YETİŞKİNLERİN MAHREMİYET EĞİTİMİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 1, 17 - 39, 11.07.2025

Şuheda Çevik , Mehmet Kaya

https://doi.org/10.32568/jfce.1669688

Öz

Yetişkinlerin mahremiyet eğitimine yaklaşımlarının incelemesi amaçlanan bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Bu amaç dahilinde katılımcılara mahremiyet eğitiminin ne olduğuna, kapsamına, önemine, kimler tarafından verilebileceğine; mahremiyet eğitimi verilirken nelere dikkat edileceğine, neler yapılabileceğine; mahremiyet ihlali oluşturabilecek davranışlara ilişkin 7 soru yöneltilmiştir. Araştırmaya dahil olan 105 yetişkinin, yapılan görüşmeler ile mahremiyet eğitiminin bireylerin kişisel hak ve sınırlarını bilmesi için gerekli ve önemli bir eğitim olduğunu düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Yetişkinlerin çoğunlukla mahremiyet kavramını daha çok bedensel olarak değerlendirdiği tespit edilirken bazılarının ise dijital mahremiyet, duygusal, düşünsel, bilgi, mekan, eşya mahremiyeti gibi kapsamı genişlettikleri görülmüştür. Ayrıca katılımcılar çocukların istismardan korunması için mahremiyet eğitiminin gerekliliğini vurgulamıştır. Araştırmaya katılan yetişkinler tarafından olumlu, sade, anlaşılır bir dil ile iletişim kurularak, model olarak ve çeşitli materyaller ile birlikte mahremiyet eğitiminin verilebileceği görüşü dile getirilmiştir. Yetişkin görüşleri incelendiğinde mahremiyet eğitimi verilirken çocuğun yaşı, gelişim özelliklerine dikkat edilmesi ve kaygı oluşturulmaması gerektiği vurgulanmıştır. Katılımcılar çoğunlukla fiziksel temas davranışını mahremiyet ihlali oluşturabilecek davranışlar kapsamında değerlendirmiştir. Mahremiyet eğitiminin aileler ve psikolojik danışman, psikologlar, eğitimciler tarafından verilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Tüm bulgular incelendiğinde doğumla birlikte verilmeye başlanması gereken bir kazanım olan mahremiyet bilinci hakkında yetişkinlerin kapsamlı bir bilgiye sahip olmadıkları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

mahremiyet , mahremiyet eğitimi , mahremiyet ihlali , nitel araştırma , içerik analizi

ADULTS' VIEWS ON PRIVACY EDUCATION

Öz

Content analysis, one of the qualitative research methods, was used in this study, which aimed to examine adults' approaches to privacy education. For this purpose, seven questions were asked to the participants about what privacy education is, its scope, importance, by whom it can be given, what to pay attention to, what can be done while providing privacy education, and behaviors that may constitute a violation of privacy. It was concluded that 105 adults who participated in the study think that privacy education is a necessary and important education for individuals to know their personal rights and limits. While it was found that most of the adults evaluated the concept of privacy as primarily physical, some of them expanded the scope to include digital privacy, emotional, intellectual, information, space, and property privacy. Participants also emphasized the necessity of privacy education to protect children from abuse. They stated that privacy education should be provided by families and, psychological counselors, psychologists, and educators. When all the findings were analyzed, it was seen that adults did not have a comprehensive knowledge of privacy awareness, which is an acquisition that should start at birth.

Anahtar Kelimeler

privacy , privacy education , privacy violation , qualitative research , content analysis

