Evaluation Of Portion Perception, Body Perception And Obesity In Adults

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 2, 141 - 151, 31.12.2025

Ayçıl Özturan Şirin , İkbal Daşkın Yüz

https://doi.org/10.58625/jfng-3070

Öz

Objective: The aim of this study was to examine the effects of obesity status, body image and gender on visual estimation of plate size and portion sizes.
Material and Method: Analytical-cross-sectional study was conducted using a questionnaire with 264 adults aged 18-65 between October 2023-September 2024. The research questionnaire consists of 4 sections: personal information, anthropometric measurements, body perception scale and visuals related to portion perception.
Results: Participants were 26% men (n=68) and 74% (n=196) women, and the mean age was 24.08±7.13 and 25.72±8.05 years for women and men, respectively. The mean body mass index (BMI) of the participants was 22.34±4.02 and 27.58±12.15 kg/m2 for women and men, respectively. There was no statistically significant difference in the estimations related to the portion size of lettuce presented in different portions according to gender, but there was a statistically significant difference between the correct estimation rates in half portion and one and a half portion presentations of potatoes and one and a half portion presentations of apples (p<0.05). According to the evaluation with BMI, a statistically significant difference was found between the correct estimates of one and-a-half portion presentations for all foods (p<0.05). In the evaluation made according to the body perception scale, no statistically significant difference was found in the correct estimation of the portion sizes between any of the groups (p>0.05).
Conclusion: Gender and BMI have a limited effect on portion perception, while body perception is not an effective factor on portion perception.

Anahtar Kelimeler

Portion perception , body perception , delboeuf illusion

Etik Beyan

The study received "Ethics Committee Approval" numbered E-15189967-050.01.04-454609 from the Aydın Adnan Menderes University Faculty of Health Sciences Non-Interventional Clinical Studies Ethics Committee.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209-A

Teşekkür

We would like to thank TÜBİTAK for supporting this study as a TÜBİTAK 2209-A project.

Yetişkin Bireylerde Porsiyon Algısı, Beden Algısı ve Obezitenin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı obezite durumu, beden algısı ve cinsiyetin tabak ölçüsü ve porsiyon miktarlarına ilişkin görsel tahmin üzerine etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Analitik-kesitsel tipteki çalışma Ekim 2023-Eylül 2024 tarihlerinde 18-65 yaş arası 264 yetişkin birey ile anket kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma anketi kişisel bilgiler, antropometrik ölçümler, beden algısı ölçeği ve porsiyon algısına ilişkin görseller olmak üzere 4 bölümden oluşmaktadır.
Bulgular: Katılımcıların %26’sı erkek (s=68) ve %74’ü (s=196) kadın olup, yaş ortalamaları kadın ve erkekte sırayla 24,08±7,13 ve 25,72±8,05 yıldır. Katılımcıların ortalama beden kitle indeksi (BKI) kadın ve erkekte sırayla 22,34±4,02 ve 27,58±12,15 kg/m2’dir. Cinsiyete göre farklı porsiyonlarda sunulan marulun porsiyon miktarı ile ilişkili tahminlerde istatistiksel olarak farklılık bulunmamış, patatesin yarım porsiyon ve bir buçuk porsiyon sunumlarında, elmanın bir buçuk porsiyon sunumunda doğru tahmin edilme oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). BKİ ile değerlendirmeye göre tüm besinlerde de bir buçuk porsiyon sunumlarının doğru tahmin edilmeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Beden algısı ölçeğine göre yapılan değerlendirmede ise hiçbir grup arasında porsiyon sunumlarının miktarlarına ilişkin doğru tahmin edilmelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Sonuç olarak cinsiyet ve BKİ porsiyon algısında sınırlı bir etkiye sahip olurken beden algısının porsiyon algısı üzerine etkili bir faktör olmadığı gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Porsiyon algısı , beden algısı , delboeuf yanılsaması

Etik Beyan

E-15189967-050.01.04-454609 numaralı etik kurul onayı Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Çalışmalar Etik Kurulu'ndan alınmıştır.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209-A

