ABD-ÇİN ARASINDAKİ TİCARET VE KUR SAVAŞLARI

Öz

Günümüzde ABD ve Çin arasındaki ticari ilişki, her iki ülkenin birbirine bağımlılığı nedeniyle hem pratikte hem teoride önemli bir mesele haline gelmiştir. Çin, Dünya Ticaret Örgütü'ne üye olduktan sonra ekonomisini serbestleştirme yolunda önemli bir ivme kazanmıştır. Çin, sahip olduğu avantajları kendi lehine kullanarak dış ticaret potansiyelini, özellikle de ABD ile olan ticaret hacmini önemli ölçüde artırmayı başarmıştır. Bu süreç sonunda Çin, rezerv fazlası veren bir ülke, ABD ise Çin ile olan ticaretinde açık veren bir ülke konumuna gelmiştir. ABD, bu dengesizliğin Çin'in uyguladığı döviz kuru politikasından kaynaklandığını ileri sürerek, Çin’i kur manipülatörü olarak suçlamıştır. İki ülke arasındaki döviz kuru anlaşmazlıkları, zamanla bir kur savaşına dönüşmüş, bu süreçte artan misillemeler ise küresel bir ticaret savaşını tetiklemiştir. Bu çalışmada, 2008-2022 yılları arasında Çin’in bilinçli olarak uyguladığı döviz kuru politikası ile her iki ülkenin birbirlerine uyguladıkları ticaret kısıtlamalarının, ihracatlarına ve ithalatlarına etkisi, Kesirli Frekanslı Fourier Augmeted Dickey-Fuller Birim Kök Testi ve Fourier Toda-Yamamoto nedensellik analizi ile incelenmiştir. Uygulanan analizler, iki ülke arasında kur ve ticaret savaşının varlığını ortaya koymuştur. Analiz sonuçları ABD’nin bariz bir şekilde Çin’e karşı bir ticaret savaşı başlattığını ortaya koyarken, Çin’in bu süreçte daha çok etkilenen taraf olduğunu da kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

• ABD-Çin Ticari İlişkiler
• Ticaret ve Kur Savaşları
• Fourier Toda-Yamamoto Nedensellik Analizi

TRADE AND CURRENCY WARS BETWEEN THE USA AND CHINA

Öz

In contemporary times, the trade relationship between the United States and China has become a significant issue both in practice and in theory due to the mutual dependency of the two countries. After becoming a member of the World Trade Organization, China has gained significant momentum in liberalizing its economy. By leveraging its advantages in its favor, China has succeeded in significantly increasing its foreign trade potential, particularly its trade volume with the United States. As a result of this process, China has become a country with a reserve surplus, while the United States has become a country with a trade deficit in its relations with China. The United States has accused China of being a currency manipulator, claiming that this imbalance is caused by China's currency policy. The exchange rate disputes between the two countries turned into a currency war over time, and the increasing retaliations in this process triggered a global trade war. In this study, the effects of China's deliberately implemented exchange rate policy and the trade restrictions imposed by both countries on each other between 2008-2022 on exports and imports were examined using the Fractional Frequency Fourier Augmented Dickey-Fuller Unit Root Test and Fourier Toda-Yamamoto causality analysis. The applied analyzes revealed the existence of an exchange rate and trade war between the two countries. The analysis results revealed that the US had clearly started a trade war against China, and also proved that China was the more affected party in this process.

Anahtar Kelimeler

• U.S.-China Trade Relations
• Trade and Currency Wars
• Fourier Toda-Yamamoto Causality Analysis

Kaynakça

1. Al, A., & Kaya, H. (2019). Ticaret Savaşları Bağlamında Çin-ABD İlişkileri: Düzenin Sonu. XI. IBANESS Kongreler Serisi.
2. Audzei, V., & Bruha, J. (2022). A Model of The Euro Area, China, and The United States: Trade links and trade wars. Economic Modelling, 111, 1-40.
3. Aytekin, İ., & Uçan, O. (2018). Ticaret Savaşları ve Korumacı Politikalar: Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye İlişkileri Bakımından Bir İnceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 851-862.
4. Baran, T. (2019). Dünyada gümrük ve ticaret savaşları: Türk vergi kapasitesine etkisinin analizi. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 6(18), 28-53.
5. Baydur, O. (2023). Dünya ticareti ve dünya ekonomisi perspektifinde ülkeler arası ticaret savaşları ile ekonomik etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
6. BBC News Türkçe. (2025). https://www.bbc.com/turkce/articles/c8xgpr4w58do, (Erişim Tarihi: 15.05.2025).
7. BBC. (2025). https://www.bbc.com/news/articles/c62z54gwd22o, (Erişim Tarihi: 18.04.2025).
8. Berger, M. N. (2010). China’s Currency Manipulation and American Job Loss: How Did We Get Here and What Can Be Done to Reverse This Trend?, Yüksek Lisans Tezi, Georgetown University The Faculty of The School of Continuing Studies and of The Graduate School of Arts and Sciences, Washington.