Kaynakça

• Andrews, J. C., Walker, K. L., & Kees, J. (2020). Children and online privacy protection: empowerment from cognitive defense strategies. Journal of Public Policy & Marketing, 39(2), 205-219. https://doi.org/10.1177/0743915619883638
• Baxter K., Czarnecka, B. (2025). Sharing images of children on social media: British motherhood influencers and the privacy paradox. PLoS ONE, 20(1), e0314472. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0314472
• Cranor, L. F., Durity, A. L., Marsh, A., & Ur, B. (2014). Parents’ and teens’ perspectives on privacy ın a technology-filled world. 10th Symposium On Usable Privacy and Security, (19-35).
• Çalışkan, H. (2019). Okul öncesi dönemde çalışan öğretmenlerin mahremiyet eğitimi konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi (Tez Numarası: 553158) [Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Diler, R. (2014). Mahremiyet eğitimi ve önemi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(1), 69- 98.
• Donat Bacıoğlu, S., & Tezel, D. (2020). Ebeveynlerin çocuklarıyla cinsellik hakkında konuşma stratejileri ve öz-yeterlikleri. Bogazici University Journal of Education, 37(2), 37-57.
• Güneş, A. (2017). Cinsel istismar olgusu ve mahremiyet eğitimi. İnsan & Toplum, 7(2), 45-70.
• İder, S., & Tavukçuoğlu, M. (2023). Mahremiyet eğitiminde bir ihtiyaç analizi: anne/baba eğitimi. Akif, 53(1), 21-40. https://doi.org/10.51121/akif.2023.30
• İzgi, M. C. (2014). Mahremiyet kavramı bağlamında kişisel sağlık verileri. Türkiye Biyoetik Dergisi, 1(1), 25-37. https://doi.org/10.5505/tjob.2014.65375
• Karslıoğlu, F. (2014). Siber gözetim: toplumsal denetim aracı olarak internetin dönüşümü (Tez Numarası: 380717) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Koçoğlu, E., & Avcı, Y. E. (2021). Okul müdürlerinin görüşleri doğrultusunda Türkiye’de mahremiyet eğitimi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (54), 385-409. https://doi.org/10.9779/pauefd.963546
• Korkmaz, Ö., Vergili, M., & Karadaş, E. (2021). Çevrimiçi mahremiyet farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi: güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 298-311.
• Mathiesen, K. (2013). The Internet, children, and privacy: the case against parental monitoring. Ethics Inf Technol, 15, 263–274. https://doi.org/10.1007/s10676-013-9323-4
• Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: iletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 273-294.
• Miyazaki, A. D., Stanaland, A. J. S., & Lwin, M. O. (2009). Self-regulatory safeguards and the online privacy of preteen children. Journal of Advertising, 38(4), 79–91. https://doi.org/10.2753/JOA0091-3367380406
• Özaslan, H., & Gültekin-Akduman, G. (2018). Ailelerin mahremiyet eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. 2nd International Symposium on Innonative Aproaches in Scientific Studies, (3), 1363-1369.
• Sezen, A., & Erden, M. (2018). Mahremiyetin psiko-sosyal yansımaları. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(20), 83-92.
• Türk Dil Kurumu (TDK), (2022). Güncel Türkçe Sözlük. http://www.tdk.gov.tr/ T.c Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2017). Mahremiyet eğitimi çalıştay raporu. mahremiyet-egitimi-calistayi-sonuc-raporu.pdf (omu.edu.tr)
• Türkyılmaz, Z. (2019). 3-6 yaş grubu çocuğu olan ebeveynlerin mahremiyet eğitimine dair bilgilerinin incelenmesi Üsküdar örneği (Tez Numarası: 590295) [Yüksek Lisans Tezi, Üsküdar Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
• Utma, S. (2018). Mahremiyet olgusu ve sosyal medyada mahremiyetin serüveni. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi/The Journal of International Social Research, 11(59), 1193-1204. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3786
• Yalçın, H., Erkoç, E., & Şişman, S. (2023). Ebeveynlerin cinsel gelişim ve mahremiyet eğitimi konusundaki görüşleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(3), 545-560.
• Yiğitbaşı, K., & Çelik, S. (2023). Dijital dünyada mahremiyet, ebeveynlik ve çocuklar: Afyonkarahisar örneği. Trt Akademi, 8(19), 847-874. https://doi.org/10.37679/trta.1365718
• Yüksel, S. (2021). Mahremiyet eğitiminde ailelerin düşünceleri Samsun örneği (Tez Numarası:706743) [Yüksek Lisans Tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.