Derleme

AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ

Cilt: 50 Sayı: 1 16 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ

Öz

Amaç: Oenothera biennis L. (Akşam çuha çiçeği) (Onagraceae) türü iki yıllık otsu bir bitki olup Kuzey Amerika, Asya, Avrupa, Güney Afrika ve Avustralya da yayılış gösterir. O. biennis üzerinde en çok araştırma yapılan türdür. Tohumlarından elde edilen yağ ticari olarak Evening Primrose Oil (EPO) olarak adlandırılır. Bu çalışmada; türün botanik özellikleri, yayılışı, yerel isimleri, geleneksel kullanımları ve yağın kimyasal içeriği ve farmakolojik etkileri üzerine yapılan çalışmalar, etkileşim, yan etki ve kontrendikasyonlar, doz ve formülasyon ile ilgili çalışmaların derlenmesi amaçlanmıştır. Sonuç ve Tartışma: Tohumlar ve yağ biyolojik olarak aktif bileşiklerin kaynağıdır. Yağın; öksürük, egzama, gastrointestinal problemler, meme problemleri, premenstrüel/menopozal sendromların tedavisinde kullanımları halk tıbbında kayıtlıdır. Tohumlar ayrıca protein, amino asit, karbonhidrat, mineral, vitamin içerir. Yağ; γ-linolenik asit içeriği ile dikkat çeker. Farklı kaynaklardan elde edilebilmesine rağmen biyolojik olarak en aktif formu içerir. Diyabetik-periferik nöropati, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, Sjögren sendromu, menopoz semptomları, osteoporoz, premenstrüel sendrom, sedef hastalığı, alkolizm, egzama, alerji, romatoid artrit, tüberküloz, kalp hastalığı ve ülser durumlarında yağın kullanımı listelemiştir. Doğal İlaçlar Kapsamlı Veritabanı; endometriozis, multipl skleroz, şizofreni, Alzheimer, yorgunluk, ülseratif-kolit, astım, irritabl-bağırsak sendromu, preeklampsinin önlenmesi, doğumun uyarılması/hızlandırılması ve geç doğumların önlenmesinde yağın kullanımını önermiştir. Yağ üzerinde çok sayıda araştırma yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yazarlar bu çalışma için etik kurul onayının zorunlu olmadığını beyan etmektedir.

Kaynakça

  1. 1. Timoszuk, M., Bielawska, K., Skrzydlewska, E. (2018). Evening primrose (Oenothera biennis) biological activity dependent on chemical composition. Antioxidants, 7(8), 108-111. [CrossRef]
  2. 2. Greiner, S., Köhl, K. (2014). Growing evening primroses (Oenothera). Frontiers in Plant Science, 5, 38. [CrossRef]
  3. 3. Stonemetz, D. (2008). A review of the clinical efficacy of evening primrose. Holistic Nursing Practice, 22(3), 171-174. [CrossRef]
  4. 4. Munir, R., Semmar, N., Farman, M., et al. (2017). An updated review on pharmacological activities and phytochemical constituents of evening primrose (genus Oenothera). Asian Pacific Journal of Tropical Biomedicine, 7(11), 1046-1054. [CrossRef]
  5. 5. Shahinfar, S., Abedi, P., Jahanfar, S., et al. (2023). The effect of evening primrose oil on cervical ripening and birth outcomes: A systematic-review & meta-analysis. Heliyon, 9(2), e13414. [CrossRef]
  6. 6. Fecker, R., Buda, V., Alexa, E., et al. (2020). Phytochemical and biological screening of Oenothera biennis L. hydroalcoholic-extract. Biomolecules, 10(6), 818. [CrossRef]
  7. 7. Tanker, N., Koyuncu, M., Coşkun, M. (2007). Farmasötik Botanik, Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları, 3. Baskı, Ankara, 274.
  8. 8. Mahboubi, M. (2019). Evening primrose (Oenothera biennis) oil in management of female ailments. Journal of Menopausal Medicine, 25(2), 74-82. [CrossRef]

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Farmakognozi, Farmasotik Botanik

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

16 Ocak 2026

Yayımlanma Tarihi

16 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

12 Ocak 2025

Kabul Tarihi

7 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 50 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özer, Y. İ., & Güzel Kara, S. (2026). AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, 50(1), 191-209. https://doi.org/10.33483/jfpau.1618363
AMA
1.Özer Yİ, Güzel Kara S. AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2026;50(1):191-209. doi:10.33483/jfpau.1618363
Chicago
Özer, Yusuf İslam, ve Sevda Güzel Kara. 2026. “AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 50 (1): 191-209. https://doi.org/10.33483/jfpau.1618363.
EndNote
Özer Yİ, Güzel Kara S (01 Ocak 2026) AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 50 1 191–209.
IEEE
[1]Y. İ. Özer ve S. Güzel Kara, “AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ”, Ankara Ecz. Fak. Derg., c. 50, sy 1, ss. 191–209, Oca. 2026, doi: 10.33483/jfpau.1618363.
ISNAD
Özer, Yusuf İslam - Güzel Kara, Sevda. “AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 50/1 (01 Ocak 2026): 191-209. https://doi.org/10.33483/jfpau.1618363.
JAMA
1.Özer Yİ, Güzel Kara S. AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2026;50:191–209.
MLA
Özer, Yusuf İslam, ve Sevda Güzel Kara. “AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, c. 50, sy 1, Ocak 2026, ss. 191-09, doi:10.33483/jfpau.1618363.
Vancouver
1.Yusuf İslam Özer, Sevda Güzel Kara. AKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİAKŞAM ÇUHA ÇİÇEĞİ (OENOTHERA BIENNIS L.) YAĞI: KİMYASAL İÇERİĞİ VE FARMAKOLOJİK ETKİLERİ. Ankara Ecz. Fak. Derg. 01 Ocak 2026;50(1):191-209. doi:10.33483/jfpau.1618363

Kapsam ve Amaç

Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, açık erişim, hakemli bir dergi olup Türkçe veya İngilizce olarak farmasötik bilimler alanındaki önemli gelişmeleri içeren orijinal araştırmalar, derlemeler ve kısa bildiriler için uluslararası bir yayım ortamıdır. Bilimsel toplantılarda sunulan bildiriler supleman özel sayısı olarak dergide yayımlanabilir. Ayrıca, tüm farmasötik alandaki gelecek ve önceki ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılar ile sosyal aktiviteleri içerir.