LAVANTA LİF TOZU KATKISININ POLİPROPİLEN İPLİĞİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

Öz

Günümüzde petrol esaslı sentetik ipliklerin tekstilde kullanımı günden güne artmakta ve yapılan araştırmalarda bu artışın önümüzdeki yıllarda da devam edeceği öngörülmektedir. Sürdürülebilirlik kavramının ön plana çıktığı bu günlerde sentetik hammaddelerin yerine doğal ve geri dönüştürülmüş ürünlerin tercih edilmesi, bununla birlikte doğal atıkların sentetik hammadde üretimine dahil edilmesi tekstilde sürdürülebilirlik çalışmalarını destekleyecektir. Yapılan bu çalışmada doğada atık olarak bırakılan ve günümüzde çok fazla kullanım alanı bulunmayan lavanta saplarından elde edilen lavanta lif tozları polipropilen masterbatch içerisine eklenmiş ve üretilen polipropilen ipliklerin fiziksel özellikleri incelenmiştir. Lavanta lif tozu katkısı ile çekilen 300D ve 400D numaradaki polipropilen ipliklerin kopma mukavemeti, yüzde kopma uzaması, iplikteki nem değerleri ile iplikteki renk ve beyazlık değişimleri standart polipropilen iplikle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma sonucunda lavanta lif tozu katkısının hem 300D hem de 400D polipropilen ipliklerde kopma mukavemetlerini düşürdüğü, yüzde kopma uzamalarını ise artırdığı görülmüştür. Lavanta lif tozu katkısı iplik nem değerlerinde herhangi bir değişikliğe sebep olmazken, iplik renk ve beyazlık ölçümlerinde farklılıklar gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Lavanta
• Polipropilen İplik
• Sürdürülebilirlik
• Fiziksel Özellikler

EFFECT OF LAVENDER FIBER POWDER ADDITIVE ON THE PHYSICAL PROPERTIES OF POLYPROPYLENE YARN

Öz

Today, the use of petroleum-based synthetic yarns in textiles has been increasing day by day and it is predicted in the studies that this increase will continue in the coming years. In these days when the concept of sustainability comes to the fore, preferring natural and recycled products instead of synthetic raw materials and incorporating natural waste into the production of synthetic raw materials will support sustainability studies in textiles. In this study, lavender fiber powders obtained from lavender stems that are left as waste in nature and do not have much usage area today were added to polypropylene masterbatches and the physical properties of the produced polypropylene yarns were examined. The breaking strength, percent breaking elongation, moisture values in the yarn and color and whiteness changes in the yarn of 300D and 400D polypropylene yarns drawn with lavender fiber powder additive were examined in comparison with standard polypropylene yarn. As a result of the study, it was seen that lavender fiber powder additive decreased the breaking strengths in both 300D and 400D polypropylene yarns and increased the percent breaking elongations. While the lavender fiber powder additive did not cause any change in yarn moisture values, differences were observed in yarn color and whiteness measurements.

Anahtar Kelimeler

• Lavender
• Polypropylene Yarn
• Sustainability
• Physical Properties

Kaynakça

1. Aslancan H., Sarıbaş R., 2011. Lavanta Yetiştiriciliği, Meyvecilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Yayın No:41
2. Benli H., 2008. Türkiye’de Üretilen Polipropilen Liflerinin Üretim Parametreleri-Mekanik Özellikleri Molekül Yapısı Arasındaki İlişkilerinin Araştırılması ve Bu İlişkilerin İyileştirilmesi
3. Can A., Ayvaz K. M., 2017. Tekstil ve Modada Sürdürülebilirlik, Akademia Sosyal Bilimler Dergisi.
4. CO Data, 2022. Synthetics & Sustainable Synthetics: Global Production, https://www.commonobjective.co/article/synthetics-sustainable-synthetics-global-production
5. Çelik E., 2018. Polipropilen Liflerinin Dokuma Kumaş Yapılarındaki Fiziksel Performansının İncelenmesi
6. Erdem M. ve Doğan N., 2020. Tekstil Sektöründe Sürdürülebilirliğin Analizi: Kahramanmaraş’ta Faaliyet Gösteren Bir Tekstil İşletmesinde Dematel Uygulaması, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
7. Gedik Y., 2020. Sosyal, Ekonomik ve Çevresel Boyutlarla Sürdürülebilirlik ve Sürdürülebilir Kalkınma, International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences
8. Global Synthetic Fibres Market, 2022. https://textileexchange.org/news/textile-exchange-releases-2024-materials-market-report/

9. Isparta, 2025. https://isparta.ktb.gov.tr/TR-163065/lavanta-kokulu-koy.html
10. Lomascolo A., 2018. Lavender‑ and lavandin‑distilled straws: an untapped feedstock with great potential for the production of high‑added value compounds and fungal enzymes, Biotechnology for Biofuels.
11. Materials Market Report, 2024. https://textileexchange.org/app/uploads/2024/09/Materials-Market-Report-2024.pdf
12. Pre-instruments, 2025. https://www.pce-instruments.com/turkish/oel_uem-teknolojisi/oel_uem-cihazlarae_/spektrometre-spektrofotometre-kat_159226.htm?srsltid=AfmBOoqewrnR2za2MssSvVUSlGIUYJd2vIqkT35SAJaOQ4OGK1JG0R6i
13. Sürdürülebilirlik, 2025. https://www.surdurulebilirliksempozyumu.com/blog/surudurulebilir-tekstil-nedir/
14. Şahin R., 2019. Amorf Silika İçeren Polipropilen Dokusuz Yüzeylerin Boyanabilirlik Özelliklerinin İncelenmesi
15. Unfccc, 2025. http://unfccc.int/most-requested/key-aspects-of-the-paris-agreement
16. UTİB, 2020. Ekolojik ve Sürdürülebilir Tekstiller Raporu, Uludağ İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği.