TR
EN
ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ
Öz
Geçmişten günümüze atmosferde gerçekleşen olaylar olayın gerçekleştiği çevrede tahmin yürütebilmek için araştırma konusu olmaktadır. Bu tahminler, toplanan verilerin sayısal formüllerden geçirilmesiyle oluşan sonuçların değerlendirilmesiyle gerçekleşmektedir. Teknolojinin yazılım ve donanım olarak hızla gelişmesi, literatüre yeni yöntem ve tekniklerin kazandırılmasının temelini oluşturmaktadır. Tahmin aşamasında kullanılan Yapay Sinir Ağları bu yöntemlerden biridir. Bu çalışmada geçmiş toplam küresel güneş radyasyonu, güneşlenme süresi ,rüzgar hızı, bulutluluk miktarı, nem, sıcaklık parametreleri kullanılarak Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM- Long Short-Term Memory) ile Zamansal Füzyon Dönüştürücü (TFT- Temporal Fusion Transformer) yöntemleri karşılaştırılmıştır.
Elde edilen sonuçlar, TFT modelinin (RMSE = 0.039, MAE = 0.028, R² = 0.981) performansının, LSTM modeline (RMSE = 0.061, MAE = 0.045, R² = 0.954) göre belirgin biçimde daha yüksek tahmin doğruluğu ve genelleme yeteneği sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu üstünlük, TFT’nin çok değişkenli meteorolojik veriler arasındaki zamansal ilişkileri gated residual network yapısı ve çok başlı dikkat (multi-head attention) mekanizması aracılığıyla etkili biçimde yakalayabilmesinden kaynaklanmaktadır; böylece kısa vadeli yağış tahmininde yaklaşık %35 düzeyinde hata azalımı elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Yazarlar, bu çalışmada herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan eder. Araştırma süreci boyunca etik ilkelere uyulmuş ve gerekli onaylar alınmıştır.
Teşekkür
Bu çalışmada kullanılan meteorolojik verilerin temininde desteklerinden dolayı Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Akbari, A.A., Yang, T., Hsu, K., Sorooshian, S., Lin, J. and Peng, Q., 2018. Short-term precipitation forecast based on the PERSIANN system and LSTM recurrent neural networks. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 123(22). doi: 10.1029/2018JD028375.
- Ataseven, B., 2013. Yapay sinir ağları ile öngörü modellemesi. Öneri Dergisi, 10(39), 101–115. doi: 10.14783/od.v10i39.1012000311.
- Bayram, N., 2015. Araştırmalarda istatistik ve etik. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 17(3), 17–29.
- Biswas, S. K., Sinha, N., Purkayastha, B. and Marbaniang, L., 2014. Weather prediction by recurrent neural network dynamics. International Journal of Intelligent Engineering Informatics, 2(2/3), 166. doi: 10.1504/IJIEI.2014.066208.
- Burrichter, B., Koltermann da Silva, J., Niemann, A. and Quirmbach, M., 2024. A temporal fusion transformer model to forecast overflow from sewer manholes during pluvial flash flood events. Hydrology, 11(3), 41. doi: 10.3390/hydrology11030041.
- Ceyhan, V., "Performans ölçümleri ve seçim kriterleri." [Online]. Available: https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/vceyhan
- Çiğli havalimanı meteoroloji istasyonu. Accessed: Dec. 18, 2024. [Online]. Available: https://www.mgm.gov.tr/kurumsal/istasyonlarimiz.aspx?il=%C4%B0zmir
- Civitarese, D. S., Szwarcman, D., Zadrozny, B. and Watson, C., 2021. Extreme precipitation seasonal forecast using a transformer neural network.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yazılım Mühendisliği (Diğer), Çevre Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
23 Eylül 2025
Kabul Tarihi
8 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2
APA
Ansay, S., & Köse, B. (2026). ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(2), 512-543. https://doi.org/10.21923/jesd.1787789
AMA
1.Ansay S, Köse B. ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ. MBTD. 2026;14(2):512-543. doi:10.21923/jesd.1787789
Chicago
Ansay, Serkan, ve Bayram Köse. 2026. “ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (2): 512-43. https://doi.org/10.21923/jesd.1787789.
EndNote
Ansay S, Köse B (01 Haziran 2026) ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 2 512–543.
IEEE
[1]S. Ansay ve B. Köse, “ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ”, MBTD, c. 14, sy 2, ss. 512–543, Haz. 2026, doi: 10.21923/jesd.1787789.
ISNAD
Ansay, Serkan - Köse, Bayram. “ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/2 (01 Haziran 2026): 512-543. https://doi.org/10.21923/jesd.1787789.
JAMA
1.Ansay S, Köse B. ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ. MBTD. 2026;14:512–543.
MLA
Ansay, Serkan, ve Bayram Köse. “ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 2, Haziran 2026, ss. 512-43, doi:10.21923/jesd.1787789.
Vancouver
1.Serkan Ansay, Bayram Köse. ZAMANSAL FÜZYON DÖNÜŞTÜRÜCÜ (TFT) YÖNTEMİYLE YAĞIŞ TAHMİNİ. MBTD. 01 Haziran 2026;14(2):512-43. doi:10.21923/jesd.1787789