Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler

Kübra Koçyiğit Gültepe

Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler

Öz

Postpartum dönem, doğumdan sonra annenin yaşadığı 6 haftalık bir geçiş dönemidir. Postpartum dönemde en sık yaşanan sağlık sorunu uyku kalitesi ile ile ilişkili sorunlardır. Bu dönemde yaşanan uyku sorunlarının ilerleyen zamanlarda da devam ettiği bildirilmiştir. Uyku kalitesi, bireyin uykuya dalma hızı, uyku süresi, uyanış sayısı, uykunun derinliği ve dinlendiriciliğini içermektedir. Postpartum dönemde yaşanan uyku problemlerinin nedenleri, doğumda yaşanan sorunlar, rahim kasılmaları, kesi ağrısı, stres, bebek bakımı ve beslenmesidir. Annenin uyku sorunu ile baş edebilmesi için partnerlerinden, ailelerinden yada bakım verenlerden destek alması gerekmektedir. Postpartum 6 haftalık sürede anne ve bebek izleminin sağlanması ve annelerin yaşadıkları sorunların hemşire tarafından belirlenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Hemşireler anneleri hastaneden taburcu olduktan sonra kendi yaşadıkları ortamda gözlemlemelidir. Annelerin bulundukları ortamda sorunlarını ve endişelerini rahat anlatabilmesi, yaşanacak sağlık sorunlarının erken dönemde önlenmesine olanak sağlamaktadır. Hemşirelerin anneye eğitim ve danışmanlık hizmeti vermesi önerilmektedir. Anne ile iletişime geçilerek sorunların nedeninin belirlenmesi ve buna yönelik girişim planlanması önem taşımaktadır. .

Anahtar Kelimeler

Postpartum dönem, Uyku, Hemşirelik

Kaynakça

Afshar, KM., Behboodi-Moghadam, Z., Taghizadeh, Z., Bekhradi, R., Montazeri, A., & Mokhtari, P. (2015). Lavender fragrance essential oil and the quality of sleep in postpartum women. Iran Red Crescent Med J, 17(4), e25880. https://doi.org/10.5812/ircmj.17(4)2015.25880
Ağargün, M.Y., Kara, H., Anlar, Ö. (1996). Pittsburgh uyku kalitesi indeksinin geçerliliği ve güvenirliliği. Turk Psikiyatri Derg, 7(2), 107-115.
Akıncı, E., Orhan, F.Ö. (2016). Sirkadiyen ritim uyku bozuklukları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8(2), 178-189. https://doi.org/10.18863/pgy.81775
Algın, D.İ., Akdağ, G., Erdinç, O.O. (2016). Kaliteli uyku ve uyku bozuklukları. Osmangazı Tıp Derg, 38 (Özel sayı 1), 29-34. https://doi.org/10.20515/otd.40263
Ayers, S., Rados, S.N., Balouch, S. (2015). Narratives of traumatic birth: Quality and changes over time. Psychological Trauma. Theory, Research, Practice, and Policy, 7(3), 234-42. https://doi.org/10.1037/a0039044
Berteotti, C., Cerri, M., Luppi, M., Silvani, A., Amici, R. (2015). An overview of sleep physiology and sleep regulation. Drug Treatment of Sleep Disorders, 3-23. https://doi.org/10.1007/978-3-319-11514-6_1
Can, R., Ege, E., Akın, B., Koçoğlu, D. (2010). Doğum sonu ilk üç aylık dönemde annedeki yorgunluk düzeyi ve ilişkili faktörler. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 3 (2): 62-70.
Cangöl, E., Şahin, N. (2014). Emzirmeyi etkileyen faktörler ve emzirme danışmanlığı. Zeynep Kamil Tıp Bülteni, 45(3), 100–5. https://doi.org/10.16948/zktb.80388
Chang, SM., Chen, C.H. (2016). Effects of an intervention with drinking chamomile tea on sleep quality and depression in sleep disturbed postnatal women: a randomized controlled trial. J Adv Nurs, 72(2), 306–15. https://doi.org/10.1111/jan.12836
Chaput, J. P., Dutil, C., Featherstone, R., Ross, R., Giangregorio, L., Saunders, T. J., ... & Carrier, J. (2020). Sleep timing, sleep consistency, and health in adults: a systematic review. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 45(10), S232-S247. https://doi.org/10.1139/apnm-2020-0032