Teşekkür

2209-A proje desteği nedeniyle TÜBİTAK'a teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Referans1. Kopelman, P. G. (2000). Obesity as a medical problem. Nature, 404(6778), 635-643.
• Referans2. Ledikwe, J. H., Ello-Martin, J. A., & Rolls, B. J. (2005). Portion sizes and the obesity epidemic. The Journal of nutrition, 135(4), 905-909.
• Referans3. Akarçay, E., & Suğur, N. (2015). Dişarida yemek: eskişehir’de yeni orta sinifin fast-food yeme-içme örüntüleri. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(1), 1-29.
• Referans4. Nielsen, S. J., & Popkin, B. M. (2003). Patterns and trends in food portion sizes, 1977-1998. Jama, 289(4), 450-453.
• Referans5. Young, L. R., & Nestle, M. (2002). The contribution of expanding portion sizes to the US obesity epidemic. American journal of public health, 92(2), 246-249.
• Referans6. Young, L. R., & Nestle, M. (2003). Expanding portion sizes in the US marketplace: implications for nutrition counseling. Journal of the American Dietetic Association, 103(2), 231-240.
• Referans7. Wansink, B., & Cheney, M. M. (2005). Super bowls: serving bowl size and food consumption. Jama, 293(14), 1727-1728.
• Referans8. Van Ittersum, K., & Wansink, B. (2012). Plate size and color suggestibility: The Delboeuf illusion’s bias on serving and eating behavior. Journal of Consumer Research, 39(2), 215-228.
• Referans9. Brunstrom, J. M., Rogers, P. J., Pothos, E. M., Calitri, R., & Tapper, K. (2008). Estimating everyday portion size using a ‘method of constant stimuli’: In a student sample, portion size is predicted by gender, dietary behaviour, and hunger, but not BMI. Appetite, 51(2), 296-301.
• Referans10. Oliveira, N., de Oliveira Coelho, G. M., Cabral, M. C., Bezerra, F. F., Faerstein, E., & Canella, D. S. (2020). Association of body image (dis) satisfaction and perception with food consumption according to the NOVA classification: Pró-Saúde Study. Appetite, 144, 104464.
• Referans11. Schwartz, M. B., & Brownell, K. D. (2004). Obesity and body image. Body image, 1(1), 43-56.
• Referans12. Wang, K., Liang, R., Ma, Z. L., Chen, J., Cheung, E. F., Roalf, D. R., Chan, R. C. (2018). Body image attitude among Chinese college students. PsyCh journal, 7(1), 31-40.
• Referans13. Tang, C., Cooper, M., Wang, S., Song, J., & He, J. (2021). The relationship between body weight and dietary restraint is explained by body dissatisfaction and body image inflexibility among young adults in China. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 26, 1863-1870.
• Referans14. Ohara, K., Kato, Y., Mase, T., Kouda, K., Miyawaki, C., Fujita, Y., Nakamura, H. (2014). Eating behavior and perception of body shape in Japanese university students. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 19, 461-468.
• Referans15. Pişgin, D. M. Porsiyon ölçü algısı ve obezite üzerine etkileri (Publication No. 597393) [Master’s thesis, İstanbul Okan University]. YOK Thesis Centre.
• Referans16. World Health Organisation (WHO). (2025). Moderate and severe thinness, underweight, overweight, obesity. https://apps.who.int/nutrition/landscape/help.aspx?menu=0&helpid=420
• Referans17. Stunkard, A., Sorensen, T., & Schulsinger, F. (1983). In SS Kety, LP Rowland, RL Sidman, & SW Matthysse,(Eds.), Genetics of neurological and psychiatric disorders. In: New York: Raven Press.
• Referans18. Öner, C., Özdemir, M., Telatar, B., Yeşildağ, Ş. J., & Care, P. (2016). Does plate size used in food service affect portion perception? Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 10(4), 182-187.
• Referans19. Almasi, N. Üniversite öğrencilerin beslenme durumu, bilgi düzeyi ve porsiyon ölçüsü algısının değerlendirmesi (Publication No. 420120) [Master’s thesis, Hacettepe University].
• Referans20. “Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022” Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı Yayın No:1031, Ankara.
• Referans21. Karaağaç Y, Bellikci Koyu E. (2021). Öğün Ortamı ile İlişkili Etmenlerin Besin Algısı ve Besin Tüketimi Üzerine Etkisi. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences/Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi. 6(2), 304-310.