9. Bloomberg. (2025). https://www.bloomberg.com/news/videos/2025-01-22/trump-threatens-10-tariff-on-china-over-fentanyl-video, (Erişim Tarihi: 05.04.2025).
10. Bozoklu, Ş., Yılancı, V., & Görüş, M. Ş. (2020). Persistence In Per Capita Energy Consumption: A Fractional Integration Approach With A Fourier Function. Energy Economics, 91, 1-12.
11. Bui, L. T. (2019). Monetary Orientalism: Currency Wars and the Framing of China as Global Cheater. Global Society, 33(4), 479-498.
12. China Briefing. (2025). https://www.china-briefing.com/news/us-china-relations-in-the-trump-2-0-implications/, (Erişim Tarihi: 07.04.2025).
13. CNBC. (2025). https://www.cnbc.com/2025/04/10/china-trump-tariffs-live-updates.html#108130050-vgqTuf224, (Erişim Tarihi: 15.04.2025).
14. Council on Foreign Relations. (2024). https://www.cfr.org/backgrounder/contentious-us-china-trade-relationship, (Erişim Tarihi: 24.12.2024).
15. Çak, M., & Oğhan, V. (2019). ABD-Çin Ticaret Savaşında Gümrük Tarifelerinin ABD Açısından Ekonomik Etkisi. Avrasya Bilimler Akademisi İşletme ve İktisat Dergisi, 17, 11-26.
16. Çaylı, Ş., & Babahanoğlu, V. (2020). ABD’nin küresel hegemonik üstünlüğünde ticaret savaşlarının araçsallaştırılması. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 342-355.
17. Çiçek, İ. (2014). Kur savaşları olgusu ve dış ticaret üzerindeki etkileri: Seçilmiş ülkeler üzerine bir uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
18. Çin Halk Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı. (2025a). https://gss.mof.gov.cn/gzdt/zhengcefabu/202504/t20250411_3961823.htm, (Erişim Tarihi: 16.04.2025).
19. Çin Halk Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı. (2025b). https://gss.mof.gov.cn/gzdt/zhengcefabu/202503/t20250304_3959228.htm, (Erişim Tarihi: 08.04.2025).
20. Dickey, D. A., Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series With a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431.
21. Erdinç, Z., & Aydınbaş, G. (2021). ABD-Çin Ticaret Savaşlarının Ekonomik Faturası, 225-245.
22. Erim, G. (2018). Değişen Aktörlerle Bir Varoluş Mücadelesi: Ticaret Savaşları, 1-15.
23. Euronews. (2025). https://tr.euronews.com/2025/04/09/abd-baskani-trump-cinden-ithal-edilen-mallara-uygulanan-gumruk-vergisi-orani-yuzde-125e-ci, (Erişim Tarihi: 13.04.2025).
24. Fidan, H., & Afşar, B. (2023). Ticaret savaşları ve dış ticaret. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 650-664.
25. Gerede, C. (2016). Çin-ABD Kur Savaşı ve Türkiye’ye Etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
26. Global Trade Alert. (t.y.). https://data.globaltradealert.org/, (Erişim Tarihi: 22.01.2025).
27. Haskan, S. (2021). Trade Wars Between The United States of America (USA) and The People’s Republic of China (PRC) In The Trump Era (2018-2020). Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
28. IMF. (2025). https://data.imf.org/en/Data-Explorer, (Erişim Tarihi: 22.01.2025).
29. Karayel, İ. (2019). Ticaret savaşları ve makroekonomik etkileri. International Social Sciences Studies Journal, 5(29), 425-440.
30. Kaymak, B. (2025). ABD-Çin arasındaki ticaret ve kur savaşları: 2008-2022 uygulaması. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
31. Koçakoğlu, M. A., & Özaydın, A. (2020). Yeni Korumacılık: Ticaret Savaşı Mı? Küresel Liderlik Savaşı Mı? Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(74), 630-646.
32. Kumagai, S. (2022). How Will The US-China Trade War Affect Asian Economies?, https://www.ide.go.jp/English/ResearchColumns/Columns/2022/kumagai_satoru.html, (Erişim Tarihi: 25.04.2025).
33. Liu, W., & Deng, L. (2012). Who is The Exchange Rate Manipulator: China or America?, World Review of Political Economy, 3(3), 344-353.