Chen, C.H. (2014). Effects of herbal tea on postpartum sleep quality. 25th Internatonal Nursing Research Congress.
Colten, H.R., Altevogt, B.M., Inst. Med. (US) Comm. Sleep Med. Res. (2006). Sleep Disorders and SleepDeprivation: An Unmet Public Health Problem. Washington, DC: Natl. Acad. Press.
Coo, S., Milgrom, J., Trinder, J. (2014). Mood and objective and subjective measures of sleep during late pregnancy and the postpartum period. Behav Sleep Med, 12(4), 317–30. https://doi.org/10.1080/15402002.2013.801348
Çelik, A.S., Türkoğlu, N., & Pasinlioğlu, T. (2014). Annelerin doğum sonu yaşam kalitesinin belirlenmesi. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 17, 151-7. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunihem/issue/2666/34664#article_cite
Della Monica, C., Johnsen, S., Atzori, G., Groeger, J.A., & Dijk, D.J. (2018). Rapid eye movement sleep, sleep continuity and slow wave sleep as predictors of cognition, mood, and subjective sleep quality in healthy men and women, aged 20-84 years. Front Psychiatry, 9, 255. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2018.00255
Doering, J., & Durfor, S.L. (2011). The process of “persevering toward normalcy” after childbirth. MCN Am J Matern Child Nurs, 36(4), 258–265. https://doi.org/ 10.1097/NMC.0b013e31821826e7
Effati-Daryani, F., Mohammad-Alizadeh-Charandabi, S., Mirghafourvand, M., Taghizadeh M., Bekhradi, R., & Zarei, S. (2018). Effect of Lavender cream with or without footbath on sleep quality and fatigue in pregnancy and postpartum: a randomized controlled trial. Women Health, 58(10), 1179-1191. https://doi.org/10.1080/03630242.2017.1414101
Emirza, M.A.A., Bican, A., Bora, İ., & Özkaya, G. (2012). Uyku laboratuvarı’nda kimler uyuyor? Bir retrospektif çalışma. Türk J Neurol, 18(1), 21-5. https://doi.org/ 10.4274/Tnd.88609
Emre, M. (2013). Nöroloji Temel Kitabı. Güneş Tıp Kitabevi, 1. Baskı, İstanbul.
Erbaş, N. (2013). The effect of home care according to functional health patterns model after cesarean on postpartum health status of mothers (Unpublished doctoral dissertation). Institute of Health Sciences Cumhuriyet University.
Erçel, Ö., Süt H.K. (2020). Postpartum Dönem Kadınlarında Uyku ve Yaşam Kalitesi. Turk J Med Sci, 7(1): 23-30. https://doi.org/10.4274/jtsm.galenos.2019.92400
Erdöl, H.Ş., Uyku. Aştı, T.A., & Karadağ, A. (Ed.). (2013). Hemşirelik Esasları Hemşirelik Bilimi ve Sanatı. Akademi Basın ve Yayıncılık, İstanbul, s: 1100-1.
Ferri, R., Rundo, F., Silvani, A., Zucconi, M., Bruni, O., Ferini-Strambi, L., & Manconi, M. (2017). REM sleep EEG instability in REM sleep behavior disorder and clonazepam effects. Sleep, 40(8). https://doi.org/10.1093/sleep/zsx080
Filtness, A.J., MacKenzie, J., & Armstrong, K. (2014). Longitudinal change in sleep and daytime sleepiness in postpartum women. PLoS One, 9(7), e103513. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0103513
Gress, J. L., Chambers, A. S., Ong, J. C., Tikotzky, L., Okada, R. L., & Manber, R. (2010). Maternal subjective sleep quality and nighttime infant care. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 28(4), 384-391. https://doi.org/10.1080/02646831003727918
Güleşen, A., & Yıldız, D. (2013). Erken Postpartum Dönemde Anne Bebek Bağlanmasının Kanıta Dayalı Uygulamalar ile İncelenmesi. TAF Prev Med Bull, 12(2), 177 -82. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumussagbil/issue/23834/253907
Hanson, J.A., & Huecker, M.R. (2020). Sleep deprivation. StatPearls [Internet]. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547676/
Hirshkowitz, M., Whiton, K., Albert, S. M., Alessi, C., Bruni, O., DonCarlos, L., & Hillard, P. J. A. (2015). National Sleep Foundation’s sleep time duration recommendations: methodology and results summary. Sleep health, 1(1), 40-43. https://doi.org/10.1016/j.sleh.2014.12.010
Hiscock, H., Cook, F., Bayer, J., Le, H. N., Mensah, F., Cann, W., & St James-Roberts, I. (2014). Preventing early infant sleep and crying problems and postnatal depression: a randomized trial. Pediatrics, 133(2), e346-e354. https://doi.org/10.1542/peds.2013-1886
Hunter, L.P., Rychnovsky, J.D., Yount, S.M. (2009). A selective review of maternal sleep characteristics in the postpartum period. Journal of Obstetric, Gynecologic, & Neonatal Nursing, 38(1), 60-68. https://doi.org/10.1111/j.1552-6909.2008.00309.x
Insana, S.P., Montgomery-Downs, H.E. (2013). Sleep and sleepiness among first-time postpartum parents: a field- and laboratory-based multimethod assessment. Dev Psychobiol, 55(4), 361–372. https://doi.org/10.1002/dev.21040
Insana, S.P., Williams, K.B., & Montgomery-Downs, H.E. (2013). Sleep disturbance and neurobehavioral performance among postpartum women. Sleep, 36(1), 73–81. https://doi.org/10.5665/sleep.2304
Kempler, L., Sharpe, L.A., Marshall, N.S., & Bartlett, D.J. (2020). A brief sleep focused psychoeducation program for sleep-related outcomes in new mothers: a randomized controlled trial. Sleep, 43(11), zsaa101. https://doi.org/10.1093/sleep/zsaa101
Ko, Y.L., & Lee, H.J. (2014). Randomised controlled trial of the effectiveness of using back massage to ımprove sleep quality among taiwanese insomnia postpartum women. Midwifery, 30 (1), 60–4. https://doi.org/10.1016/j.midw.2012.11.005
LeGates, T. A., Fernandez, D. C., & Hattar, S. (2014). Light as a central modulator of circadian rhythms, sleep and affect. Nature Reviews Neuroscience, 15(7), 443-454. https://doi.org/ 10.1038/nrn3743
Li, C. Y., Chen, S. C., Li, C. Y., Gau, M. L., & Huang, C. M. (2011). Randomised controlled trial of the effectiveness of using foot reflexology to improve quality of sleep amongst Taiwanese postpartum women. Midwifery, 27(2), 181-186. https://doi.org/10.1016/j.midw.2009.04.005
