Araştırma Makalesi

HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ

Öz

Elektrik dağıtım şebekelerinde meydana gelen plansız kesintiler, şebeke güvenilirliğini azaltmakta ve işletme maliyetlerini artırmaktadır. Bu çalışmada, İzmir ve Manisa illerinden elde edilen gerçek saha verileri kullanılarak, transformatörler için bir gün önceden arıza riski tahmini yapan kestirimci bakım odaklı bir tahminleme modeli önerilmiştir. Çalışmada, 34 transformatöre ait 2021–2024 yılları arasındaki 8.671 kesinti kaydı, bölgesel meteorolojik veriler ve varlık odaklı teknik bilgilerle birleştirilmiştir. Önerilen sistem; aykırı değer tespiti, zaman serisi tabanlı özellik mühendisliği ve dengesiz sınıf problemleri için SMOTE, rastgele örnekleme ve sınıf ağırlıklandırma gibi yöntemleri içermektedir. Ayrıca, Min–Max ve Robust ölçekleme yaklaşımları uygulanmıştır. Makine öğrenmesi algoritmaları (Rastgele Orman, XGBoost, LightGBM, CatBoost) ile derin öğrenme modelleri (MLP, LSTM, GRU, Transformer), Optuna ile hiper parametre ayarı yapılarak eğitilmiştir. Zaman serisi çapraz doğrulama ve 2024 yılının son çeyreği için ayrılmış test seti ile değerlendirilen modelin ana başarı ölçütü G-Mean olmuştur. Sonuçlar, gradyan artırmalı modellerin genel doğruluk açısından üstün olduğunu, sıralı modellerin ise mevsimsellik içeren durumlarda daha başarılı olduğunu göstermektedir. Model, SAIDI ve SAIFI gibi güvenilirlik göstergelerinin iyileştirilmesi için etkili bakım planlaması imkânı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmada kullanılan veri setlerini bizlere sağlayan GDZ Elektrik Dağıtım şirketine en içten teşekkürlerimizi sunarız. Araştırmamız boyunca gösterdikleri destek son derece değerli olmuştur.

Kaynakça

  1. Akcanca, M. A., & Taşkın, S. (2013). Akıllı Şebeke Uygulanabilirliği Açısından Türkiye Elektrik Enerji Sisteminin İncelenmesi. Akıllı Şebekeler ve Türkiye Elektrik Şebekesinin Geleceği Sempozyumu, 131–135. www.emo.org.tr/ekler/a4d6c5a3223642b_ek.pdf
  2. Campbell, R. J. (2013). Weather-related power outages and electric system resiliency. The Transformation of Electrical Power: Key Issues, 103–118.
  3. Cruz, E., & Munasinghe, T. (2023). Exploring Power Outage Prediction Using Weather and Socioeconomic Data in the Southeastern Part of the United States. Proceedings - 2023 IEEE International Conference on Big Data, BigData 2023, 6138–6142. https://doi.org/10.1109/BigData59044.2023.10386519
  4. Doostan, M., & Chowdhury, B. (2020). Predicting lightning-related outages in power distribution systems: A statistical approach. IEEE Access, 8, 84541–84550. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2991923
  5. Fatima, K., Shareef, H., Costa, F. B., Bajwa, A. A., & Wong, L. A. (2024). Machine learning for power outage prediction during hurricanes: An extensive review. Engineering Applications of Artificial Intelligence, 133(PB), 108056. https://doi.org/10.1016/j.engappai.2024.108056
  6. Forsberg, S., Thomas, K., & Bergkvist, M. (2023). Power grid vulnerability analysis using complex network theory: A topological study of the Nordic transmission grid. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 626, 129072. https://doi.org/10.1016/j.physa.2023.129072
  7. Gamel, S. A., Ghoneim, S. S. M., & Sultan, Y. A. (2024). Improving the accuracy of diagnostic predictions for power transformers by employing a hybrid approach combining SMOTE and DNN. Computers and Electrical Engineering, 117(April), 109232. https://doi.org/10.1016/j.compeleceng.2024.109232
  8. Jian, L., & Tianyuan, T. (2015). LS-SVM based substation circuit breakers maintenance scheduling optimization. International Journal of Electrical Power and Energy Systems, 64, 1251–1258. https://doi.org/10.1016/j.ijepes.2014.09.013

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Elektrik Enerjisi Taşıma, Şebeke ve Sistemleri, Elektrik Tesisleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Ocak 2026

Kabul Tarihi

24 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Güzelyol, T. E., & Ateş, Y. (2026). HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 14(2), 318-329. https://doi.org/10.21923/jesd.1862245
AMA
1.Güzelyol TE, Ateş Y. HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ. MBTD. 2026;14(2):318-329. doi:10.21923/jesd.1862245
Chicago
Güzelyol, Tugay Eren, ve Yavuz Ateş. 2026. “HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 (2): 318-29. https://doi.org/10.21923/jesd.1862245.
EndNote
Güzelyol TE, Ateş Y (01 Haziran 2026) HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14 2 318–329.
IEEE
[1]T. E. Güzelyol ve Y. Ateş, “HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ”, MBTD, c. 14, sy 2, ss. 318–329, Haz. 2026, doi: 10.21923/jesd.1862245.
ISNAD
Güzelyol, Tugay Eren - Ateş, Yavuz. “HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi 14/2 (01 Haziran 2026): 318-329. https://doi.org/10.21923/jesd.1862245.
JAMA
1.Güzelyol TE, Ateş Y. HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ. MBTD. 2026;14:318–329.
MLA
Güzelyol, Tugay Eren, ve Yavuz Ateş. “HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ”. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, c. 14, sy 2, Haziran 2026, ss. 318-29, doi:10.21923/jesd.1862245.
Vancouver
1.Tugay Eren Güzelyol, Yavuz Ateş. HETEROJEN VERİ KAYNAKLARI VE ZAMANSAL MODELLER İLE GÜN ÖNCESİ TRANSFORMATÖR KESİNTİ RİSKİNİN TAHMİNİ İÇİN BİR ÖNGÖRÜCÜ BAKIM ÇERÇEVESİ. MBTD. 01 Haziran 2026;14(2):318-29. doi:10.21923/jesd.1862245