Araştırma Makalesi

VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI

Cilt: 13 Sayı: 2 27 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI

Öz

Bu çalışmada, veri güdümlü kontrol (VGK) kapsamında doğru akım (DA) motorlarının hız denetiminde giriş verisi türlerinin etkisi incelenmiştir. Bu amaçla, klasik PID ve öğrenme tabanlı olarak çalışan Yapay Sinir Ağları (YSA) denetleyicileri karşılaştırılmıştır. VGK, bir sistemin matematiksel modeline ihtiyaç duymadan giriş-çıkış verilerine dayalı olarak denetim parametrelerinin hesaplanabilmesini sağlayan bir yaklaşımdır. Bu kapsamda, basamak, sinüs, testere dişi, rastgele ve karışık olmak üzere beş farklı türde sentetik veri seti üretilmiş, normalize edilerek DA motorlara giriş voltajı olarak uygulanmış ve motor milinin çıkış hızları ölçülmüştür. Toplanan veriler ile tasarlanan veri güdümlü PID ve YSA denetleyiciler en uygun veri seti/ denetleyici çiftini tespit etmek için gerçek zamanlı deneylere tabi tutulmuştur. Gerçek zamanlı deneylerden elde edilen sonuçlar, ortalama karesel hata, yükselme süresi, oturma süresi ve en yüksek yüzde aşma gibi performans ölçütleri ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, DA motorun kontrol yanıtlarını optimize etmek amacıyla bulanık mantık tabanlı bir ölçekleme çarpanı tahmin sistemi geliştirilmiştir. Deneysel bulgular, öğrenme tabanlı stratejilerle eğitilen YSA denetleyicilerinin, özellikle yüksek çeşitlilik içeren veri setleri ile daha başarılı performans sergilediğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Baciu, A., Lazar, C., 2023. Iterative feedback tuning of model-free intelligent PID controllers. Actuators, 12(2), 56. https://doi.org/10.3390/act12020056
  2. Carlet, P.G., Favato, A., Bolognani, S., Dorfler, F., 2020. Data-driven predictive current control for synchronous motor drives. IEEE Energy Conversion Congress and Exposition (ECCE), 5148-5154. https://doi.org/10.1109/ECCE44975.2020.9235958
  3. Chaudhary, H., Khatoon, S., Singh, R., 2017. ANFIS based speed control of DC motor. IEEE International Conference on Innovative Applications of Computational Intelligence on Power, Energy and Controls with Their Impact on Humanity (CIPECH), 63-67. https://doi.org/10.1109/CIPECH.2016.7918738
  4. Chi, R., Hou, Z., Jin, S., Huang, B., 2018. Computationally efficient data-driven higher order optimal iterative learning control. IEEE Transactions on Neural Networks and Learning Systems, 29(12), 5971-5980. https://doi.org/10.1109/TNNLS.2018.2814628
  5. Hamoodi, S.A., Sheet, I.I., Mohammed, R.A., 2019. A comparison between PID controller and ANN controller for speed control of DC motor. International Conference on Electrical, Communication, Computer, Power and Control Engineering (ICECCPCE), 221-224. https://doi.org/10.1109/ICECCPCE46549.2019.203777
  6. Hou, Z., Chi, R., Gao, H., 2017. An overview of dynamic-linearization-based data-driven control and applications. IEEE Transactions on Industrial Electronics, 64(5), 4076-4090. https://doi.org/10.1109/TIE.2016.2636126
  7. Ismeal, G.A., Kyslan, K., Fedák, V., 2014. DC motor identification based on recurrent neural networks. 16th International Conference on Mechatronics (Mechatronika), 701-705. https://doi.org/10.1109/MECHATRONIKA.2014.7018347
  8. Jeng, J.C., Ge, G.P., 2016. Disturbance-rejection-based tuning of proportional-integral-derivative controllers by exploiting closed-loop plant data. ISA Transactions, 62, 312-324. https://doi.org/10.1016/J.ISATRA.2016.02.011

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kontrol Mühendisliği, Mekatronik ve Robotik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

30 Ekim 2024

Kabul Tarihi

17 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Sonugür, G. (2025). VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 13(2), 397-411. https://doi.org/10.21923/jesd.1575971
AMA
1.Sonugür G. VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI. MBTD. 2025;13(2):397-411. doi:10.21923/jesd.1575971
Chicago
Sonugür, Güray. 2025. “VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13 (2): 397-411. https://doi.org/10.21923/jesd.1575971.
EndNote
Sonugür G (01 Haziran 2025) VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13 2 397–411.
IEEE
[1]G. Sonugür, “VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI”, MBTD, c. 13, sy 2, ss. 397–411, Haz. 2025, doi: 10.21923/jesd.1575971.
ISNAD
Sonugür, Güray. “VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 13/2 (01 Haziran 2025): 397-411. https://doi.org/10.21923/jesd.1575971.
JAMA
1.Sonugür G. VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI. MBTD. 2025;13:397–411.
MLA
Sonugür, Güray. “VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 13, sy 2, Haziran 2025, ss. 397-11, doi:10.21923/jesd.1575971.
Vancouver
1.Güray Sonugür. VERİ GÜDÜMLÜ KONTROLDE VERİ KALİTESİNİN KRİTİK ROLÜ: BİR DA MOTOR UYGULAMASI. MBTD. 01 Haziran 2025;13(2):397-411. doi:10.21923/jesd.1575971