Araştırma Makalesi

DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ

Cilt: 11 Sayı: 2 28 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ

Öz

Bu çalışmada Davraz Dağı (Isparta) karbonat akiferindeki yeraltısuyunun hidrojeokimyasal evrimini belirlemek amacıyla, bölgenin tektonik ve jeolojik özelliklerine bağlı olarak suların hidrojeokimyasal kavramsal modeli tanımlanmıştır. İnceleme alanından toplam 21 adet temsili yeraltısuyu örneği alınmış ve suların üç farklı fasiyeste olduğu belirlenmiştir: (a) Ca-HCO3, (b) Ca-Mg-HCO3 ve (c) Ca-Mg-HCO3-SO4. Ölçülen kısmen yüksek SO42- ve NO3- konsantrasyonları evsel ve tarımsal faaliyetlerle ilişkilidir. İnceleme alanında yeraltısuyu kimyasını denetleyen temel faktör su-kayaç etkileşimidir ve kalsit ve dolomit çözünmesi baskın jeokimyasal süreçlerdir. Çalışma alanındaki yeraltısuyu örneklerinin pCO2 değerlerinin, atmosferik pCO2’den daha yüksek olması karbonat çözünmesini hızlandırmış, su-kaya etkileşimi ile akiferdeki başlıca mineral fazları olan kalsit ve dolomit çözünerek suların Ca ve Mg konsantrasyonlarını artırmıştır. Suların SIkalsit ve SIdolomit değerlerinin pozitif olması bu minerallerin akifer ortamda yeraltısuyunun hidrokimyasal bileşimini kontrol ettiğini göstermektedir. Karbonat sistemi için mineral stabilite diyagramı çalışma alanındaki suların, Mg-kalsit ile dengede olduğunu ve bu mineralin derin rezervuarlardaki ana karbonat minerali olduğunu göstermektedir. Hidrojeokimyasal kavramsal modele göre karbonat kayaçlar üzerine düşen yağış suları, atmosferden bir miktar karbondioksiti alarak karbonik asit oluşturmuştur. Bu su yeraltına süzülürken, içinde dolaşım yaptığı karbonat kayaçlarda bulunan Ca2+, Mg2+ ve HCO3-’ü çözerek Ca-HCO3 ve Ca-Mg-HCO3 karakterinde suların oluşmasını sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abubakar, İ.İ., Yağmurlu, F., 2017. Isparta Güneyindeki Tersiyer Kaya Birimlerinin Petrol Olanaklarının Araştırılması (GB‐Türkiye). Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 21, 1, 38‐50, doi: 10.19113/sdufbed.04704
  2. Ağca, N., 2014. Spatial Variability of Groundwater Quality and Its Suitability for Drinking and Irrigation in the Amik Plain (South Turkey). Environmental Earth Science, 72, 4115-4130, doi: 10.1007/s12665-014-3305-7.
  3. Adams, S., Titus, R., Pietersen, K., Tredoux, G., Harris, C., 2001. Hydrochemical Characteristics of Aquifers Near Sutherland in the Western Karoo, South Africa. Journal of Hydrology, 241, 91-103, doi:10.1016/S0022-1694(00)00370-X.
  4. Adji, T.N., Haryono, E., Fatchurohman, H., Oktama, R., 2017. Spatial and Temporal Hydrochemistry Variations of Karst Water in Gunung Sewu, Java, Indonesia. Environmental Earth Science, 76, 709, doi: 10.1007/s12665-017-7057-z
  5. Akpataku, K.V., Gnazou, M.D.T., Bawa, L.M., Djaneye-Boundjou, G., Faye, S., 2016. Etude hydrogéochimique du système aquifère granito-gneissique dans la préfecture du Moyen-Mono, Togo. Afrique Science, 12 (2), 38-53. http://www.afriquescience.info/document.php?id=5978. ISSN 1813-548X.
  6. Akpataku, K.V., Rai, S.P., Gnazoua, M.D.T., Tampo, L., Bawaa, L.M. Boundjoua, G.D., Fayeb, S., 2019. Hydrochemical and Isotopic Characterization of Groundwater in the Southeastern part of the Plateaux Region, Togo. Hydrological Sciences Journal, 64, 8, 983-1000. https://doi.org/10.1080/02626667.2019.1615067
  7. Aly, A.A., Abbas, A.A., Benaabidate, L., 2011. Hydrochemistry and Quality of Groundwater Resources in Egypt: Case Study of the Egyptian Southern Oases. Water Security in the Mediterranean region: An International Evaluation of Management, Control and Governance Approaches, Chapter 17, 239254. Springer. DOI: 10.1007/978-94-007-1623-0_17
  8. APHA-AWWA-WEF, 2005. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater, 21th Edition, American Public Health Association (APHA), American Water Works Association (AWWA), Water Environment Federation (WEF). In: American Public Health Association (eds) Eaton A D, Clesceri L S, Rice E W and Greenberg A E, Washington, DC.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

7 Şubat 2023

Kabul Tarihi

9 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Demer, S. (2023). DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 11(2), 669-692. https://doi.org/10.21923/jesd.1248714
AMA
1.Demer S. DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ. MBTD. 2023;11(2):669-692. doi:10.21923/jesd.1248714
Chicago
Demer, Selma. 2023. “DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 11 (2): 669-92. https://doi.org/10.21923/jesd.1248714.
EndNote
Demer S (01 Haziran 2023) DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 11 2 669–692.
IEEE
[1]S. Demer, “DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ”, MBTD, c. 11, sy 2, ss. 669–692, Haz. 2023, doi: 10.21923/jesd.1248714.
ISNAD
Demer, Selma. “DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 11/2 (01 Haziran 2023): 669-692. https://doi.org/10.21923/jesd.1248714.
JAMA
1.Demer S. DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ. MBTD. 2023;11:669–692.
MLA
Demer, Selma. “DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 11, sy 2, Haziran 2023, ss. 669-92, doi:10.21923/jesd.1248714.
Vancouver
1.Selma Demer. DAVRAZ DAĞI (ISPARTA) VE ÇEVRESİNDE KARBONAT AKİFERDE BULUNAN YER ALTI SUYUNUN HİDROJEOKİMYASAL GELİŞİMİ. MBTD. 01 Haziran 2023;11(2):669-92. doi:10.21923/jesd.1248714