Memar, P., & Faradji, F. (2017). A novel multi-class EEG-based sleep stage classification system. IEEE Transactions on Neural Systems and Rehabilitation Engineering, 26(1), 84-95. https://doi.org/10.1109/tnsre.2017.2776149
Merikanto, I., Lahti, J., Kuula, L., Heinonen, K., Räikkönen, K., Andersson, S., & Pesonen, A. K. (2018). Circadian preference and sleep timing from childhood to adolescence in relation to genetic variants from a genome-wide association study. Sleep medicine, 50, 36-41. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2018.04.015
Montgomery-Downs, H. E., Clawges, H. M., & Santy, E. E. (2010). Infant feeding methods and maternal sleep and daytime functioning. Pediatrics, 126(6), e1562-e1568. https://doi.org/10.1542/peds.2010-1269
Paavonen, E. J., Saarenpää-Heikkilä, O., Pölkki, P., Kylliäinen, A., Porkka-Heiskanen, T., & Paunio, T. (2017). Maternal and paternal sleep during pregnancy in the Child-sleep birth cohort. Sleep medicine, 29, 47-56. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2016.09.011
Peschel, N., & Helfrich-Förster, C. (2011). Setting the clock–by nature: circadian rhythm in the fruitfly Drosophila melanogaster. FEBS letters, 585(10), 1435-1442. https://doi.org/10.1016/j.febslet.2011.02.028
Saraç, S., Afşar, G. Ç., Oruç, Ö., Kırbaş, G., & Görgüner, A. M. (2015). Obstruktif uyku apne sendromlu hastalarda ek hastalıklar ile obezite ilişkisi. Van Medical Journal, 22(4), 246-251. https://jag.journalagent.com/vtd/pdfs/VTD_22_4_246_251.pdf
Sevil, U., Ertem, G. (2016). Postpartum Period, ‘Periatology and Care’. Nobel Medicine Publisher, 1st edn, Ankara, Turkey, p: 409–41.
Sivertsen, B., Hysing, M., Dørheim, S. K., & Eberhard-Gran, M. (2015). Trajectories of maternal sleep problems before and after childbirth: a longitudinal population-based study. BMC pregnancy and childbirth, 15(1), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12884-015-0577-1
Sivertsen, B., Petrie, K. J., Skogen, J. C., Hysing, M., & Eberhard-Gran, M. (2017). Insomnia before and after childbirth: the risk of developing postpartum pain—a longitudinal population-based study. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 210, 348-354. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2017.01.020
Stremler, R., Hodnett, E., Kenton, L., Lee, K., Weiss, S., Weston, J., & Willan, A. (2013). Effect of behavioural-educational intervention on sleep for primiparous women and their infants in early postpartum: multisite randomised controlled trial. Bmj, 346. https://doi.org/10.1136/bmj.f1164
Stremler, R., Sharkey, K.M., Wolfson, A.R. (2017). Postpartum period and early motherhood. In M. Kryger, T. Roth, &W. Dement (Eds.), Principles and practice of sleep medicine (6th ed., pp. 1547Y1552). Philadelphia, PA: Elsevier.
Sukumaran, S., Almon, R. R., DuBois, D. C., & Jusko, W. J. (2010). Circadian rhythms in gene expression: Relationship to physiology, disease, drug disposition and drug action. Advanced drug delivery reviews, 62(9-10), 904-917. https://doi.org/10.1016/j.addr.2010.05.009
Şenol, V., Soyuer, F., AKÇA, R. P., & Argün, M. (2012). Adolesanlarda uyku kalitesi ve etkileyen faktörler. Kocatepe Tıp Dergisi, 13(2), 93-104. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/161309
Taşkın, L. (2011). Kadın sağlığına giriş. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Sistem Ofset Matbaacılık (10 nd ed, pp. 1-16). Ankara.
Taşkın, L. (2016). Doğum Sonu Dönem. Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Özyurt Matbaacılık (13 nd ed, pp. 534-566). Ankara.
Törüner, E.K., Büyükgönenç, L. (2012). Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Göktuğ Yayıncılık (1 nd ed, pp. 980-981). Ankara.
Troxel, W.M., Buysse, D.J., Monk, T.H., Begley, A., Hall, M. (2010). Does social support differentially affect sleep in older adults with versus without insomnia? J Psychosom Res, 69(5), 459-466. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2010.04.003
Turek, F.W. (2011). Introduction: Master Circadian Clock and Master Circadian Rhythm. Principles and Practice of Sleep Medicine ( 5 nd ed). M.H. Kryger, T. Roth, W. C. Dement. St. Louis: Elsevier.
Varghese, J., George, J., Gowda, Y.A. (2014). A Randomized control trial to determine the effect of foot reflexology on ıntensity of pain and quality of sleep in post caesarean mothers. IOSR J Nurs and Health Science, 3(1): 39-43. https://doi.org/ 10.9790/1959-03143943
Vleeming, A., Albert, H. B., Östgaard, H. C., Sturesson, B., & Stuge, B. (2008). European guidelines for the diagnosis and treatment of pelvic girdle pain. European Spine Journal, 17(6), 794-819. https://doi.org/ 10.1007/s00586-008-0602-4
Volkovich, E., Bar-Kalifa, E., Meiri, G., & Tikotzky, L. (2018). Mother–infant sleep patterns and parental functioning of room-sharing and solitary-sleeping families: a longitudinal study from 3 to 18 months. Sleep, 41(2), zsx207. https://doi.org/10.1093/sleep/zsx207
Yaltkaya, K., Balkan, S., Oğuz, Y. (1996). Nöroloji Ders Kitabı. Palme Yayıncılık ( 2 nd ed., pp. 239-253). Ankara.
Yang, C. L., & Chen, C. H. (2018). Effectiveness of aerobic gymnastic exercise on stress, fatigue, and sleep quality during postpartum: A pilot randomized controlled trial. International journal of nursing studies, 77, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2017.09.009
Yıldız, H., & Küçükşahin, N. (2011). Kırsal bölgede annelerin doğum sonu yaşadıkları sorunlar ve bakım gereksinimleri. Turkish Journal of Family Practice/Türkiye Aile Hekimligi Dergisi, 15(4), 159-66.
Zajac, A., Skowronek-Bała, B., Wesołowska, E., & Kaciński, M. (2010). Sleep paroxysmal events in children in video/polysomnography. Przegl Lek, 67(9), 762-9. https://europepmc.org/article/med/21387821

