ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER
Öz
Amaç: Bu derleme kapsamında erkek üreme sistemi toksisitesi çalışmalarında kullanılan geleneksel in vitro yöntemler, yenilikçi in vitro modeller ile değerlendirme süreçlerine entegre edilen in silico yaklaşımlardan bahsedilmiştir.
Sonuç ve Tartışma: Erkek üreme sistemi toksisitesi, spermatogenezis süreci ve spermatozoon fonksiyonları üzerinde olumsuz etkilere neden olan ekzojen ve endojen faktörleri kapsar. Seminifer epitel, Leydig ve Sertoli hücreleri, epididimal spermatozoa olgunlaşması ve endokrin sistem bu süreçte temel hedeflerdir. Günümüzde üreme toksisitesinin değerlendirilmesi genellikle in vivo yöntemlerle gerçekleştirilmektedir; ancak bu yöntemler yüksek maliyetli, zaman alıcı ve etik açıdan tartışmalıdır. Alternatif yaklaşımlara duyulan ihtiyaç, özellikle Avrupa’daki düzenlemeler kapsamında vurgulanmış, deney hayvanı kullanımını azaltmaya yönelik çalışmaların önemini artırmıştır. Üreme sürecinin çok aşamalı ve hassas bir yapıya sahip olması, toksisite değerlendirmesini karmaşık hale getirmektedir. Kullanılan in vivo ve in vitro yöntemler toksik etkileri öngörme konusunda sınırlı bir kapasiteye sahiptir. Daha iyi tasarlanmış, güvenilir modellere ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Sullivan, F.M. (1995). The European Community directive on the classification and labeling of chemicals for reproductive toxicity. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 37(8), 966.
- 2. Panga, J., Zhao, Y. (2024). Male reproductive toxicity of antifouling chemicals: Insights into oxidative stress-induced infertility and molecular mechanisms of zinc pyrithione (ZPT). Antioxidants, 13(2), 173. [CrossRef]
- 3. Mantovani, A., Maranghi, F. (2005). Risk assessment of chemicals potentially affecting male fertility. Contraception, 72(4), 308-313. [CrossRef]
- 4. Sakib, S., Voigt, A., Goldsmith, T., et al. (2019). Three-dimensional testicular organoids as novel in vitro models of testicular biology and toxicology. Environmental Epigenetics, 5(3), dvz011. [CrossRef]
- 5. Lawson, C.C., Schnorr, T.M., Daston, G.P., et al. (2003). An occupational reproductive research agenda for the third millennium. Environmental Health Perspectives, 111(4), 584-592. [CrossRef]
- 6. Jiang, C., Yang, H., Di, P., et al. (2019). In silico prediction of chemical reproductive toxicity using machine learning. Journal of Applied Toxicology, 39(6), 844-854. [CrossRef]
- 7. Saldutti, L., Beyer, B.K., Breslin, W., et al. (2013). In vitro testicular toxicity models: Opportunities for advancement via biomedical engineering techniques. ALTEX, 30(3), 353-377. [CrossRef]
- 8. Tornqvist, E., Annas, A., Granath, B., et al. (2014). Strategic focus on 3R principles reveals major reductions in the use of animals in pharmaceutical toxicity testing. PLoS One, 9, e101638. [CrossRef]
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Toksikoloji
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
13 Eylül 2026
Yayımlanma Tarihi
19 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
3 Mart 2025
Kabul Tarihi
29 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 50 Sayı: 3