Araştırma Makalesi

AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Cilt: 10 Sayı: 3 30 Eylül 2022
PDF İndir
TR EN

AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Öz

Aktif ÇKYDA yönteminde, sığ yeraltının güvenilir bir S-dalgası hız-derinlik profilini elde etmek için en önemli aşamalarından biri, geniş frekans aralığında sürekli ve yüksek ayrımlı bir dispersiyon eğrisinin elde edilmesidir. Bu makalede, tabaka (S- ve P-dalga hızları, yoğunluk ve kalınlık) ve veri toplama (kaynak ofseti-X0, alıcı aralığı-dx ve sayısı-N, serim boyu-L=(N-1)*dx) parametrelerinin, yüzey dalga alanının temel mod dispersiyon eğrisi üzerindeki etkileri, yapay atış verilerinin analizi ile incelenmiştir. Yapay veriler, tabaka yansıma/iletim katsayısı tekniği ile hesaplanan dispersiyon eğrisi kullanılarak, her bir alıcıda harmonik mod toplama tekniği ile oluşturulmuştur. Buna göre, düşük S-dalga hızlı ara tabakalar dispersiyon eğrisinin düşük frekans bölgesinde düşük hızlara kaymasına, yüksek hızlı ara tabakalar ise, dispersiyon eğrisinin yüksek frekanslarda sürekliliğinin bozulmasına (zig-zag etkisi) ve yüksek mod etkisi yanılgısına neden olabileceği gözlenmiştir. Kaynak ofseti yüzey dalgalarının tam dalga formlarının oluşmasında etkin iken, ilk ve son alıcı arası uzaklık olan serim uzunluğunun ise, dispersiyon eğrisinin frekans bandını ve çözünürlüğünü etkilediği görülmüştür. Ayrıca, geniş alıcı aralıklarının, dispersiyon eğrisinin düşük frekans bölgesindeki güvenirliğinin arttırmasının yanında, yüksek frekans bölgesinde dalga sayısı katlanması nedeniyle dispersiyon eğrisinin sürekliliğini bozduğu görülmüştür. Sonuç olarak, farklı dalga hızlarına sahip yer modelleri için üretilen yapay veriler üzerinde yapılan analizler N<24 4.0m≤dx≤2m, N≥24 0.5m≤dx≤2m ve X0≥4*dx veya X0≥L/5 kombinasyonlarının, farklı yer altı koşullarının kestirimi amacıyla toplanacak aktif ÇKYD verileri için güvenilir olacağını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aki K., Richards P.G. Quantitative seismology. 2nd ed. University Science Books; 2002.
  2. Beaty, K. S., Schmitt, D. R., Sacchi, M., 2002. Simulated annealing inversion of multimode Rayleigh wave dispersion curves for geological structure, Geophysical Journal International 151:622-631.
  3. Buchen, P. W., Ben-Hador, R., 1996. Free-mode surface-wave computations. Geophysical Journal International, 124 (3), 869–887.
  4. Chen, X., 1993. A systematic and efficient method of computing normal modes for multilayered half-space, Geophys. J. Int., 115, 391-409.
  5. Dal Moro, G., Pipan, M., Forte, E., & Finetti, I., 2003. Determination of Rayleigh wave dispersion curves for near surface applications in unconsolidated sediments. In SEG International Exposition and Seventy-Third Annual Meeting, 24-31 October 2003, Dallas, Texas (Vol. 22, pp. 1247–1250).
  6. Dal Moro, G., Ferigo, F., 2011. Joint analysis of Rayleigh and Love wave dispersion for Near-surface studies: issues, Criteria and Improvements. Journal of Applied Geophysics 75: 573–89.
  7. Dal Moro, G., Keller, L., Moustafa, S.R., Al-Arifi, N., 2016. Shear-wave velocity profiling according to three alternative approaches: a comparative case study. Journal of Applied Geophysics 134: 112–24.
  8. Dikmen, Ü., Arısoy, M. Ö., ve Akkaya, İ., 2010, Offset and linear spread geometry in the MASW method: J. Geophys. Eng., 7, 211–222.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

3 Şubat 2022

Kabul Tarihi

7 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Karslı, H., & Şenkaya, M. (2022). AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 10(3), 943-962. https://doi.org/10.21923/jesd.1067576
AMA
1.Karslı H, Şenkaya M. AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. MBTD. 2022;10(3):943-962. doi:10.21923/jesd.1067576
Chicago
Karslı, Hakan, ve Mustafa Şenkaya. 2022. “AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 10 (3): 943-62. https://doi.org/10.21923/jesd.1067576.
EndNote
Karslı H, Şenkaya M (01 Eylül 2022) AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 10 3 943–962.
IEEE
[1]H. Karslı ve M. Şenkaya, “AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”, MBTD, c. 10, sy 3, ss. 943–962, Eyl. 2022, doi: 10.21923/jesd.1067576.
ISNAD
Karslı, Hakan - Şenkaya, Mustafa. “AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 10/3 (01 Eylül 2022): 943-962. https://doi.org/10.21923/jesd.1067576.
JAMA
1.Karslı H, Şenkaya M. AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. MBTD. 2022;10:943–962.
MLA
Karslı, Hakan, ve Mustafa Şenkaya. “AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 10, sy 3, Eylül 2022, ss. 943-62, doi:10.21923/jesd.1067576.
Vancouver
1.Hakan Karslı, Mustafa Şenkaya. AKTİF ÇOK KANALLI YÜZEY DALGASI ANALİZİ (A-ÇKYDA)YÖNTEMİNDE VERİ TOPLAMA VE TABAKA PARAMETRELERİNİN TEMEL MOD DİSPERSİYON EĞRİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. MBTD. 01 Eylül 2022;10(3):943-62. doi:10.21923/jesd.1067576