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Kübra Koçyiğit Gültepe ^*
0000-0001-5369-3611
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2021

Kabul Tarihi

4 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 4 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA94LX25HY

APA

Koçyiğit Gültepe, K. (2022). Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 197-204. https://izlik.org/JA94LX25HY

AMA

1.Koçyiğit Gültepe K. Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. JGEHES. 2022;4(2):197-204. https://izlik.org/JA94LX25HY

Chicago

Koçyiğit Gültepe, Kübra. 2022. “Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 4 (2): 197-204. https://izlik.org/JA94LX25HY.

EndNote

Koçyiğit Gültepe K (01 Ağustos 2022) Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 4 2 197–204.

IEEE

[1]K. Koçyiğit Gültepe, “Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler”, JGEHES, c. 4, sy 2, ss. 197–204, Ağu. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA94LX25HY

ISNAD

Koçyiğit Gültepe, Kübra. “Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi 4/2 (01 Ağustos 2022): 197-204. https://izlik.org/JA94LX25HY.

JAMA

1.Koçyiğit Gültepe K. Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. JGEHES. 2022;4:197–204.

MLA

Koçyiğit Gültepe, Kübra. “Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler”. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 4, sy 2, Ağustos 2022, ss. 197-04, https://izlik.org/JA94LX25HY.

Vancouver

1.Kübra Koçyiğit Gültepe. Postpartum Dönemdeki Kadınların Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. JGEHES [Internet]. 01 Ağustos 2022;4(2):197-204. Erişim adresi: https://izlik.org/JA94LX25HY

Genel Sağlık Bilimleri Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.