34. Lu, M. (2015). The RMB USD Exchange Rate and Its Association with Bilateral Trade. Yüksek Lisans Tezi, Georgetown University the Faculty of the Graduate School of Arts and Sciences, Washington.
35. Mbaye, S. (2012). Beggar-thy-Neighbor Effects of Currency Undervaluation: Is China the Tip of the Iceberg?, HAL Sciences Humanies et Sociales, 1-31.
36. Moghaddam, M., & Duan, J. (2017). Currency Manipulations and Bilateral Trade Between China and The USA: A Fourier Gravity Approach. Foreign Trade Review, 52(3), 171-184.
37. Nazlıoğlu, Ş., Görmüş, N. A., & Soytaş, U. (2016). Oil Prices and Real Estate Investment Trusts (REITs): Gradual-shift Causality and Volatility transmission Analysis. Energy Economics, 60, 168-175.
38. NBC News. (2025). https://www.nbcnews.com/business/economy/trump-signals-canada-china-mexico-tariffs-take-effect-week-reciprocal-rcna193988, (Erişim Tarihi: 08.04.2025).
39. Pınar, Ö., & Uzunoğlu, H. (2013). Dünyada kur savaşları alarmı. İzmir Ticaret Odası ARGE Bülten, 3-9.
40. Reuters. (2025). https://www.reuters.com/technology/china-anti-monopoly-regulator-launches-probe-into-google-2025-02-04/, (Erişim Tarihi: 05.04.2025).
41. Rickards, J. (2013). Kur savaşları: Bir sonraki küresel krizin oluşumu. (1. Baskı), İstanbul: Scala Yayıncılık.
42. Saçar, F. (2021). Rekabetçi devalüasyonun dış ticaret dengesine etkisi: Asya ülkeleri örneği. Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
43. Savaş, V. F. (2010). Uluslararası para sistemi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
44. Sider, K. J. (2020). Sino-American Clash of Hegemony: An Analysis of US-China Trade War. Open Journal of Political Science, 10, 15-26.
45. Tatom, J. A. (2007). The US-China Currency Dispute: Is a Rise in the Yuan Necessary, Inevitable or Desirable? Global Economy Journal, 7(3), 1-13.
46. The Guardian. (2015). https://www.theguardian.com/business/2015/aug/13/china-plays-down-devaluation-fears-as-yuan-cut-for-third-straight-day, (Erişim Tarihi: 15.01.2024).
47. The White House. (2025a). https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2025/02/fact-sheet-president-donald-j-trump-imposes-tariffs-on-imports-from-canada-mexico-and-china/, (Erişim Tarihi: 05.04.2025).
48. The White House. (2025b). https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/02/adjusting--imports-of-aluminum-into-the-united-states/, (Erişim Tarihi: 05.04.2025).
49. Vlados, C. (2020). The Dynamics of The Current Global Restructuring and Contemporary Framework of The US-China Trade War. Global Journal of Emerging Market Economies, 12(1), 4-23.
50. Weiss, J. C., & Wichowsky, A. (2019). External influence on exchange rates: An empirical investigation of US pressure and the Chinese RMB. Review of International Political Economy, 25(5), 596-623.
51. World Economics. (2011). https://world-economics.org/40-beggar-thy-neighbor-policies.html, (Erişim Tarihi: 02.02.2024).
52. Yıldırım, M. (2019). Tukidides Tuzağı Kuramı Kapsamında ABD-Çin Ticaret Savaşının Değerlendirilmesi. Atlas 4. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Ankara, 201-213.
53. Yılmaz, M., & Divani, E. (2018). Ticaret Savaşları, Ekonomik Milliyetçilik, Yeni Merkantilizm ve Dünya Ticaret Örgütünün İşlevsizliği. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 10-24.
54. Yılmaz, S. S., & Özdemir, M. G., & Gençer, Ü. (2019). ABD-Çin Ticaret Savaşları. Uluslararası Bilimler Akademisi, 297-316.
55. Yurttançıkmaz, Z. Ç., & Emsen, Ö. S. (2020). ABD-Çin arasındaki ticaret savaşı: Rekabet gücü ve reel kur açısından bir değerlendirme. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(4), 781-805.