Derleme

KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI

Cilt: 45 Sayı: 2 31 Mayıs 2021
PDF İndir
TR EN

KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI

Öz

Amaç: Son 20 yılda nanoteknolojik gelişmeler ile birlikte ilaç moleküllerinin beyne hedeflenmesine yönelik çalışmalarda artış gözlenmektedir. Beyin, kan dolaşımından kendine özgü bir bariyer ile ayrılmıştır. Kan-beyin bariyeri olarak adlandırılan bu yapı astrosit, perisit, endotel hücreleri ve bunlar arasında bulunan sıkı bağlantılardan oluşmaktadır. Moleküllerin beyne geçişini engelleyen enzimatik aktivitenin yanında, beynin sistemik dolaşımdan kan-beyin bariyeri ile ayrılması, terapötik moleküllerinin beyne geçişini olumsuz etkilemektedir. Bu yüzden merkezi sinir sistemi rahatsızlıklarında tedavi zorlaşmakta, terapötik etki azalmakta veya gözlenememektedir. Bu durumu anlamak ve olası sorunları giderebilmek için beynin ve kan-beyin bariyerinin yapısı bilinmeli, ilaç moleküllerinin geçiş mekanizmaları aydınlatılmalıdır. Beyne hedeflemede ilaç taşıyıcı sistemlerin önemi günden güne artmaktadır. Üretilen sistemler arasında katı lipit nanopartiküllerin kolay üretimi, biyo-uyumluluğu, biyo-bozunabilirliği açısından diğer sistemlere göre avantajları bulunmaktadır. Bu derlemede, kan beyin bariyerinden bahsedilmesi, beyne ilaç hedefleme yöntemlerinin açıklanması ve beyne ilaç moleküllerinin hedeflenmesinde katı lipit nanopartiküllerle yapılan çalışmalardan söz edilmesi amaçlanmıştır.
Sonuç ve Tartışma: İlaç moleküllerinin beyne hedeflenmesinde kan-beyin bariyeri en büyük engeldir. Bu engeli aşabilmek amacıyla geliştirilen sistemlerden biri de katı lipit nanopartiküller olmuş, sayısız çalışmalarla etkinliği kanıtlanmıştır. Hedefleme ile merkezi sinir sistemi rahatsızlıklarında ilaçların etkinliğinin arttırılabileceği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agrawal, M., Saraf, S., Saraf, S., Dubey, S. K., Puri, A., Patel, R. J., Alexander, A. (2020). Recent strategies and advances in the fabrication of nano lipid carriers and their application towards brain targeting. Journal of Controlled Release, 321, 372-415.
  2. Biopharma Dealmakers (2020). Erişim tarihi 30.12.2020, A view into the central nervous system disorders market, https://www.nature.com/articles/d43747-020-01119-8.
  3. Khan, A. R., Yang, X., Fu, M., and Zhai, G. (2018). Recent progress of drug nanoformulations targeting to brain. Journal of Controlled Release, 291, 37-64.
  4. Mehnert, W., and Mäder, K. (2012). Solid lipid nanoparticles: production, characterization and applications. Advanced Drug Delivery Reviews, 64, 83-101.
  5. Barnabas, W. (2019). Drug targeting strategies into the brain for treating neurological diseases. Journal of Neuroscience Methods, 311, 133-146.
  6. Blasi, P., Giovagnoli, S., Schoubben, A., Ricci, M., and Rossi, C. (2007). Solid lipid nanoparticles for targeted brain drug delivery. Advanced Drug Delivery Reviews, 59(6), 454-477.
  7. Maherally, Z., Fillmore, H. L., Tan, S. L., Tan, S. F., Jassam, S. A., Quack, F. I., Pilkington, G. J. (2018). Real-time acquisition of transendothelial electrical resistance in an all-human, in vitro, 3-dimensional, blood-brain barrier model exemplifies tight-junction integrity. FASEB Journal, 32(1), 168-182.
  8. Ghersi-Egea, J. F., Leninger-Muller, B., Suleman, G., Siest, G., and Minn, A. (1994). Localization of drug-metabolizing enzyme activities to blood-brain interfaces and circumventricular organs. Journal of Neurochemistry, 62(3), 1089-1096.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eczacılık ve İlaç Bilimleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2021

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2021

Kabul Tarihi

5 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 45 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Toksoy, M. O., & Tırnaksız, F. F. (2021). KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, 45(2), 428-442. https://doi.org/10.33483/jfpau.855788
AMA
1.Toksoy MO, Tırnaksız FF. KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2021;45(2):428-442. doi:10.33483/jfpau.855788
Chicago
Toksoy, Mahmut Ozan, ve Fahriye Figen Tırnaksız. 2021. “KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 45 (2): 428-42. https://doi.org/10.33483/jfpau.855788.
EndNote
Toksoy MO, Tırnaksız FF (01 Mayıs 2021) KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 45 2 428–442.
IEEE
[1]M. O. Toksoy ve F. F. Tırnaksız, “KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI”, Ankara Ecz. Fak. Derg., c. 45, sy 2, ss. 428–442, May. 2021, doi: 10.33483/jfpau.855788.
ISNAD
Toksoy, Mahmut Ozan - Tırnaksız, Fahriye Figen. “KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University 45/2 (01 Mayıs 2021): 428-442. https://doi.org/10.33483/jfpau.855788.
JAMA
1.Toksoy MO, Tırnaksız FF. KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI. Ankara Ecz. Fak. Derg. 2021;45:428–442.
MLA
Toksoy, Mahmut Ozan, ve Fahriye Figen Tırnaksız. “KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI”. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, c. 45, sy 2, Mayıs 2021, ss. 428-42, doi:10.33483/jfpau.855788.
Vancouver
1.Mahmut Ozan Toksoy, Fahriye Figen Tırnaksız. KATI LİPİT NANOPARTİKÜLLER VE BEYNE ÖZGÜ İLAÇ TAŞIYICI SİSTEM OLARAK UYGULAMALARI. Ankara Ecz. Fak. Derg. 01 Mayıs 2021;45(2):428-42. doi:10.33483/jfpau.855788

Kapsam ve Amaç

Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, açık erişim, hakemli bir dergi olup Türkçe veya İngilizce olarak farmasötik bilimler alanındaki önemli gelişmeleri içeren orijinal araştırmalar, derlemeler ve kısa bildiriler için uluslararası bir yayım ortamıdır. Bilimsel toplantılarda sunulan bildiriler supleman özel sayısı olarak dergide yayımlanabilir. Ayrıca, tüm farmasötik alandaki gelecek ve önceki ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılar ile sosyal aktiviteleri içerir.