Derleme

ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER

Cilt: 50 Sayı: 3 19 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER

Öz

Amaç: Bu derleme kapsamında erkek üreme sistemi toksisitesi çalışmalarında kullanılan geleneksel in vitro yöntemler, yenilikçi in vitro modeller ile değerlendirme süreçlerine entegre edilen in silico yaklaşımlardan bahsedilmiştir.

Sonuç ve Tartışma: Erkek üreme sistemi toksisitesi, spermatogenezis süreci ve spermatozoon fonksiyonları üzerinde olumsuz etkilere neden olan ekzojen ve endojen faktörleri kapsar. Seminifer epitel, Leydig ve Sertoli hücreleri, epididimal spermatozoa olgunlaşması ve endokrin sistem bu süreçte temel hedeflerdir. Günümüzde üreme toksisitesinin değerlendirilmesi genellikle in vivo yöntemlerle gerçekleştirilmektedir; ancak bu yöntemler yüksek maliyetli, zaman alıcı ve etik açıdan tartışmalıdır. Alternatif yaklaşımlara duyulan ihtiyaç, özellikle Avrupa’daki düzenlemeler kapsamında vurgulanmış, deney hayvanı kullanımını azaltmaya yönelik çalışmaların önemini artırmıştır. Üreme sürecinin çok aşamalı ve hassas bir yapıya sahip olması, toksisite değerlendirmesini karmaşık hale getirmektedir. Kullanılan in vivo ve in vitro yöntemler toksik etkileri öngörme konusunda sınırlı bir kapasiteye sahiptir. Daha iyi tasarlanmış, güvenilir modellere ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Sullivan, F.M. (1995). The European Community directive on the classification and labeling of chemicals for reproductive toxicity. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 37(8), 966.
  2. 2. Panga, J., Zhao, Y. (2024). Male reproductive toxicity of antifouling chemicals: Insights into oxidative stress-induced infertility and molecular mechanisms of zinc pyrithione (ZPT). Antioxidants, 13(2), 173. [CrossRef]
  3. 3. Mantovani, A., Maranghi, F. (2005). Risk assessment of chemicals potentially affecting male fertility. Contraception, 72(4), 308-313. [CrossRef]
  4. 4. Sakib, S., Voigt, A., Goldsmith, T., et al. (2019). Three-dimensional testicular organoids as novel in vitro models of testicular biology and toxicology. Environmental Epigenetics, 5(3), dvz011. [CrossRef]
  5. 5. Lawson, C.C., Schnorr, T.M., Daston, G.P., et al. (2003). An occupational reproductive research agenda for the third millennium. Environmental Health Perspectives, 111(4), 584-592. [CrossRef]
  6. 6. Jiang, C., Yang, H., Di, P., et al. (2019). In silico prediction of chemical reproductive toxicity using machine learning. Journal of Applied Toxicology, 39(6), 844-854. [CrossRef]
  7. 7. Saldutti, L., Beyer, B.K., Breslin, W., et al. (2013). In vitro testicular toxicity models: Opportunities for advancement via biomedical engineering techniques. ALTEX, 30(3), 353-377. [CrossRef]
  8. 8. Tornqvist, E., Annas, A., Granath, B., et al. (2014). Strategic focus on 3R principles reveals major reductions in the use of animals in pharmaceutical toxicity testing. PLoS One, 9, e101638. [CrossRef]

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Toksikoloji

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

13 Eylül 2026

Yayımlanma Tarihi

19 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

3 Mart 2025

Kabul Tarihi

29 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 50 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Baysal, M., Karaduman, A. B., Korkut Çelikateş, B., & Güven, M. (2026). ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, 50(3), 739-749. https://doi.org/10.33483/jfpau.1650461
AMA
1.Baysal M, Karaduman AB, Korkut Çelikateş B, Güven M. ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2026;50(3):739-749. doi:10.33483/jfpau.1650461
Chicago
Baysal, Merve, Abdullah Burak Karaduman, Büşra Korkut Çelikateş, ve Merve Güven. 2026. “ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 50 (3): 739-49. https://doi.org/10.33483/jfpau.1650461.
EndNote
Baysal M, Karaduman AB, Korkut Çelikateş B, Güven M (01 Eylül 2026) ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 50 3 739–749.
IEEE
[1]M. Baysal, A. B. Karaduman, B. Korkut Çelikateş, ve M. Güven, “ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER”, Ankara Ecz. Fak. Derg., c. 50, sy 3, ss. 739–749, Eyl. 2026, doi: 10.33483/jfpau.1650461.
ISNAD
Baysal, Merve - Karaduman, Abdullah Burak - Korkut Çelikateş, Büşra - Güven, Merve. “ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 50/3 (01 Eylül 2026): 739-749. https://doi.org/10.33483/jfpau.1650461.
JAMA
1.Baysal M, Karaduman AB, Korkut Çelikateş B, Güven M. ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2026;50:739–749.
MLA
Baysal, Merve, vd. “ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, c. 50, sy 3, Eylül 2026, ss. 739-4, doi:10.33483/jfpau.1650461.
Vancouver
1.Merve Baysal, Abdullah Burak Karaduman, Büşra Korkut Çelikateş, Merve Güven. ERKEK ÜREME SİSTEMİ TOKSİSİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DENEY HAYVANLARINA ALTERNATİF YÖNTEMLER. Ankara Ecz. Fak. Derg. 01 Eylül 2026;50(3):739-4. doi:10.33483/jfpau.1650461

Kapsam ve Amaç

Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, açık erişim, hakemli bir dergi olup Türkçe veya İngilizce olarak farmasötik bilimler alanındaki önemli gelişmeleri içeren orijinal araştırmalar, derlemeler ve kısa bildiriler için uluslararası bir yayım ortamıdır. Bilimsel toplantılarda sunulan bildiriler supleman özel sayısı olarak dergide yayımlanabilir. Ayrıca, tüm farmasötik alandaki gelecek ve önceki ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılar ile sosyal aktiviteleri içerir.