Araştırma Makalesi

BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

Cilt: 48 Sayı: 1 20 Ocak 2024
PDF İndir
TR EN

BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

Öz

Amaç: Bu çalışmada benzoksazolon/benzotiyazolon halkası taşıyan asetamit türevi 28 yeni bileşik sentez edilmiş ve Alzheimer hastalığına karşı etkileri in vitro olarak test edilmiştir. Gereç ve Yöntem: Sonuç bileşiklerin sentezinde kullanılan amin türevleri (5 ve 6), öncelikle ticari olarak mevcut 1,3-benzoksazol-2(3H)-on ve 1,3-benzotiyazol-2(3H)-on halkalarının metillenmesi, nitrik asit ile nitrolanması ve ardından kalay klorürle indirgenmesi ile sentez edilmiştir. Daha sonra, amin türevi 5 ve 6’nın bromoasetil bromür ile açilasyonundan hazırlanan ara ürünlerin (7 ve 8) uygun amin türevleri ile tepkimesinden sonuç bileşikler (9a-n ve 10a-n) elde edilmiştir. Sentezlenen bileşiklerin kimyasal yapıları spektroskopik yöntemler, HRMS ve elementel analiz ile aydınlatılmıştır. Tüm sonuç bileşiklerin modifiye Ellman yöntemiyle kolinesteraz inhibitör aktiviteleri belirlendikten sonra DPPH ve ORAC yöntemiyle antioksidan aktiviteleri ölçülmüştür. Son olarak sonuç bileşiklerin metal şelatör özellikleri tayin edilmiştir. Sonuç ve Tartışma: Yeni 2-sübstitüe-N-(3-metil-2-okso-2,3-dihidro-1,3-benzoksazol/1,3-benzotiyazol-6-il)asetamit türevi bileşikler sentez edilmiştir. Kolinesteraz inhibitör etkileri ve yapı aktivite ilişkileri belirlenmiştir. Asetilkolinesteraz (AKE) inhibisyonu için bileşik 10g’nin (IC50: 52.90 µM), butirilkolinesteraz BKE inhibisyonu için bileşik 10h’nin (IC50: 51.03 µM ) en yüksek aktiviteye sahip olduğu bulunmuştur. ORAC testi ile yapılan antioksidan aktivite tayininde ise yan zincirinde fenilpiperazin türevleri taşıyan bileşiklerin referans trolokstan daha yüksek antioksidan aktivite gösterdikleri bulunmuştur. Ayrıca sonuç bileşiklerin metal şelatör etkileri incelendiğinde büyük çoğunluğunun metal şelatör özellik taşıdığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

TÜBİTAK 115S192

Kaynakça

  1. 1. Alzheimer’s Association (2016). 2016 Alzheimer's disease facts and figures. Alzheimer's & Dementia, 12(4), 459-509. [CrossRef]
  2. 2. Frozza, R.L., Lourenco, M.V., De Felice, F.G. (2018). Challenges for Alzheimer's disease therapy: Insights from novel mechanisms beyond memory defects. Frontiers in Neuroscience, 12, 37. [CrossRef]
  3. 3. De Ture, M.A., Dickson, D.W. (2019). The neuropathological diagnosis of Alzheimer’s disease. Molecular Neurodegeneration, 14(1), 32. [CrossRef]
  4. 4. Maria Cecilia Rodrigues, S., Flavia Pereira Dias, V., Marcella Soares, M., Matheus de Freitas, S., Mariana Maximo, R., Patricia Mattos da, R., Maísa Rosa, C., Marcelo Henrique dos, S., Marisi Gomes, S.Claudio, V. (2014). Donepezil: an important prototype to the design of new drug candidates for alzheimer’s disease. Mini-Reviews in Medicinal Chemistry, 14(1), 2-19. [CrossRef]
  5. 5. Zemek, F., Drtinova, L., Nepovimova, E., Sepsova, V., Korabecny, J., Klimes, J., Kuca, K. (2014). Outcomes of Alzheimer's disease therapy with acetylcholinesterase inhibitors and memantine. Expert Opinion on Drug Safety, 13(6), 759-774.
  6. 6. Sang, Z., Song, Q., Cao, Z., Deng, Y., Tan, Z., Zhang, L. (2021). Design, synthesis and evaluation of novel dimethylamino chalcone-O-alkylamines derivatives as potential multifunctional agents against Alzheimer’s disease. European Journal of Medicinal Chemistry, 216, 113310. [CrossRef]
  7. 7. Wang, M., Liu, T., Chen, S., Wu, M., Han, J., Li, Z. (2021). Design and synthesis of 3-(4-pyridyl)-5-(4-sulfamido-phenyl)-1,2,4-oxadiazole derivatives as novel GSK-3β inhibitors and evaluation of their potential as multifunctional anti-Alzheimer agents. European Journal of Medicinal Chemistry, 209, 112874. [CrossRef]
  8. 8. Kandimalla, R., Reddy, P.H. (2017). Therapeutics of neurotransmitters in Alzheimer’s disease. Journal of Alzheimer's Disease, 57, 1049-1069.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Farmasotik Kimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

7 Ocak 2024

Yayımlanma Tarihi

20 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

7 Kasım 2023

Kabul Tarihi

22 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 48 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Bardakkaya, M., Kılıç, B., & Doğruer, D. (2024). BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, 48(1), 226-241. https://doi.org/10.33483/jfpau.1387244
AMA
1.Bardakkaya M, Kılıç B, Doğruer D. BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2024;48(1):226-241. doi:10.33483/jfpau.1387244
Chicago
Bardakkaya, Merve, Burcu Kılıç, ve Deniz Doğruer. 2024. “BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 48 (1): 226-41. https://doi.org/10.33483/jfpau.1387244.
EndNote
Bardakkaya M, Kılıç B, Doğruer D (01 Ocak 2024) BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 48 1 226–241.
IEEE
[1]M. Bardakkaya, B. Kılıç, ve D. Doğruer, “BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ”, Ankara Ecz. Fak. Derg., c. 48, sy 1, ss. 226–241, Oca. 2024, doi: 10.33483/jfpau.1387244.
ISNAD
Bardakkaya, Merve - Kılıç, Burcu - Doğruer, Deniz. “BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 48/1 (01 Ocak 2024): 226-241. https://doi.org/10.33483/jfpau.1387244.
JAMA
1.Bardakkaya M, Kılıç B, Doğruer D. BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2024;48:226–241.
MLA
Bardakkaya, Merve, vd. “BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, c. 48, sy 1, Ocak 2024, ss. 226-41, doi:10.33483/jfpau.1387244.
Vancouver
1.Merve Bardakkaya, Burcu Kılıç, Deniz Doğruer. BAZI BENZOKSAZOL-2(3H)-ON/BENZOTİYAZOL-2(3H)-ON TÜREVLERİNİN SENTEZİ VE ALZHEİMER HASTALIĞINA KARŞI ETKİLERİNİN İNCELENMESİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. 01 Ocak 2024;48(1):226-41. doi:10.33483/jfpau.1387244

Kapsam ve Amaç

Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, açık erişim, hakemli bir dergi olup Türkçe veya İngilizce olarak farmasötik bilimler alanındaki önemli gelişmeleri içeren orijinal araştırmalar, derlemeler ve kısa bildiriler için uluslararası bir yayım ortamıdır. Bilimsel toplantılarda sunulan bildiriler supleman özel sayısı olarak dergide yayımlanabilir. Ayrıca, tüm farmasötik alandaki gelecek ve önceki ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılar ile sosyal aktiviteleri içerir.