R., Marcincin A., 2007, Kinetics of dyeing process of blend polypropylene/poliester fibres with disperse dye, Dyes and Pigments, 72 212- 216, doi:10.1016/j.dyepig.2005.08.026
18. Zou H., Yi C., Wang L., Xu W., 2009, Mechanical and dyeability studies of poly (trimethylene-co-butylene terephthalate) copolymer filaments, Material
19. Klancˇnik M., 2006, Dyeability of new polyesters, Color Technol. , 122 , 334 – 337 ,
20. Vajnhandl S., Marechal A.M.L., 2005, Ultrasound in textile dyeing and the decolouration/ mineralization of textile dyes, Dyes and Pigments 6 5 , 8 9 - 1 0 1
21. Yıldırım F.F., Yavaş A and Avinç O., 2012 b, Overview of Poly(buthylene terephtalate) fibres, Journal of Textiles and Engineer , Vol 19, no: 87
22. Yıldırım F.F., Avinç O. and Yavaş A, 2012 a, Poly(trimethylene Terephthalate) Fibres Part 1: Production, Properties, End-use Applications, Enviromental Impact, Journal of Textiles and Engineer , Vol 19, no: 87
23. Yıldırım F.Filiz, Kalaycı E., Avinç O.Ozan and Yavaş Arzu, 2015a, Color Fastness Properties Of Poly(Buthylene Terephthakate) Fibers Dyed In Ultrasonic Bath, 7th International Scientific – Professional Conference Textıle Science And Economy VII, Zrenjanin, Serbia, 25-31 th may, Sn; 42-48
24. E.Kalaycı, Yıldırım F.Filiz, Yavaş Arzu ve Avinç O.Ozan, 2015, Poster Bildiri, “Polibütilen Tereftalat (Pbt) Liflerinin Mikrodalga Yöntemiyle Boyanmasından Elde Edilen Haslık Değerlerinin İncelenmesi”, Poster Bildiri, 15. Tekstil Teknolojisi ve Kimyasındaki Son Gelişmeler Sempozyumu 14-15-16 Mayıs 2015, Bursa
25. Yıldırım F.Filiz, Kalaycı E., Avinç O.Ozan and Yavaş Arzu, Poster Bildiri, 2015b, Farklı Boyama Şartlarının Elastik Poliesterlerin Renk Özelliklerine Etkisi, Poster Bildiri, 15. Tekstil Teknolojisi ve Kimyasındaki Son Gelişmeler Sempozyumu 14-15-16 Mayıs 2015, Bursa
26. Dye 1, http://www.worlddyevariety.com/disperse-dyes/disperse-yellow-114.html
27. Dye 2, http://www.worlddyevariety.com/acid-dyes/acid-yellow-59.html
28. Dye 3, https://www.chemsrc.com/en/searchResult/C.I.%20Acid%20Red%20414/
29. Dye 4, http://www.worlddyevariety.com/acid-dyes/acid-yellow-79.html