Araştırma Makalesi

KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM

Öz

Kaya Kütle Derecesi (RMR), kaya mühendisliğinde en yaygın kullanılan sınıflandırma sistemlerinden biridir. Ancak geleneksel RMR yöntemi, parametrelerin basit aritmetik toplamına dayandığı için doğadaki karmaşık ve doğrusal olmayan ilişkileri tam olarak yansıtamamaktadır. Bu çalışmada, klasik yöntemlerin sınırlarını aşmak amacıyla yığınlama (stacking) tabanlı hibrit bir tahmin modeli geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında; hiperparametreleri Bayesian optimizasyon ile ayarlanan Rastgele Ormanlar (RF), Gradyan Artırma (XGBoost) ve Destek Vektör Regresyonu (SVR) algoritmaları kullanılmıştır. Bu modeller, fiziksel etkileşimlerin korunduğu ve saha belirsizliklerinin Monte Carlo simülasyonu ile modellendiği 2000 adetlik sentetik bir veri seti üzerinde eğitilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, geliştirilen hibrit model (R2 = 0,928 ve RMSE = 4,56), geleneksel RMR yöntemine (R2 = 0,842 ve RMSE = 6,76) kıyasla belirgin bir üstünlük sağlamıştır. Ayrıca öznitelik önem analizinde, literatürdeki genel kanının aksine RMR puanını en çok etkileyen parametrenin "süreksizlik durumu" olduğu, bunu "kaya kalite indeksi (RQD)"nin izlediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma; kaya mekaniğinde çoklu model mimarisine dayalı hibrit yaklaşımların, klasik toplama yöntemlerine göre daha esnek, hassas ve güvenilir bir alternatif sunduğunu güçlü biçimde desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kaynaklar (References)
  2. Barton, N., Lien R., Lunde, J., 1974. Engineering classification of rock masses for the design of tunnel support. Rock Mechanics 6, 189–236. https://doi.org/10.1007/BF01239496.
  3. Bieniawski, Z. T., 1973. Engineering classification of jointed rock masses. Transactions of the South African Institution of Civil Engineers, 15(12), 335-344.
  4. Bieniawski, Z. T., 1989. Engineering rock mass classifications: A complete manual for engineers and geologists in mining, civil, and petroleum engineering. John Wiley & Sons.
  5. Breiman, L., 2001. Random forests. Machine Learning, 45(1), 5-32. https://doi.org/10.1023/A:1010933404324.
  6. Chen, T., Guestrin C., 2016. XGBoost: A scalable tree boosting system. Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining, KDD ’16, Association for Computing Machinery, New York, NY, USA, pp. 785-794, https://doi.org/10.1145/2939672.2939785.
  7. Cemiloglu, A., Zhu, L., Arslan, S., Xu, J., Yuan, X., Azarafza, M., Derakhshani, R., 2023. Support Vector Machine (SVM) Application for Uniaxial Compression Strength (UCS) Prediction: A Case Study for Maragheh Limestone. Applied Sciences, 13(4), 2217. https://doi.org/10.3390/app13042217.
  8. Hansen, T. F., Aarset, A., 2024. Unsupervised machine learning for data-driven rock mass classification: Addressing limitations in existing systems using drilling data. Rock Mechanics and Rock Engineering, 57(10), 7705-7735. https://doi.org/10.1007/s00603-024-04280-z.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Geoteknik Mühendisliği, Kaya Mekaniği ve Tahkimat, Kaya Mekaniği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Aralık 2025

Kabul Tarihi

29 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Karakaplan, E. (2026). KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(2), 254-265. https://doi.org/10.21923/jesd.1840793
AMA
1.Karakaplan E. KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM. MBTD. 2026;14(2):254-265. doi:10.21923/jesd.1840793
Chicago
Karakaplan, Ertuğrul. 2026. “KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (2): 254-65. https://doi.org/10.21923/jesd.1840793.
EndNote
Karakaplan E (01 Haziran 2026) KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 2 254–265.
IEEE
[1]E. Karakaplan, “KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM”, MBTD, c. 14, sy 2, ss. 254–265, Haz. 2026, doi: 10.21923/jesd.1840793.
ISNAD
Karakaplan, Ertuğrul. “KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/2 (01 Haziran 2026): 254-265. https://doi.org/10.21923/jesd.1840793.
JAMA
1.Karakaplan E. KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM. MBTD. 2026;14:254–265.
MLA
Karakaplan, Ertuğrul. “KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 2, Haziran 2026, ss. 254-65, doi:10.21923/jesd.1840793.
Vancouver
1.Ertuğrul Karakaplan. KAYA KÜTLE DERECESİ (RMR) SİSTEMİNDE DOĞRUSAL OLMAYAN İLİŞKİLERİN MODELLENMESİ: METODOLOJİK YIĞINLAMA TABANLI HİBRİT YAKLAŞIM. MBTD. 01 Haziran 2026;14(2):254-65. doi:10.21923/jesd.1840793