• Referans22. French, S. A., Mitchell, N. R., Wolfson, J., Harnack, L. J., Jeffery, R. W., Gerlach, A. F.,Pentel, P. R. (2014). Portion size effects on weight gain in a free living setting. Obesity, 22(6), 1400-1405.
• Referans23. Karlı K, Demirel Y. (2019). Üniversite öğrencilerinde beden algısına göre porsiyon tahminlerinin değerlendirilmesi. International Anatolia Academic Online Journal Health Sciences, 5(2), 86-104.
• Referans24. Sharp, D., & Sobal, J. J. A. (2012). Using plate mapping to examine sensitivity to plate size in food portions and meal composition among college students. Appetite, 59(3), 639-645.
• Referans25. Van Kleef, E., Shimizu, M., Wansink, B. J. J. o. n. e., & behavior. (2012). Serving bowl selection biases the amount of food served. Journal of nutrition education and behavior, 44(1), 66-70.
• Referans26. Rolls, B. J., Roe, L. S., Halverson, K. H., & Meengs, J. S. J. A. (2007). Using a smaller plate did not reduce energy intake at meals. Appetite, 49(3), 652-660.
• Referans27. Yip, W., Wiessing, K. R., Budgett, S., & Poppitt, S. D. J. A. (2013). Using a smaller dining plate does not suppress food intake from a buffet lunch meal in overweight, unrestrained women. Appetite, 69, 102-107.
• Referans28. McClain, A., van den Bos, W., Matheson, D., Desai, M., McClure, S. M., & Robinson, T. (2014). Visual illusions and plate design: the effects of plate rim widths and rim coloring on perceived food portion size. International journal of obesity, 38(5), 657-662.
• Referans29. Durma, A. C., Sosnowska, M., Durma, A. D., Śmiałowski, A., & Czupryniak, L. (2025). Analysis of Food Perception in Slim, Overweight, or Obese Individuals. Nutrients, 17(13), 2054.
• Referans30. Vakili, M., Jafarirad, S., Abedi, P., Amani, R., & Cheraghian, B. J. I. J. o. P. M. (2019). Visual cues and food intake: Distortion power of plate and spoon size on overweight and obese university staff. International Journal of Preventive Medicine, 10(1), 82.
• Referans31. Robinson, E., Sheen, F., Harrold, J., Boyland, E., Halford, J. C., & Masic, U. J. P. H. N. (2016). Dishware size and snack food intake in a between-subjects laboratory experiment. Public Health Nutrition, 19(4), 633-637.
• Referans32. Robinson, E., Nolan, S., Tudur‐Smith, C., Boyland, E. J., Harrold, J. A., Hardman, C. A., & Halford, J. C. (2014). Will smaller plates lead to smaller waists? A systematic review and meta‐analysis of the effect that experimental manipulation of dishware size has on energy consumption. Obesity Reviews, 15(10), 812-821.
• Referans33. Djupegot, I., Hansen, S., & Lähteenmäki, L. (2021). What you say and what you do: exploring the link between consumers’ perception of portion size norms and reported behaviour for consumption of sweets and crisps. Food Quality and Preference, 92, 104216.
• Referans34. Tayhan, F. (2023). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağimliliği, beden algisi, vücut kompozisyonu ve yeme bozukluklari arasindaki ilişkinin incelenmesi. Karya Journal of Health Science, 4(2), 139-145.
• Referans35. Kömürcü, A., & Derin, D. Ö. (2024). Sosyal medya kullaniminin beden algisi ve yeme tutumuna etkisi. Beslenme Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar I, 57.
• Referans36. Boğaz, M. E., Kutlu, R., & Cihan, F. G. (2019). Obezite ile yeme davranışı, beden algısı ve benlik saygısı arasındaki ilişki. Cukurova Medical Journal, 44(3), 1064-1073.
• Referans37. Çiftçi, F. (2012). Üniversite öğrencilerinin beden algısı ve yeme tutumları arasındaki ilişki. (Publication No. 329169) [Master’s thesis, Isparta Süleyman Demirel University].
• Referans38. Zarifoğlu, A. (2019). Farklı fakültelerdeki üniversite öğrencilerinde ortoreksiya nervoza görülme sıklığı ile yeme tutum davranışları ve beden algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Publication No. 580128) [Master’s thesis, Hasan Kalyoncu Üniversity].
• Referans39. Ekici, H. E. (2019). Yetişkin bireylerde diyet kalitesi ve beden algısı arasındaki ilişki ve bireylerin beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi. (Publication No. 551727) [Master’s thesis, Selçuk Üniversity].